Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
WAGENINGEN/LEIDEN (ANP) - Mensen met hooikoorts krijgen het dit voorjaar "behoorlijk voor de kiezen", schrijven deskundigen op Nature Today. Het seizoen begon al uitzonderlijk vroeg, met onder meer een recordhoge concentratie elzenpollen in de lucht. Afgelopen week was de pollenconcentratie van de es, populier, iep en haagbeuk hoog, melden het LUMC in Leiden en ziekenhuis Elkerliek in Helmond.
28 minuten geleden
HOORN (ANP) - Een van de drie mensen die zaterdagavond gewond raakten door een steekpartij in Hoorn, is overleden. Het gaat om een 29-jarige man uit Hoorn, meldt de politie.
2 uur geleden
HOORN (ANP) - Aan de Italiaanse Zeedijk in Hoorn zijn zaterdagavond drie mensen gewond geraakt. Dat meldt de politie Noord-Holland. Om 23.22 uur werd er melding gemaakt van een steekincident, bevestigt een politiewoordvoerder. Het incident gebeurde op straat in het horecagebied.
8 uur geleden
NIEUWERKERK (ANP) - Een van de vier mensen die gewond raakten door een ernstig auto-ongeluk op de N59 bij het Zeeuwse Nieuwerkerk is overleden, meldt de politie. Het gaat om een 19-jarige inwoonster van Aagtekerke. Ze overleed ter plaatse.
13 uur geleden
NIEUWERKERK (ANP) - Door een ernstig ongeluk op de N59 bij het Zeeuwse Nieuwerkerk zijn zaterdagavond vier mensen gewond geraakt, meldt de politie. Hoe ernstig hun verwondingen zijn, kon een woordvoerder nog niet zeggen.
14 uur geleden
DENPASAR (ANP) - De politie op Bali heeft twee buitenlanders aangewezen als verdachten van een fatale steekpartij waarbij begin deze week een Nederlander om het leven kwam. Vermoedelijk gaat het om twee mannen van 34 en 32 jaar uit Brazilië, meldt het Indonesische persbureau Antara. Volgens de politie zijn zij Indonesië ontvlucht.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Op het Malieveld in Den Haag demonstreren op zaterdagmiddag een paar honderd mensen tegen de oorlog in Iran. De demonstranten roepen de Nederlandse regering op om bij te dragen aan de-escalatie, diplomatie en politieke oplossingen in plaats van oorlog.
22 uur geleden