Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - Aannemers van ProRail die maandagochtend zijn ingeschakeld om wisselstoringen op het spoor te repareren, zijn in verband met het winterse weer langer onderweg dan gebruikelijk. "Zij komen met de auto en hebben te maken met gladheid en files, dus hun aanrijdtijd is langer dan normaal", zegt een woordvoerder van de spoorbeheerder. Het kan daarom nog even duren voordat de hinder op het spoor voorbij is.
23 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Door het winterse weer staat er maandagochtend zo'n 690 kilometer file. Volgens Rijkswaterstaat is het de drukste ochtendspits sinds december 2024. "Ter vergelijking, in 2025 zagen we geen ochtendspits drukker dan 650 kilometer."
38 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Rijkswaterstaat waarschuwt weggebruikers om in de regio Utrecht niet de weg op te gaan in verband met het winterse weer. "We zien de snelwegen rondom Utrecht vastlopen", aldus de dienst. "Er trekken nu sneeuwbuien over en daardoor zijn de wegen slecht begaanbaar en zullen de files verder toenemen."
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In de provincies Noord- en Zuid-Holland geldt maandagochtend tot 10.00 uur code oranje, meldt het KNMI. Tijdens de ochtendspits kan hier plaatselijk 3 tot 5 centimeter of meer sneeuw vallen. Mogelijk kan code oranje later in de ochtend ook voor andere provincies gaan gelden.
3 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Een man is in de nacht van zondag op maandag gewond geraakt bij een steekincident in een woning aan de Botersloot in Rotterdam. Dat meldt de Politie Eenheid Rotterdam op X. Het incident vond rond 00.55 uur plaats.
7 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Eva Schloss-Geiringer is zaterdag op 96-jarige leeftijd overleden in Londen, meldt de Anne Frank Stichting zondag. Ze was de stiefdochter van Otto Frank, de vader van Anne Frank en Holocaustoverlevende.
11 uur geleden
RIJSWIJK (ANP) - Alle geplande praktijkexamens voor de motor en bromfiets gaan maandag niet door vanwege sneeuw en gladheid. Het gaat in totaal om 616 examens die uit voorzorg worden uitgesteld, volgens het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR).
13 uur geleden