Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HELDER (ANP) - Het fregat dat in de Middellandse Zee hielp te beschermen tegen Iraanse luchtaanvallen is terug in Nederland. De Zr.Ms. Evertsen legde woensdagochtend, na een veel langere periode op zee dan gepland, aan in thuishaven Den Helder.
14 minuten geleden
LOOSDRECHT (ANP) - De politie heeft na de rellen rond een noodopvang voor asielzoekers in Loosdrecht dinsdagavond drie mensen aangehouden. Het gaat om een 28-jarige man uit Huizen en twee minderjarigen uit Kortenhoef en Amersfoort. De Huizenaar wordt verdacht van brandstichting, de minderjarige uit Kortenhoef van geweld tegen een journalist en de politie. De Amersfoorter zou stenen en fakkels hebben gegooid.
23 minuten geleden
LOOSDRECHT (ANP) - Schoonmakers zijn woensdagochtend bezig het gemeentehuis van de gemeente Wijdemeren in Loosdrecht schoon te maken, ziet een ANP-verslaggever. Bij het gemeentehuis, waar sinds dinsdag in een vleugel asielzoekers worden opgevangen, werd dinsdagavond brandgesticht.
32 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Het laboratorium Clinical Diagnostics had zijn data niet goed genoeg beveiligd toen het vorig jaar werd gehackt. Dat constateert de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Cybercriminelen stalen de medische gegevens van honderdduizenden vrouwen die hadden meegedaan aan het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker.
39 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het afgelopen jaar zijn 250 Nederlanders verdronken. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat zijn er iets meer dan een jaar eerder; in 2024 verdronken in totaal 245 mensen. In de afgelopen vijf jaar ging het jaarlijks om gemiddeld 235 mensen.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie heeft vorig jaar meer geweld gebruikt dan het jaar daarvoor. Dat blijkt uit cijfers die woensdag bekend zijn gemaakt. Agenten werden vorig jaar ruim 2,6 miljoen keer ingezet. Bij 25.163 van deze incidenten gebruikte de politie geweld, een stijging van bijna 9 procent. Die is volgens de politie deels te verklaren door de toename van het aantal inzetten.
6 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Kinderen met een simpele blindedarmontsteking herstellen in de meeste gevallen goed als ze antibiotica krijgen. Een operatie om de blindedarm te verwijderen is dan niet nodig, concluderen onderzoekers van Amsterdam UMC na een studie onder driehonderd kinderen die werden behandeld in vijftien Nederlandse ziekenhuizen. De ene helft werd direct geopereerd, zoals tot nog toe standaard is, de andere helft kreeg antibiotica.
8 uur geleden