Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Het centrum van Amsterdam krijgt deze zomer een Walk of Pride, een looproute met speciale tegels waarop de namen staan van "helden uit de internationale lhbtiq+-gemeenschap". De gemeente laat weten dat de eerste 52 tegels worden onthuld tijdens het evenement WorldPride. Daar draagt de gemeente 50.000 euro subsidie aan bij.
1 uur geleden
DEN HOORN (ANP) - De politie zoekt nog naar antwoorden in de zaak van de 16-jarige jongen die vorige maand in Den Hoorn is doodgestoken. Ook is bij de politie niet duidelijk waarom de jongen uit Delft die avond op donderdag 22 januari bij de Spoorplaats in Den Hoorn was.
12 uur geleden
DE BILT (ANP) - Friesland, Groningen en Drenthe moeten dinsdag nog meer dan de andere provincies rekening houden met gladheid. Het KNMI waarschuwt die drie provincies daarvoor met code oranje van dinsdag 22.00 tot woensdag 10.00 uur. Op Zeeland na geldt voor de rest van het land vanaf dinsdagochtend waarschuwingscode geel.
16 uur geleden
ALPHEN AAN DEN RIJN (ANP) - De tienerjongen die donderdag in Zweden werd opgepakt voor betrokkenheid bij de schietpartij bij de gevangenis in Alphen aan den Rijn op 16 januari wordt in zijn thuisland vervolgd. Dat meldt het Openbaar Ministerie.
18 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Syrische minderheden als alawieten, druzen en Koerden moeten betere asielbescherming krijgen van de Nederlandse regering, omdat zij ook na de machtsovername in Syrië slachtoffer zijn van gericht geweld. Dat vindt VluchtelingenWerk Nederland.
18 uur geleden
ZAANDAM (ANP) - De Amsterdamse afvalverwerker AEB moet maximaal 280.000 euro betalen als het bedrijf weer te veel schadelijke stoffen uitstoot. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) heeft een last onder dwangsom opgelegd, die in delen wordt geïnd als het bedrijf opnieuw de regels overtreedt. Het Afval Energie Bedrijf (AEB) in het Westelijk Havengebied van Amsterdam heeft in 2024 en 2025 meerdere keren de normen voor de uitstoot van dioxine overschreden.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB), Eddo Verdoner, wil actief in gesprek met universiteiten over het rapport van de Taskforce Antisemitismebestrijding, waarvan hij zelf ook lid was. Het is belangrijk dat de onderwijsinstellingen "een stap naar voren doen" en achter de Joodse studenten en medewerkers gaan staan die zich onveilig voelen, vindt Verdoner. "Het moet dus niet iets eenmaligs zijn, maar een continu proces waarin universiteiten ervoor zorgen dat het sociale klimaat veiligheid biedt voor iedereen."
19 uur geleden