Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Bij de zogenoemde entrada in de buurt van station Bijlmer ArenA voor aanvang van de wedstrijd tussen Ajax en Olympiakos in de Champions League worden veel rode fakkels en vuurwerk afgestoken. Een verslaggever ziet dat veel fans toekijken bij de sfeeractie van de harde supporterskern, die rond 18.00 uur begon. Rond de Johan Cruijff ArenA geldt een veiligheidsrisicogebied, wat onder meer inhoudt dat bezit en afsteken van vuurwerk niet zijn toegestaan.
1 uur geleden
ALKMAAR (ANP) - De politie heeft op woensdagmorgen een 17-jarige jongen uit Alkmaar aangehouden. Hij wordt verdacht van mogelijke betrokkenheid bij een explosie en beschieting van een woning aan de Bannewaard in zijn thuisstad. Dat heeft de politie bekendgemaakt.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Inwoners van Bonaire die betrokken waren bij de klimaatzaak tegen de Nederlandse overheid, zijn verheugd over de erkenning die zij van de rechtbank in Den Haag hebben gekregen. "Wij voelen ons tweederangsburgers en moeten altijd vechten om dingen voor elkaar te krijgen. Dat de rechter zei dat wij worden gediscrimineerd, dat vond ik te gek. Dat dwingt respect af", reageert kunstenares Jackie Bernabela, die in traditionele klederdracht het vonnis heeft bijgewoond.
2 uur geleden
DE BILT (ANP) - Naast het noorden moeten donderdag ook de provincies Flevoland, Gelderland en Overijssel rekening houden met gladheid door sneeuwval. Daar geldt vanaf de nacht tot begin van de middag code geel. Het KNMI verwacht op veel plaatsen 1 tot 2 centimeter sneeuw.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Dat de rechter vandaag heeft geoordeeld dat de Staat onrechtmatig heeft gehandeld tegen de bewoners van Bonaire, is een "stevige uitspraak", vindt het kabinet. "De Staat neemt deze zeer serieus", laat een woordvoerder van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat weten. De Nederlandse overheid moet meer doen om de inwoners van het Caribische eiland te beschermen tegen klimaatverandering, oordeelde de rechter.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland is te afhankelijk van een paar grote buitenlandse ICT-leveranciers. Dit geldt niet alleen voor de overheid, maar bijvoorbeeld ook voor de zorg en het betalingsverkeer. Als een ander land die afhankelijkheid ooit gebruikt om Nederland onder druk te zetten, "kan Nederland volledig tot stilstand komen", waarschuwt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft woensdag in hoger beroep opnieuw een werkstraf van tweehonderd uur geëist tegen Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren van Forum voor Democratie voor opruiing. De strafeis bij het gerechtshof is gelijk aan de straf die de rechtbank de parlementariër in juni 2024 oplegde, waartegen Van Meijeren hoger beroep instelde.
4 uur geleden