Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
BREDA/DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft geen aanknopingspunten om een strafrechtelijk onderzoek te beginnen naar het lekken van de sollicitatie van Esmah Lahlah voor burgemeestersfuncties in Delft en Tilburg. Afgelopen jaar lekte uit dat het Tweede Kamerlid van GroenLinks-PvdA op beide vacatures had gesolliciteerd. Omdat daarmee de geheimhoudingsplicht die rond zulke procedures geldt werd geschonden, deden de commissarissen van de Koning in Zuid-Holland en Noord-Brabant aangifte.
16 minuten geleden
PARAMARIBO (ANP) - Schrijfster Astrid Roemer is overleden op 78-jarige leeftijd. Dat bevestigt haar uitgeverij Prometheus na berichtgeving van onder meer de Surinaamse website Starnieuws. Ze brak in Nederland door in 1982 met Over de gekte van een vrouw, "een experimentele roman over de complexiteit van het vrouw-zijn", vermeldt de uitgeverij op de website. Roemer was een belangrijke stem in de Nederlands-Caribische literatuur.
1 uur geleden
BREDA (ANP) - Het Openbaar Ministerie doet geen verder onderzoek naar het lekken van geheime informatie bij de zoektocht naar een nieuwe burgemeester van Tilburg. Eind oktober werd bekend dat Esmah Lahlah, de nummer twee op de landelijke kandidatenlijst van GroenLinks-PvdA tijdens de verkiezingscampagne, had gesolliciteerd op de post. De sollicitatiebrief van Lahlah was gelekt naar het Brabants Dagblad.
1 uur geleden
HAARLEM (ANP) - Een 19-jarige man wordt vervolgd voor het veroorzaken van de explosie en daaropvolgende brand in een appartementencomplex in Heerhugowaard in april vorig jaar. Vier appartementen raakten zwaar beschadigd en er was sprake van instortingsgevaar. Vijf mensen raakten lichtgewond.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft vrijdag twaalf jaar cel geëist tegen twee mannen die worden verdacht van een aanslag op een Rotterdamse advocaat in december 2024. Toen ging een explosief af onder zijn auto, terwijl hij stond te wachten voor het stoplicht bij de Maastunnel in Rotterdam. De advocaat was die ochtend onderweg naar zijn werk. Hij raakte niet gewond, zijn Mercedes liep wel schade op.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De treinen rijden het hele weekend volgens een aangepaste, afgeschaalde dienstregeling, meldt ProRail. Het bedrijf zegt dat sneeuw en ijs zorgen voor problemen met de wissels. Zondag wordt bekeken of de treinen vanaf maandag weer volgens de normale dienstregeling kunnen rijden.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook het komende weekend heeft het winterse weer invloed op de afvalinzameling in meerdere gemeenten. Onder meer in Almere, Nieuwegein en Veendam wordt deze week geen huishoudelijk afval opgehaald, en ook de inzameling van grofvuil en kerstbomen ligt op sommige plekken tijdelijk stil.
2 uur geleden