Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De verkiezingen in Israël zullen niets veranderen voor de "mensenrechten en zelfbeschikking" van de Palestijnen, meent de anti-zionistische organisatie Een Ander Joods Geluid. Voorzitter Jaap Hamburger heeft "geen fantasieën over verandering" in Israëls beleid jegens de Palestijnen. "79 jaar gewelddadig zionisme gaat nu zijn 80e jaar in. Het oorspronkelijke oogmerk blijft onveranderd."
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Aletta Jacobs, die als eerste vrouw officieel aan een Nederlandse universiteit mocht studeren, krijgt een standbeeld in het centrum van Den Haag. Dat moet aan de Wijnhaven worden neergezet, niet ver van de campus van de Universiteit Leiden. "Een passende locatie", aldus wethouder Lotte van Basten Batenburg.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De avondspits van dinsdag is de drukste spits tot nu toe in 2026. Volgens de verkeersinformatie van de ANWB stond er rond 17.30 uur zo'n 1100 kilometer file. Niet eerder dit jaar waren vertragingen door files zo groot.
9 uur geleden
ASSEN (ANP) - De provincie Drenthe geeft een subsidie van 148.000 euro voor onderzoek naar een nieuwe technologie die kan helpen bij het beschermen van grazers in gebieden waar veel wolven voorkomen. In die pilot worden onder meer automatische beeldherkenning en middelen om wolven af te schrikken gecombineerd met een systeem waarbij vroegtijdig voor de wolf wordt gewaarschuwd.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Door de regen in de afgelopen twee weken stroomt weer meer water door de Rijn en de Maas, meldt Rijkswaterstaat in de nieuwste droogtemonitor, maar ondanks de stijging blijft de afvoer in de grote rivieren laag voor de tijd van het jaar.
11 uur geleden
HILVARENBEEK (ANP) - De dierenverzorgster van Safaripark Beekse Bergen die zaterdag gewond raakte door een panteraanval, is dinsdag aan haar verwondingen overleden. "Haar overlijden raakt ons allemaal diep en we leven intens mee met haar familie, vrienden en naasten", aldus de dierentuin in een verklaring.
12 uur geleden
SCHEVENINGEN (ANP) - In de zoektocht naar de vermiste kitesurfer bij Scheveningen zijn spullen van de kitesurfer gevonden. Dit meldt een woordvoerder van de politie. De zoektocht naar de 18-jarige man is dinsdag rond het middaguur gestaakt vanwege de weersomstandigheden en wordt niet meer hervat.
14 uur geleden