Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
BRUSSEL (ANP) - Volgens demissionair premier Dick Schoof is de top van EU-regeringsleiders van donderdagavond "geen crisistop". Het is volgens hem een top over de trans-Atlantische relaties, zei hij bij aankomst in Brussel. "De angel is er sinds gisteren wel uit."
6 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Twintig inwoners van Utrecht kunnen nog niet terug naar huis als gevolg van de explosie in de Visscherssteeg vorige week donderdag, meldt de gemeente Utrecht in een raadsbrief. Zij hebben allemaal tijdelijk onderdak gekregen.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet vindt het 'niet verstandig' als Nederland in Europa pleit voor de mogelijke inzet van verregaande handelssancties tegen de VS, zolang die de claim op Groenland niet laten varen. "Vrijwel iedereen zegt nu: we escaleren nu verder niet," zegt defensieminister Ruben Brekelmans (VVD) over de houding van andere Europese landen. Hij wil op dit moment geen "dreigement of politiek signaal" afgeven richting de VS.
7 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het boek Het ultieme geheim van Dan Brown was het bestverkochte boek van 2025. Dat heeft de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) bekendgemaakt. In Het ultieme geheim raakt hoogleraar kunstgeschiedenis Robert Langdon betrokken bij een moordmysterie in Praag. Het is het nieuwe boek in dezelfde reeks als De Da Vinci Code. Het boek is ruim 234.000 keer verkocht. Dat is bijna 40 procent meer dan het bestverkochte boek van het jaar daarvoor, De Camino van Anya Niewierra
7 uur geleden
VLISSINGEN (ANP) - De eerste bewoners van de seniorenflat in Vlissingen waar vorige week een explosie en brand waren, kunnen volgende week woensdag terug naar hun huizen. De woningen zijn bewoonbaar gemaakt, laat woningcorporatie l'escaut weten.
8 uur geleden
DE BILT (ANP) - In het noorden van Nederland geldt komende nacht en vrijdagochtend code oranje, omdat het daar door ijzel "verraderlijk glad" kan worden. "Er is hierdoor een grote kans op ongelukken door gladde wegen, fietspaden en voetpaden. De gladheid is moeilijk te zien, wat het extra gevaarlijk maakt", waarschuwt het KNMI.
9 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - De Afghaanse vrouw die onlangs in een documentaire van Hila Noorzai te zien was, is vrijgelaten. Dat meldt AVROTROS op Instagram.
10 uur geleden