Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - In Amsterdam zijn twee mensen om het leven gekomen door een schietpartij, meldt de politie van de hoofdstad op Bluesky.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Omwonenden van de Amsterdamse Vondelkerk, die door de grote brand hun huis uit moesten, kunnen weer terug. Volgens de veiligheidsregio is de omgeving opgeruimd en ontdaan van onder meer roet- en asdeeltjes. De opvanglocatie in de P.C. Hooftstraat, waar tientallen mensen de nieuwjaarsnacht moesten doorbrengen, is gesloten, zegt een woordvoerster van de gemeente.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rijkswaterstaat waarschuwt weggebruikers dat de weersomstandigheden op veel plekken voor gevaarlijke situaties kunnen zorgen de komende dagen. Ook al wordt er gestrooid.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Dick Schoof heeft de Zwitserse bondspresident Guy Parmelin gecondoleerd na de brand in een bar waarbij ongeveer veertig doden zijn gevallen.
12 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Nederlandse brandwondencentra staan klaar om slachtoffers van de ramp in het Zwitserse skioord Crans-Montana op te vangen. Ze staan met elkaar in contact en wachten of hun inzet nodig is.
13 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het kerkgenootschap Liberty Church is "zeer bedroefd" over de verwoestende brand in de Vondelkerk in Amsterdam. De kerkgemeenschap had de kerk sinds 2017 in gebruik en hield er iedere zondagochtend twee diensten.
13 uur geleden
NIJMEGEN (ANP) - De verdachte van betrokkenheid bij de dood van een jongen door vuurwerk tijdens de jaarwisseling in Nijmegen is donderdagmiddag door de politie vrijgelaten. Hij dient zich wel beschikbaar te houden voor het verdere onderzoek, meldt de politie.
13 uur geleden