Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
SCHOONHOVEN (ANP) - De man van Iraanse komaf die donderdagochtend is neergeschoten in Schoonhoven is een medewerker van de politie. Korpschef Janny Knol en directeur Paul van Musscher van het Politiedienstencentrum laten dat weten. De man raakte ernstig gewond. Waarom hij werd neergeschoten is niet duidelijk.
1 uur geleden
DORDRECHT (ANP) - In sommige sloten in Dordrecht, Sliedrecht, Papendrecht en de gemeente Molenlanden is de PFAS-vervuiling de afgelopen jaren verergerd. Daarom hebben gemeenten en waterschappen besloten dat in een groter deel geen slootwater meer gebruikt mag worden voor het beregenen van voedselgewassen.
3 uur geleden
SCHOONHOVEN (ANP) - Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel zegt op X geïnformeerd te zijn door de politie over het neerschieten van een 36-jarige Iraniër in Schoonhoven donderdag. Volgens hem zijn verschillende autoriteiten alert en nemen die maatregelen.
5 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De politie heeft een vijfde verdachte aangehouden voor de explosie vorige week bij de synagoge aan het A.B.N. Davidsplein in Rotterdam. Het gaat om een 19-jarige man uit Tilburg, die donderdag in zijn woonplaats is gearresteerd. Zijn rol wordt onderzocht, meldt de politie.
5 uur geleden
DOESBURG (ANP) - In de Gelderse gemeente Doesburg is de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen donderdag toch nog iets veranderd. De SP krijgt er een tweede zetel. Dat gaat ten koste van GroenLinks-PvdA. Die partij komt niet met drie mensen in de raad, maar met twee.
5 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - Lokale partijen zouden ook geld moeten krijgen voor hun werk, net als de plaatselijke afdelingen van landelijke partijen. Daarvoor pleit de Raad van Europa. Een betere vergoeding "zorgt voor een gelijker speelveld tussen partijen", stelt de organisatie daags na de gemeenteraadsverkiezingen in Nederland.
6 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Voormalig NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch is door uitgever Mediahuis tijdelijk geschorst omdat hij kunstmatige intelligentie gebruikte voor het schrijven van nieuwsbrieven. Daarin stonden citaten die door AI waren verzonnen, bevestigt de journalist in een blog na berichtgeving hierover van NRC.
6 uur geleden