Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Politieke partijen gebruiken in hun verkiezingsprogramma's voor de gemeenteraadsverkiezingen regelmatig letterlijke teksten van lobbyisten, zonder dit te vermelden, zegt de Open State Foundation. De organisatie onderzocht in samenwerking met NOS Bureau Regio ruim duizend verkiezingsprogramma's en zo'n 2300 lobbydocumenten uit 37 gemeenten via een geautomatiseerde tekstanalyse.
23 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie is op zoek naar twee verdachten na de explosie bij een kantoorpand op de Amsterdamse Zuidas in de nacht van zondag op maandag. Een politiewoordvoerder zei maandagavond in programma Opsporing Verzocht dat de twee op een fatbike bij het Atrium-gebouw aankwamen.
8 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - De actie Serious Request van 3FM heeft 18.848.700 euro opgehaald voor Spieren voor Spieren. Het uiteindelijke eindbedrag werd maandag bekendgemaakt. In de week voor kerst was al een recordbedrag van 18,4 miljoen euro binnengehaald, maar daar is dus meer dan vier ton bijgekomen.
8 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Erasmus MC gaat een "externe meldmogelijkheid" creëren waar medewerkers van de intensivecareafdeling anoniem hun ervaringen kunnen delen over de werkcultuur. Dat laat het ziekenhuis maandag weten, na berichtgeving eerder deze maand van NOS, Nieuwsuur en Rijnmond over een angstcultuur.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Amerikaanse ambassade in Den Haag heeft de explosie op de Zuidas in Amsterdam van afgelopen nacht veroordeeld. De ontploffing gebeurde bij een vestiging van de Amerikaanse Bank of New York Mellon, nadat eerder ook een synagoge in Rotterdam en een joodse school in Amsterdam werden getroffen.
11 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De vier verdachten die zijn aangehouden in verband met de explosie bij de synagoge aan het A.B.N. Davidsplein in Rotterdam blijven de komende veertien dagen in de cel. Het Openbaar Ministerie verdenkt ze van het veroorzaken van een explosie, brandstichting en poging tot brandstichting, allemaal met een terroristisch oogmerk.
12 uur geleden
EPE (ANP) - Hackers hebben bij de gemeente Epe ongeveer 600.000 bestanden gestolen. Het gaat om bestanden van verschillende grootte, die samen goed zijn voor ruim 800 gigabyte aan data. Ook persoonlijke gegevens, zoals namen en adressen, zijn gelekt.
12 uur geleden