Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
HILVERSUM (ANP) - Het NOS Jeugdjournaal krijgt de Ere Zilveren Nipkowschijf. Dat werd maandag bekendgemaakt in de talkshow Eva op NPO 1. Het programma krijgt de prijs omdat het 45 jaar bestaat en omdat het volgens de jury "met de juiste toon" jonge kijkers weet te bereiken.
23 minuten geleden
GRANADILLA DE ABONA (ANP) - Nu de Hondius is aangemeerd in de haven van Granadilla op Tenerife, worden opvarenden aan wal gehaald, ziet een ANP-verslaggever ter plaatse. Eerder gebeurde dat nog met behulp van een bootje, dat pendelde tussen het schip dat voor anker lag in de haven en de pier.
31 minuten geleden
GRANADILLA DE ABONA (ANP) - De Hondius meert aan in de haven van Granadilla in Tenerife vanwege de aanhoudende harde wind. Dat meldt het Spaanse ministerie van Volksgezondheid op gezag van de havenautoriteit, die daartoe een verzoek deed.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Met het besluit over nieuwe sancties tegen gewelddadige Israëlische kolonisten laat de EU zien dat geweld door kolonisten "echt onacceptabel is", vindt buitenlandminister Tom Berendsen. Hiermee geven de 27 EU-lidstaten een stevig signaal af, zei hij maandag na afloop van de vergadering met de EU-ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel.
1 uur geleden
OMAHA (ANP/AFP) - De achttien Amerikaanse opvarenden van de Hondius zijn aangekomen in quarantainecentra in de Verenigde Staten. Zij werden zondag geëvacueerd van het cruiseschip waar het hantavirus was uitgebroken.
1 uur geleden
GRANADILLA DE ABONA (ANP) - Het aan wal brengen van de opvarenden van de m/v Hondius wordt al enige tijd uitgesteld vanwege plotselinge harde wind. Het Nederlandse cruiseschip waarop een uitbraak van het hantavirus was, ligt sinds zondagochtend voor anker in de industriehaven van Granadilla in Tenerife.
1 uur geleden
ZAANDAM (ANP) - Tata Steel heeft opnieuw een boete gekregen voor een te hoge uitstoot van schadelijke stoffen. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied int bij het grote staalbedrijf in de IJmond een dwangsom van 3,25 miljoen euro, omdat vanuit de oude kooksgasfabriek 2 onder meer te hoge concentraties PAK's vrijkomen. Stoffen die onder deze noemer vallen, zijn kankerverwekkend.
2 uur geleden