Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De inzet van het luchtverdedigings- en commandofregat de Zr.Ms. Evertsen in het Middellandse Zeegebied wordt niet nogmaals verlengd, schrijven ministers Dilan Yeşilgöz (Defensie) en Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) in een brief aan de Tweede Kamer. Het schip hielp daar een Frans vliegdekschip bij het beveiligen van de oostelijke Middellandse Zee, na Iraanse drone-aanvallen op Cyprus.
1 uur geleden
KOOTWIJK (ANP) - Op meerdere plekken zijn vrijdagmiddag natuurbranden uitgebroken. Zo woedden er onder meer bij de Gelderse plaatsen Kootwijk en Harderwijk twee bosbranden.
3 uur geleden
WEERT (ANP) - De natuurbrand tussen Weert en Budel laait hier en daar weer op. Volgens een woordvoerder van de veiligheidsregio komt dat door de wind en omdat de temperatuur stijgt. De vlammen bevinden zich binnen het gebied waar eerder brand was. "We bewaken de randen en verwachten niet dat het vuur zich uitbreidt", zegt hij.
5 uur geleden
'T HARDE (ANP) - De brand op het militaire oefenterrein bij 't Harde in Gelderland heeft vrijdagmiddag nog meerdere vuurhaarden, zegt de veiligheidsregio. "Door de inzet van de helikopters kunnen we hopelijk sneller afronden. De situatie duurt al een paar dagen en vergt veel van de brandweerlieden."
6 uur geleden
NAALDWIJK (ANP) - Duizenden mensen hebben vrijdag aan het begin van de middag in Naaldwijk met een luid applaus een laatste eer bewezen aan sociale-mediapersoonlijkheid Jade Kops. Buiten het WestlandTheater De Naald, waar het besloten afscheid plaatsvond, vormden belangstellenden uit heel Nederland een erehaag.
6 uur geleden
'T HARDE (ANP) - De brandweer wil de natuurbrand bij 't Harde zo snel mogelijk blussen, zegt burgemeester van Elburg Harm-Jan van Schaik. Voor het blussen zullen vrijdag ook weer twee Chinook-helikopters worden ingezet, met het doel het bluswerk te versnellen.
7 uur geleden
'T HARDE (ANP) - Defensie zet twee Chinook-transporthelikopters in bij de bestrijding van de natuurbrand op het defensieterrein bij 't Harde in Gelderland. Dat meldt het Defensie Helikopter Commando (DHC) op X.
9 uur geleden