Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DOKKUM (ANP) - Koning Willem-Alexander heeft de viering van Koningsdag in de Friese stad Dokkum afgesloten. Aan het einde van het programma sprak hij van een "onvergetelijke dag" en bedankte hij alle betrokkenen.
50 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - In de treinen is het maandagmiddag "druk maar beheersbaar", meldt een woordvoerder van de NS. Het wordt langzaamaan drukker in de hoofdstad en andere grote steden, vooral op de plekken waar grote evenementen zijn rond Koningsdag.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland kleurt maandag oranje voor Koningsdag. Op veel plaatsen waren mensen al vroeg in de weer om een plaats te bemachtigen op de vrijmarkt. Ook zijn er in het hele land diverse evenementen.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Harry Slinger (76), zanger van nederpopgroep Drukwerk, heeft darmkanker. De band meldt op Facebook en Instagram dat de kanker operatief kan worden verwijderd en dat de ingreep op korte termijn gepland staat.
1 uur geleden
DOKKUM (ANP) - Rond de route die de koninklijke familie aflegde in Dokkum is op drie plekken gedemonstreerd, laat een woordvoerder van de gemeente Noardeast-Fryslân weten. Van tevoren was dat aantal protesten ook bij de gemeente aangemeld.
1 uur geleden
ENSCHEDE (ANP) - De politie heeft een 31-jarige vrouw uit Enschede aangehouden, omdat zij betrokken zou zijn geweest bij een schietincident in het centrum op maandagochtend. Er werd een persoon naar het ziekenhuis gebracht.
2 uur geleden
ARNHEM/UTRECHT (ANP) - In Arnhem heeft de politie tijdens koningsnacht 17 mensen aangehouden. Mensen werden bijvoorbeeld gearresteerd voor mishandeling, verstoring van de openbare orde en belediging. "Handhavers van de gemeente hadden hun handen vooral vol aan wildplassers", meldt de gemeente. Er waren minder mensen in de stad dan vorig jaar.
2 uur geleden