Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De rechtszaak van erfgenamen van kunsthistoricus en oud-museumdirecteur Abraham Bredius tegen het Mauritshuis "raakt ons in de kern", zei Martine Gosselink, de directeur van het Haagse museum, vrijdagochtend in de rechtbank. Bredius was tussen 1889 en 1909 directeur van het museum. Hij liet waardevolle kunstwerken na, waaronder enkele van Rembrandt. Als voorwaarde stelde hij dat de 25 werken permanent zichtbaar moesten blijven. Maar het museum bewaart de meeste schilderijen momenteel in het depot.
25 minuten geleden
ZAANDAM (ANP) - Tata Steel moet opnieuw een boete van ruim 8,5 miljoen euro betalen. Volgens de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) bleek uit eigen metingen, die in april en mei vorig jaar zijn gedaan, dat uit een van de fabrieken van de staalproducent nog steeds te veel schadelijke stoffen komen. Eind januari vorderde OD NZKG om dezelfde reden ook al 8,5 miljoen, toen op basis van metingen van Tata Steel zelf.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een belangrijk knooppunt voor internetverkeer in Amsterdam heeft een recordhoeveelheid data verwerkt. Door de systemen van de Amsterdam Internet Exchange stroomde voor het eerst 15 terabit per seconde.
3 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - Op het Stratumseind in de binnenstad van Eindhoven is een man met meerdere steekwonden aangetroffen. Dat meldt de politie op X. De politie vond de man na een melding van een vechtpartij aan de Kanaaldijk-Zuid.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Net als reisorganisaties eerder dit jaar, merkt ook de ANWB op dat Nederlanders hun vakantieplannen aanpassen door "onrust in de wereld". ANWB baseert zich op de resultaten van de vakantiemonitor, waarin Nederlanders is gevraagd naar hun plannen voor de april- en meivakantie. Vooral Europese bestemmingen zijn populair: 94 procent van de vakantiegangers blijven op het eigen continent. Verre reizen, met name naar Amerika, verliezen hun aantrekkingskracht.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Cannabis en amfetamine zijn de meest aangetroffen drugs in het verkeer, blijkt uit onderzoek van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Een chemicus en een toxicoloog van het NFI onderzochten ruim 64.000 door de politie ingestuurde bloedmonsters. Uit de analyse van de monsters die positief testten op verdovende middelen blijkt dat THC (cannabis) de meest voorkomende drug is (71 procent), gevolgd door amfetamines zoals speed en xtc (30 procent), cocaïne (15 procent) en GHB (6,8 procent).
9 uur geleden
RUCPHEN (ANP) - De PVV gaat mogelijk ook in de Brabantse gemeente Rucphen meebesturen. De partij zegt in gesprek te zijn over deelname aan een nieuw college van burgemeester en wethouders en dat "als een belangrijke stap én als waardering voor onze inspanningen" te beschouwen.
11 uur geleden