Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - Het aantal afgelegde kilometers op rijkswegen is volgens een rapportage van Rijkswaterstaat weer bijna op het niveau van voor de coronapandemie. Desondanks reed het verkeer door het openen van nieuwe wegen en het aanleggen van extra rijstroken in 2025 beter door. Tegelijkertijd neemt de druk op de Nederlandse infrastructuur toe. Veel bruggen, tunnels en wegen worden ouder en hebben onderhoud nodig.
6 minuten geleden
HOUTEN (ANP) - In het onderzoek naar de dood van de 37-jarige Rishi Rampadarath in 2023 in Houten is een verdachte aangehouden. Het gaat om een 59-jarige man uit Sleeuwijk, die verdacht wordt van betrokkenheid bij de dood van Rampadarath.
9 minuten geleden
DÜSSELDORF (ANP) - Nederland en Duitsland gaan nog intensiever samenwerken om de verspreiding en het gebruik van zwaar illegaal vuurwerk tegen te gaan. Dat meldt de Rotterdamse burgemeester Carola Schouten, voorzitter van het Offensief tegen Explosies. Ze is woensdag met vertegenwoordigers van het ministerie van Justitie en Veiligheid, de politie en het OM aanwezig voor overleg met de Duitse autoriteiten op het ministerie van Binnenlandse Zaken van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen in Düsseldorf.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Fietsers belandden vorig jaar vaker op de spoedeisende hulp (SEH) dan de twee jaren daarvoor. Dat meldt VeiligheidNL op basis van nieuwe cijfers. Volgens het kenniscentrum kwamen er in 2025 naar schatting bijna 81.000 fietsers op de SEH.
2 uur geleden
LEIDEN (ANP) - Ruim twee derde van de jongvolwassenen kwam, vaak op minderjarige leeftijd, in aanraking met gewelddadige pornografische beelden. Dat blijkt uit onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van kinderrechtenorganisatie Defence for Children.
4 uur geleden
MIAMI (ANP) - Bij het bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan Miami in de Verenigde Staten is een nieuw samenwerkingsprogramma gelanceerd: de Water as Leverage Academy.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Onderzoeksraad voor Veiligheid dringt aan op snelheid om het reinigen van reactoren veiliger te maken. Aanleiding hiervoor is een ongeval in een reactor van Zeeland Refinery in 2023. Een medewerker verongelukte toen hij in een zuurstofarme reactor katalysatormateriaal aan het verwijderen was.
7 uur geleden