Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Meerdere experts hebben het kabinet en de Tweede Kamer opgeroepen de regie te pakken om DigiD uit Amerikaanse handen te houden. Bij een gesprek in de Tweede Kamer zeiden alle aanwezige experts dat er grote risico's kleven aan de overname van Solvinity, het bedrijf dat ervoor zorgt dat DigiD kan werken.
17 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het vergelijken van de omstreden Amerikaanse immigratieacties met gebeurtenissen tijdens de Holocaust doet geen recht aan het verleden, en ook niet aan het heden. Dat zegt directeur Ronald Leopold van de Anne Frank Stichting in reactie op opmerkingen van de Amerikaanse gouverneur Tim Walz van Minnesota.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zes op de tien jongeren tussen de 12 en 18 jaar zijn van plan een helm te gaan dragen op de elektrische fiets of fatbike, als dit volgend jaar voor minderjarigen verplicht wordt. Zin hebben zij er niet in, slechts ongeveer de helft is het eens met de maatregel. Bij ouders is het draagvlak groter: acht op de tien vinden de helmplicht een goed idee.
3 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - De provincie Groningen heeft voor het eerst geld vrijgemaakt voor schapen- en geitenhouders die wolfwerende rasters willen plaatsen. In totaal is voor dit jaar 250.000 euro beschikbaar. Voor elke aanvrager geldt een minimumbedrag van 570 euro en een maximumbedrag van 30.000 euro.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Natuur & Milieu is "ongelofelijk blij" dat de meerderheid van de Tweede Kamer zich schaart achter het alternatieve plan voor de A27 bij Amelisweerd, waardoor geen bos hoeft te worden gekapt. De milieuorganisatie noemt het een "wijs besluit" en ziet daarin ook een mooi voorbeeld voor andere grote infrastructurele projecten.
3 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De NS neemt voorzorgsmaatregelen in het noorden van het land omdat daar sneeuw en ijzel worden verwacht. Mensen die van en naar Groningen, Friesland en Drenthe reizen, moeten woensdagochtend daarom een keer extra overstappen in Zwolle.
3 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - F-35-gevechtsvliegtuigen hebben dinsdag voor het eerst vanaf Schiphol gevlogen. De F-35's oefenden voor oorlogstijd vanaf Nederlands belangrijkste burgerluchthaven, terwijl de normale passagiers- en vrachtvluchten gewoon doorgingen. Zonder enige overlast, zegt Schiphol, op het "ongelooflijke lawaai" van de straaljagers na.
3 uur geleden