Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Vorig jaar waren er 168.960 incidenten van personen met verward gedrag. Dat is een stijging van 12 procent vergeleken met 2024 en daarmee een nieuw record. Dit blijkt uit politiecijfers over 2025, meldt de politie dinsdag.
1 uur geleden
BREDA (ANP) - De systeemstoring die zorgt voor uitval van treinen bij Breda, duurt ten minste tot 10.45 uur. Dat meldt de NS. Eerder verwachtte het spoorbedrijf dat de storing rond 08.15 uur voorbij zou zijn.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Er is dinsdagochtend geen treinverkeer mogelijk van en naar Breda. Dat komt door een systeemstoring en duurt naar verwachting van de NS tot 08.15 uur. Volgens een woordvoerder van de NS heeft de storing te maken met wissels en is ProRail daarvoor verantwoordelijk. Een woordvoerder van ProRail bevestigt dat het gaat om een sein- en wisselstoring, maar zegt ook dat de monteur nog niet ter plekke is en dat de verwachte eindtijd van de NS een schatting is. "Dit kan nog wel eens langer duren," zei hij. "We weten nog niet precies wat er aan de hand is."
3 uur geleden
LEEUWARDEN (ANP) - De brandweer heeft de situatie in de Grote Hoogstraat in de historische binnenstad van Leeuwarden grotendeels onder controle. Er is geen kans meer op uitbreiding van de brand en er is geen asbest bij betrokken, meldt de Veiligheidsregio Fryslân dinsdag.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Bijna 12.000 mensen die een huis huren van een woningcorporatie zijn ook eigenaar van één of meerdere woningen. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB). Hoewel het maar een klein aantal (0,5 procent) van alle corporatiehuurders betreft, roept het volgens het CPB vragen op over "passend gebruik van schaarse sociale huurwoningen".
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Als Nederlanders hun alcoholgebruik de komende jaren met twee glazen per week verminderen, kan dat tot 2050 ruim 11.500 kankerdiagnoses voorkomen. Dat heeft het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) berekend. Per jaar komt dat neer op gemiddeld 427 gevallen die kunnen worden afgewend.
5 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Alle problemen op het spoor door het winterweer zorgden ervoor dat de NS-app vorige week maandag 28 miljoen keer werd geraadpleegd. Nooit eerder waren er zoveel bezoekers in de app, wat voor technische problemen zorgde, zei NS-directeur Wouter Koolmees maandagavond aan tafel bij Pauw & De Wit. "De vorige piek was bij de stakingen vorige zomer, toen 12 miljoen reizigers de app raadpleegden", aldus Koolmees.
5 uur geleden