Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
WEERT (ANP) - De natuurbrand bij Weert breidt zich niet meer verder uit, zegt de veiligheidsregio. Volgens een woordvoerder beslaat de brand nu een gebied van naar schatting 700.000 vierkante meter, oftewel 70 hectare. Het lukt de brandweer om de brand binnen die zone te houden via zogeheten 'stoplijnen'.
18 minuten geleden
WINTELRE (ANP) - In de afgelopen dagen waren er al meerdere kleine brandjes op de Oirschotse Hei ten westen van Eindhoven. Die waren snel uit. Op de momenten dat die vuren uitbraken, waren militairen niet aan het oefenen op het terrein. Dat zegt de Koninklijke Marechaussee.
28 minuten geleden
WEERT (ANP) - De natuurbrand bij Weert breidt zich steeds verder uit, meldt de veiligheidsregio. Het vuur springt op meerdere plekken over via boomtoppen.
1 uur geleden
WINTELRE (ANP) - De brand op de Oirschotse Heide ten westen van Eindhoven is nog niet onder controle. Het vuur breidt zich nog uit, laat een woordvoerder van de brandweer weten. De brand heeft een geschatte omvang van ongeveer 500 bij 500 meter.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Natuurbranden zorgden in april al vijf keer voor NL-Alerts, twee meer dan in heel 2025. Dat blijkt uit een ANP-analyse van alle gepubliceerde NL-Alerts in 2026 en 2025.
2 uur geleden
WINTELRE (ANP) - De brand op de Oirschotse Heide bij Eindhoven is aan één kant onder controle, in de buurt van het dorp Wintelre. Daar neemt de rookontwikkeling af. Aan de andere kant is het vuur nog niet onder controle. De brandweer verwacht geen grote uitbreidingen meer, maar denkt nog uren bezig te zijn met blussen. Het nablussen wordt mogelijk nachtwerk, vertelt een woordvoerder.
2 uur geleden
WEERT (ANP) - In verschillende delen van Nederland staan donderdag natuurgebieden in brand. In het Gelderse 't Harde brak woensdag een brand uit op een militair oefenterrein. Die brand is donderdag nog niet onder controle gebracht. Inmiddels staat ook een oefenterrein in Weert deels in brand, evenals een stuk van de Oirschotse Heide in Noord-Brabant. Daar waren militairen aan het oefenen toen het vuur ontstond.
2 uur geleden