Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
ASSEN (ANP) - Burgemeesters Anno Hiemstra (Aa en Hunze), Jan Zwiers (Midden-Drenthe) en Marco Out (Assen) uiten collectief hun begrip voor "vragen en zorgen" bij inwoners door de aardbeving die hun gemeenten in de nacht van vrijdag op zaterdag trof.
48 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) is "geschokt, bedroefd en zeer verontrust door de aanslag op een Joodse school in Amsterdam". Dat laat directeur Naomi Mestrum weten. Ze dringt aan op "concrete maatregelen" van bestuurders en politici tegen het toenemende aantal antisemitische incidenten.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Bij een Joodse school aan de Zeelandstraat in Amsterdam-Buitenveldert heeft in de nacht van vrijdag op zaterdag een explosie plaatsgevonden. Politie en brandweer waren er snel bij. De schade is beperkt gebleven, zegt burgemeester Femke Halsema.
5 uur geleden
SOEST (ANP) - Aan de Rumpler in Soesterberg is vrijdagavond asbest aangetroffen, meldt de Veiligheidsregio Utrecht. De hulpdiensten waren massaal aanwezig in de wijk waar het asbest werd gevonden, maar er is geen acuut gezondheidsgevaar.
12 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De bruine kroeg komt op de Nederlandse lijst van immaterieel erfgoed. Dat heeft fractievoorzitter van de PvdA in Amsterdam Lian Heinhuis vrijdagavond bekendgemaakt in het tv-programma Café Kockelmann.
15 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Telegraaf heeft een passage verwijderd uit een artikel van 5 maart over Nederlanders die vastzitten in het Midden-Oosten. Het gaat om een interview met een vrouw, Tamara Harema, die zelf repatriëringsvluchten zou organiseren van Oman naar Nederland. Eerder haalde de krant al de bijbehorende foto weg. Onderzoekscollectief Bellingcat meldde donderdag dat de foto vermoedelijk met AI was gemaakt en dat de vluchten waar Harema over sprak, niet leken te bestaan.
17 uur geleden
TILBURG (ANP) - De politie heeft vrijdagmiddag woningen doorzocht in Tilburg van personen die worden verdacht van betrokkenheid bij de explosie bij de synagoge in Rotterdam. Een woordvoerder van de politie bevestigt berichtgeving hierover door Omroep Brabant.
18 uur geleden