Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Bij Nederlandse alarmcentrales zijn sinds afgelopen weekend honderden meldingen binnengekomen naar aanleiding van de onrust in het Midden-Oosten. Het gaat onder meer om meldingen van Nederlanders die zijn gestrand in het gebied.
31 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een 66-jarige invalkracht op een kinderdagverblijf in Amsterdam wordt ervan verdacht twee kinderen onzedelijk te hebben betast. Daarnaast vervolgt het Openbaar Ministerie de verdachte uit Almere voor het maken van kinderporno waarbij nog twee andere kinderen betrokken zijn.
38 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Het gasverbruik op treinstations is de afgelopen vijf jaar met 60 procent afgenomen, meldt ProRail. Dat komt onder meer doordat de spoorbeheerder de verwarming in hallen, wachtruimtes en toiletten alleen nog aanzet als dat noodzakelijk is. Voorheen werden die ruimtes standaard verwarmd.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het plan om rechters te verbieden taakstraffen op te leggen bij geweld tegen hulpverleners, krijgt stevige kritiek van de Raad van State. Pas dit voorstel aan of dien het niet in, luidt de boodschap van de belangrijkste kabinetsadviseur aan het kabinet. Die vindt dat de bewegingsvrijheid van rechters en officieren van justitie te veel wordt ingeperkt door dit wetsvoorstel.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Rijksmuseum heeft een nieuwe Rembrandt ontdekt. Het is het schilderij Het visioen van Zacharias in de tempel, uit 1633. Twee jaar diepgaand onderzoek heeft aangetoond dat het echt door Rembrandt is geschilderd, meldt het museum maandag.
2 uur geleden
VUGHT (ANP) - Gedetineerden in de zwaarste gevangenisregimes kunnen hun advocaten weer ontvangen. Een groep van 46 advocaten heeft besloten hun staking op te schorten. Ze hervatten maandag hun bezoeken aan de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught en de vier Afdelingen voor Intensief Toezicht (AIT).
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Mensen voelden zich vaker onveilig in 2025 dan twee jaar eerder. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van een bevolkingsonderzoek over veiligheid. Vorig jaar voelde 37 procent van de mensen zich weleens onveilig, bij het vorige peilmoment in 2023 was dat nog bijna 35 procent.
3 uur geleden