Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
WASHINGTON (ANP) - Een Amerikaan die geëvacueerd is van het cruiseschip m/v Hondius heeft "mild positief" getest op het hantavirus, meldde het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid in de nacht van zondag op maandag in een verklaring. Het Spaanse ministerie van Volksgezondheid meldt op basis van Amerikaanse informatie dat het gaat om een "zwakke" positieve test, die als positief wordt beschouwd. De persoon zou geen ziekteverschijnselen hebben.
45 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Visserij met sleepnetten in de beschermde Noordzeenatuur van de Doggersbank is zonder omgevingsvergunning in principe niet toegestaan. De algemene uitzondering die de overheid daar al jaren op maakt voor vissers, is in strijd met Europese natuurwetgeving, oordeelt de rechtbank in Den Haag in een zaak die door natuurorganisaties was aangespannen.
1 uur geleden
MAASTRICHT (ANP) - Politie en het Openbaar Ministerie (OM) hebben het onderzoek afgerond naar de vermissing van Tanja Groen in 1993. De grote vragen zijn niet opgelost: wat is er met Tanja gebeurd en waar is ze? Dat melden politie en OM maandag. De toen 18-jarige Tanja raakte in Limburg vermist in de nacht van 31 augustus op 1 september 1993. Ze verdween na een feestje in Maastricht.
2 uur geleden
ALMERE (ANP) - Het NorthC datacenter in Almere krijgt uiterlijk woensdag om 12.00 uur een tijdelijke stroomvoorziening. Dat laat het bedrijf maandag weten. Donderdag woedde daar een grote brand, waarbij het stroomnet beschadigd raakte.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie ziet een toename van het aantal jeugdige verdachten. Jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 17 jaar komen sinds 2024 vaker met de politie en het OM in aanraking. Daarbij valt vooral de zwaarte van de gepleegde misdrijven op, meldt het OM in het maandag gepubliceerde jaarbericht over 2025.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie registreerde vorig jaar minder moord- en doodslagzaken met een vrouwelijk slachtoffer. In 2025 ging het om vijftien zaken, in 2024 betrof het 24 zaken. Dat staat in het jaarbericht 2025 van het OM. Het is voor de tweede keer dat het OM het aantal zaken van geweldsmisdrijven met vrouwelijke slachtoffers registreert in het jaarverslag.
2 uur geleden
CANBERRA (ANP/AFP) - Australië gaat zes voormalige opvarenden van cruiseschip m/v Hondius onderbrengen op een quarantainelocatie ten noorden van Perth. Daar moeten ze zeker drie weken blijven, meldt de regering.
3 uur geleden