Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken roept reizigers die vanwege de situatie in het Midden-Oosten gestrand zijn in Thailand op contact op te nemen met hun luchtvaartmaatschappij, reisverzekeraar en reisagent voor advies. Dat meldt de informatieservice van het ministerie. De ambassade kan hen niet helpen met het boeken van een andere vlucht
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het nieuwe kabinet moet snel duidelijkheid geven over de regels voor kunstmatige intelligentie (AI). Dat zegt de Autoriteit Persoonsgegevens, de privacytoezichthouder van de overheid. Die waarschuwt ook dat momenteel niets kan worden gedaan tegen onveilige en discriminerende algoritmes. De waakhond wil daarom dat het toezicht wordt verbeterd.
6 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een 20-jarige Amsterdammer is door de politie opgepakt wegens het ronselen van jongeren die op bestelling aanslagen in Duitsland hebben gepleegd. Dat meldt de Duitse politie. Het gaat om explosies bij woningen en een café in juli en augustus 2025 in de steden Frankfurt en Taunusstein.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De 52-jarige Minh Nghia V., die in 2024 is veroordeeld tot een celstraf van dertig jaar voor de dodelijke schietpartij bij een winkelcentrum in Zwijndrecht, heeft een kort geding aangespannen tegen de Nederlandse staat over zijn detentieomstandigheden.
13 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een gespecialiseerd cyberteam van de Amsterdamse politie heeft in samenwerking met internationale opsporingsdiensten een grote verhandelsite offline gehaald. Dat meldt de politie. Op het forum, genaamd LeakBase, werd gehandeld in gestolen data.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een 24-jarige man uit Den Haag is woensdag door de politierechter in Den Haag veroordeeld tot een celstraf van vier maanden voor het slaan van een agent. Ze werd tijdens een demonstratie door de verdachte op het achterhoofd geslagen.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het gemiddelde aandeel vrouwelijke bestuurders bij overheden en andere publieke organisaties is gestegen van 41 procent in 2024 naar 43 procent in 2025, aldus een onderzoek in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het gaat dan niet alleen om functies in de top van gemeenten, provincies en waterschappen, maar ook bijvoorbeeld bij scholen, ministeries en woningcorporaties.
14 uur geleden