Bijzonder document te zien op expo over christendom en slavernij
UTRECHT (ANP) - Museum Catharijneconvent in Utrecht kan eind deze maand een zeer bijzonder stuk tonen: een heel vroeg voorbeeld van de emancipatie van tot slaaf gemaakten. Het is een brief uit 1739, geschreven namens 650 tot slaaf gemaakten. Die werd opgesteld op het Caraïbische eiland Saint Thomas, waar Nederlandse kolonisten waren opgevolgd door Denen.
De afzenders vroegen, in creools-Nederlands, aan de Deense koning om te regelen dat de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente, die hen veel steun boden, op Saint Thomas konden blijven. "Hieruit blijkt dat tot slaaf gemaakten lezen en schrijven leerden en dat ze voor zichzelf opkwamen", aldus Madelon Grant van het Catharijneconvent. Ze is een van de samenstellers van de expositie Christendom en slavernij, die vanaf 29 juni te zien is. Het museum toont de brief in een kopie die de Broedergemeente er in 1739 zelf van maakte.
Het verhaal over slavernij, christendom en Bijbel kent vele kanten. Christenen die vonden dat slavernij geoorloofd was, wezen volgens Grant nogal eens op het Bijbelverhaal over de 'vloek van Cham'. Chams vader Noach vervloekte de zoon van Cham, Kanaän: "Een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders". In de Bijbel is er geen directe oorzaak voor te vinden, maar mensen begonnen in het verhaal toch een verband tussen Cham en Kanaän en zwart Afrika te zien en misbruikten het als rechtvaardiging voor slavernij.
Praktijk
Het verhaal Exodus, over de uittocht van de Joden uit Egypte waar ze in slavernij leefden, werd juist weer volop gebruikt als tegenargument. Sommige christelijke voorgangers verzetten zich nadrukkelijk tegen "mensendieverij", maar anderen lieten het op zijn beloop, legt Grant uit. Het was nu eenmaal de praktijk en er zaten immers ook slavenhandelaren en -eigenaren in de kerk. "Kerken hadden zelf ook wel plantages en geld dat in de koloniën met tot slaaf gemaakten was verdiend, werd soms geschonken aan de kerk om in Nederland liefdadigheid mee te bekostigen".
Grant vindt het belangrijk om helder te maken "dat voor en tegen niet fifty-fifty was. De soms zwijgende meerderheid ging mee in het systeem van slavernij".
Het museum heeft kunstenaars gevraagd de expositie aan te vullen. Zo maakte Kenneth Aidoo een portret van Leonora, die zich op een boot in de haven van Curaçao verstopte en naar Middelburg wist te komen, waar ze werk vond. Haar eigenaar wilde haar terug, maar Middelburgers verzetten zich daartegen en de tot het christendom bekeerde Leonora mocht blijven.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Beoogd premier Rob Jetten (D66) wil deze week met de VVD en het CDA afspreken hoe de verdeling van de ministersposten eruit gaat zien. Hierover heeft hij al wel "flink van gedachten gewisseld" met de andere partijen, maar definitieve keuzes zijn nog niet gemaakt.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Meer dan 130 Oekraïense militairen bevinden zich in Nederlandse medische centra voor behandeling of revalidatie. Dat zei de Oekraïense ambassadeur in Nederland, Andriy Kostin, in een interview met het Oekraïense persbureau Ukrinform. Het gaat om "zeer ernstige gevallen" en de militairen worden behandeld voor zowel lichamelijk als psychologisch herstel.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het KNMI heeft de aangekondigde code oranje uitgebreid naar de provincies Flevoland en Overijssel. "In de loop van de avond, vannacht en woensdagochtend is er in het noorden en noordoosten op veel plaatsen verraderlijke gladheid door ijzel." Daardoor is er grote kans op ongelukken op gladde wegen, fietspaden, voetpaden en bruggen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Er is nog geen Kamermeerderheid tegen het fel bekritiseerde plan van de coalitie om de AOW-leeftijd sneller te laten stijgen. Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) wilde een uitspraak van de Kamer tegen de plannen, maar dat vindt PVV-afsplitser Gidi Markuszower "prematuur". Zijn fractie telt zeven zetels. Ook de SGP is tegen.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Door werkzaamheden bij Amsterdam Centraal wordt later deze week grote hinder verwacht voor treinreizigers. De NS meldt dat er donderdag tot en met zondag 's nachts geen treinen rijden. Overdag is er beperkt treinverkeer in diverse richtingen.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Verschillende onderwijsinstellingen in de noordelijke provincies sluiten deels of laten colleges en tentamens niet doorgaan vanwege de gladheid. Van dinsdagavond 20.30 uur tot woensdagochtend 10.30 uur rijden er geen bussen van Qbuzz en de instellingen geven aan dat dit het moeilijk en onveilig maakt voor studenten om er naartoe te komen.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft het afgelopen jaar 79 miljoen euro moeten betalen aan dwangsommen. Dat is een ruime verdubbeling vergeleken met 2024, toen de rekening voor onder meer het niet op tijd beslissen over asielzaken op 36,8 miljoen euro uitkwam. De organisatie heeft dinsdag de jaarcijfers bekendgemaakt.
7 uur geleden