Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DOESBURG (ANP) - Uit het Zilvermuseum in het Gelderse Doesburg is in de nacht van dinsdag op woensdag veel zilver gestolen. De inbrekers zijn voortvluchtig, de politie laat woensdagavond weten dat er nog niemand is gearresteerd.
2 uur geleden
DAVOS (ANP) - Demissionair premier Dick Schoof vindt het een positieve ontwikkeling dat de Amerikaanse president Donald Trump de aangekondigde heffingen voor Europese landen weer heeft ingetrokken. "Positief dat de weg naar de-escalatie is ingeslagen en dat de 10 procent importtarieven van tafel zijn", laat hij op X weten.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het marineschip DSS Galatea begeleidt momenteel twee Russische schepen die vanuit het zuiden het Nederlandse deel van de Noordzee zijn binnengevaren. Het is de tweede keer in enkele dagen dat dit gebeurt, meldt het ministerie van Defensie.
6 uur geleden
GOUDA (ANP) - De bestuurster van de auto die woensdagochtend te water raakte bij de Julianasluis in Gouda is aan haar verwondingen overleden. Dat meldt de politie woensdag aan het eind van de middag. Het slachtoffer is een 58-jarige vrouw uit de Zuid-Hollandse plaats.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De toezichthouder voor privacy, de Autoriteit Persoonsgegevens, wil dat het komende kabinet meer doet tegen het massaal verzamelen van persoonsgegevens door bedrijven en overheden. Ook zou de overheid moeten zorgen voor veilige toepassingen van kunstmatige intelligentie (AI), zegt de waakhond.
7 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Jeugdzorgmedewerkers uit het hele land gaan vanaf 3 februari actievoeren, melden vakbonden FNV Zorg & Welzijn, CNV en FBZ. Zij hebben hun leden en de werkgevers hierover woensdag geïnformeerd. De acties die gepland staan, zijn zogenoemde stiptheidsacties en actiebijeenkomsten.
10 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De beveiliging van het gebied rond de Utrechtse Visscherssteeg, waar donderdag een of meerdere explosies waren, is opnieuw verlengd. Tot zeker maandag is beveiliging aanwezig in en rond de straat in de binnenstad, meldt de gemeente. Eerder was aangekondigd dat het gebied tot zeker vrijdag zou worden beveiligd.
12 uur geleden