Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
TER APEL (ANP) - In de nacht van dinsdag op woensdag zaten 2170 asielzoekers in het aanmeldcentrum in Ter Apel. Dat is het hoogste aantal sinds 23 oktober 2024, anderhalf jaar geleden. Volgens opvangorgaan COA zitten alle opvanglocaties in het land vol. Mede daardoor blijft de organisatie gebruikmaken van de opvanglocaties in Hardenberg en Epe, ook al hadden die al moeten sluiten.
12 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Gemeenten verwachten dit jaar gezamenlijk bijna 6 procent meer uit te geven dan een jaar eerder. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van de gemeentebegrotingen voor 2026. De begrote uitgaven voor 2026 zijn 84,6 miljard euro, zo'n 4,6 miljard meer dan in 2025.
2 uur geleden
DEN HELDER (ANP) - Een 16-jarig meisje is dinsdagavond ernstig gewond geraakt op een bouwplaats aan de Drs. F. Bijlweg in Den Helder. Ze was op een tien meter hoge grindberg geklommen en viel daar vanaf. Volgens een woordvoerder van de politie gaat het om een ongeluk en doet de politie verder geen onderzoek.
7 uur geleden
GORINCHEM (ANP) - In Gorinchem waren er ruim voor de verkiezingen al signalen dat er stemmen werden geronseld. Dat vertelde burgemeester Reinie Melissant tijdens een informatieavond naar aanleiding van het vermoeden dat een kandidaat heeft gefraudeerd met volmachten. "Mensen zijn aan de deur gekomen, telefonisch benaderd en onder druk gezet om een volmacht te geven."
13 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Meer dan vier op de tien Nederlandse scholieren vinden niet dat mensen met een andere seksuele geaardheid gelijk zijn. Dat concluderen wetenschappers na een onderzoek onder middelbare scholieren in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
17 uur geleden
DORDRECHT (ANP) - Meer dan 1700 mensen hebben zich aangesloten bij de nieuwe massaclaim tegen chemieconcern Chemours in Dordrecht. De stichting PFAS Vrij Green Claim kondigde bijna twee weken geleden aan namens omwonenden van de fabriek naar de civiele rechter te stappen. De organisatie wil afdwingen dat Chemours per direct stopt met het uitstoten van PFAS-stoffen en dat inwoners in en rond Dordrecht een schadevergoeding krijgen.
17 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het hoger beroep in de zaak tegen Ali B heeft paniek teweeggebracht bij zangeres Jill Helena, die aangifte van aanranding heeft gedaan tegen de rapper. Dat zei haar advocaat Sébas Diekstra bij het hof in Amsterdam.
17 uur geleden