Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - "Ik heb niets gedaan om het misbruik te voorkomen. Ik had het kunnen voorkomen, maar ik heb steeds de verkeerde keuze gemaakt. Ik voel me verantwoordelijk voor mijn daden en de gevolgen daarvan voor iedereen." Dat zei Mels van B. (46) vrijdag aan het begin van de vierde dag van zijn strafproces bij de rechtbank in Rotterdam. Van B. reageerde op een aantal verklaringen van ouders die donderdag gebruik hebben gemaakt van hun spreekrecht.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Het gebied rond de donderdag ontplofte woning in het centrum van Utrecht blijft in elk geval tot vrijdag 16.00 uur afgesloten. Dit kan daarna worden verlengd. Een parkeergarage in het gebied is ook de komende dagen niet bereikbaar, laat de gemeente weten.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De Veiligheidsregio Utrecht gaat uit van een gasexplosie als oorzaak van de grote knal en daaropvolgende brand die donderdagmiddag plaatsvond in het centrum van Utrecht. Dat meldt een woordvoerder op vrijdagochtend.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Hulpdiensten en speurhonden hebben de hele nacht gezocht naar slachtoffers van de explosie en brand in het centrum van Utrecht. Daarbij zijn geen levende of overleden slachtoffers gevonden. Dat meldt een woordvoerder van de veiligheidsregio op vrijdagochtend.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Wolven hebben vorig jaar opnieuw veel vaker schapen en ander vee aangevallen. Tot en met oktober zijn er 840 aanvallen op dieren geregistreerd, waarmee het record van 770 aanvallen in heel 2024 wordt verbroken. Dat blijkt uit een analyse van het ANP op basis van gegevens van BIJ12. Deze organisatie behandelt voor de provincies wolvenzaken.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse landbouwexport is vorig jaar gestegen met 8,4 procent, melden Wageningen Social & Economic Research en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Zuivel en eieren bleven de belangrijkste exportproducten, gevolgd door vlees en sierteelt.
8 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Omwonenden die vanwege de explosie en brand in het centrum van Utrecht hun huis hebben moeten verlaten, kunnen in de nacht van donderdag op vrijdag niet terugkeren. Veel van hen zijn opgevangen in hotel Karel V, anderen hebben ervoor gekozen de nacht bij vrienden of familie door te brengen.
8 uur geleden