Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
LEIDEN (ANP) - Vorig jaar hebben iets minder patiënten een donororgaan ontvangen dan in 2024. Volgens de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS) zijn in 2025 1480 orgaantransplantaties uitgevoerd, een afname van circa 7 procent ten opzichte van een jaar eerder. Toen waren het er 1588. Ondanks de lichte daling "ziet de NTS een stijgende trend op de lange termijn", stelt de stichting in een toelichting op de jaarcijfers.
56 minuten geleden
DE BILT (ANP) - In Groningen, Drenthe en Overijssel geldt maandag code geel omdat er kans is op gladheid door sneeuw, meldt het KNMI. De weerwaarschuwing is van 08.00 tot 15.00 uur van kracht.
10 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - "In steden die helemaal niet zoveel verschillen van Amsterdam worden migrantenkinderen opgepakt, van hun ouders gescheiden en gevangengezet." Dat zei de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema tijdens de jaarlijkse Nationale Holocaust Herdenking bij het Spiegelmonument in het Wertheimpark in Amsterdam.
14 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - "Een stuitende uitspraak van iemand die de feiten niet kent", zo noemde Dick Berlijn in WNL op Zondag de bewering van de Amerikaanse president Donald Trump dat troepen uit andere NAVO-landen de frontlinie schuwden in Afghanistan. De voormalige Commandant der Strijdkrachten is er "echt boos om". Volgens hem is "totaal het tegenovergestelde" waar.
14 uur geleden
ASSEN (ANP) - De materiële schade die het Drents Museum opliep als gevolg van de kunstroof van een jaar geleden bedraagt ongeveer 250.000 euro. Een woordvoerder van het museum bevestigt zondag berichtgeving hierover door RTV Drenthe.
14 uur geleden
BILTHOVEN (ANP) - Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft een smogwaarschuwing afgegeven voor de noordelijke helft van het land, meldt het instituut zondag. Het gaat om smog door fijnstof.
14 uur geleden
KESTEREN (ANP) - Op een bedrijf met kippen in het Gelderse Kesteren is vogelgriep aangetroffen. Ongeveer 44.000 kippen worden hierom afgemaakt, meldt het ministerie van Landbouw.
17 uur geleden