Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Een minimumleeftijd voor sociale media moet binnen de Europese Unie worden geregeld, zei staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) tijdens een debat in de Tweede Kamer. Zij wil daarmee voorkomen dat er een "lappendeken" ontstaat.
48 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil weten wat het kabinet gaat doen om beïnvloeding door buitenlandse actoren op sociale media tegen te gaan. Niet alle partijen zien hetzelfde gevaar, maar een ruime meerderheid van de Kamer wil wel dat er meer gebeurt om de mogelijkheden tot beïnvloeding te verkleinen.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De volledige raad van toezicht van Milieudefensie is opgestapt. De toezichthouders van de milieuorganisatie wisten al sinds 2015 dat oud-directeur Donald Pols vroeger actief was bij een extreemrechtse Zuid-Afrikaanse studentenbeweging, maar deden daar niets mee. Dat leidde tot "veel onrust" en "een gebrek aan vertrouwen", laten de leden van de raad donderdag weten. Ze willen met hun vertrek de rust helpen herstellen.
2 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - Nederland heeft zich aangesloten bij het verzoek van Zweden om Russische toeristen te weren uit de EU. Dat "verzoek is terecht", zei minister Bart van den Brink (Migratie, CDA) donderdag in Luxemburg.
3 uur geleden
VEENENDAAL (ANP) - Er is een cultuurverandering nodig waarbij vrouwen als gelijkwaardig worden gezien aan mannen en waarin dit in alles wordt uitgedragen. Dat zegt Michelle Rasch, data-analist onlinecriminaliteit en geweld tegen vrouwen, naar aanleiding van het seksueel misbruik van gedrogeerde vrouwen en het uitwisselen van beeldmateriaal daarvan. Donderdag werd bekend dat daar na een groot onderzoek van de politie meerdere aanhoudingen voor zijn verricht.
3 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - Minister Bart van den Brink (Migratie, CDA) kijkt uit naar de start van het Europese asiel- en migratiepact. "Dat draagt echt bij aan meer grip op migratie", zei hij donderdag in Luxemburg. Maar de grootste opgave is om buiten Europa maatregelen te treffen om te voorkomen dat mensen naar de EU komen, zei de minister na afloop van de vergadering van EU-ministers van Migratie.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het gerechtshof heeft donderdag een 23-jarige Amsterdammer veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf, waarvan drie maanden voorwaardelijk, voor de gewelddadige beroving van ex-autocoureur Robert Doornbos. Dat gebeurde op 18 maart 2023 in Amsterdam-Buitenveldert.
4 uur geleden