Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
HILVERSUM (ANP) - Zowel de steun voor de monarchie als de rapportcijfers voor koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Amalia blijven dit jaar gelijk ten opzichte van vorig jaar. Dat staat in de jaarlijkse NOS Koningsdagenquête 2026, uitgevoerd door Ipsos I&O. In de afgelopen jaren namen de steun voor de monarchie en de rapportcijfers nog licht toe.
17 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - De gemeente Utrecht roept bezoekers op tijdens Koningsnacht niet meer naar de binnenstad te komen. "Het is te druk op meerdere evenementen en routes in de binnenstad van Utrecht. Toegang tot de pleinen is niet meer mogelijk", meldt de gemeente.
10 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Burgemeester Carola Schouten van Rotterdam vraagt op Koningsnacht aandacht voor de veiligheid van vrouwen op straat. Op sociale media steunt Schouten de actie van de politie die zondag in het centrum van Rotterdam oranje armbandjes uitdeelt met de tekst 'Laat vrouwen veilig thuiskomen'.
11 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De antimonarchistische groep Republiek mag geen grote opblaasbare dino langs de looproute van het koninklijk huis neerzetten in Dokkum tijdens Koningsdag. Dat heeft de rechter bepaald nadat de groep een kort geding had aangespannen tegen de gemeente Noardeast-Fryslân.
17 uur geleden
RHOON (ANP) - In het Zuid-Hollandse dorp Rhoon is op zondagmorgen een parachutist overleden. Dat bevestigt de politie na berichtgeving van regionale omroep Rijnmond. De persoon werd gevonden aan de Essendijk. Dat is een landingslocatie voor parachutisten in de regio Rotterdam.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten noemt de schietpartij tijdens het Correspondents' Dinner in Washington een "schokkende gebeurtenis". De Amerikaanse president Donald Trump en leden van zijn regering bleven ongedeerd.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In steeds meer gebieden geldt een verhoogd risico op een natuurbrand. De brandweer heeft inmiddels voor vijftien regio's fase 2 afgeroepen. Dat is het hoogste waarschuwingsniveau. Dat staat op de site van de brandweer.
20 uur geleden