Beslissende meerderheid referendum na verkiezing mogelijk in zicht
DEN HAAG (ANP) - De verkiezingen op 22 november lijken het politieke landschap flink op te schudden, waardoor ook de kans lijkt toe te nemen dat er weer een referendum wordt ingevoerd. Voorstanders van de volksraadpleging doen goede zaken in de peilingen. Of zij samen straks twee derde van de zetels bezitten, blijft tot de uitslag onzeker.
In de Eerste Kamer en de Tweede Kamer ging een 'gewone' meerderheid al akkoord met het zogeheten bindend correctief referendum, een voorstel van de SP. Omdat het een wijziging van de Grondwet betreft, is een twee derde meerderheid nodig in beide Kamers. Of die er is, moet blijken na de verkiezingen. Dan zal er in beide Kamers opnieuw over gestemd worden.
De kans op zo'n brede meerderheid is na 22 november een stuk groter. In de Peilingwijzer, een gewogen gemiddelde van de peilingen van I&O Research en Ipsos/EenVandaag, scoren voorstanders NSC, GroenLinks-PvdA, PVV, BBB, Partij voor de Dieren, SP, Forum voor Democratie en JA21 iets boven de 'magische grens' van 100 van de 150 Tweede Kamerzetels. De duw in de rug komt met name van voorstander NSC, dat waarschijnlijk met een groot aantal zetels binnenkomt in de Tweede Kamer.
Optimistisch
Ook in de senaat is er een kans van slagen. Daar is de BBB met zestien van de 75 zetels sinds eerder dit jaar dominant. In oktober stemde de partij van Caroline van der Plas al voor. Bij die stemming was er dus wel een gewone, maar net geen twee derde meerderheid (45 voor en 22 tegen). Dat had er toen mogelijk mee te maken dat niet alle 75 senatoren aanwezig waren.
Voormalig SP-Kamerlid en initiatiefneemster van het wetsvoorstel Renske Leijten hoopt dat het referendum er komt. "Hiermee geven we kiezers een instrument om de eigen gekozen vertegenwoordigers en bestuurders terug te fluiten als dat nodig is. Het zou helpen mensen met een grote afstand tot de politiek meer bij de democratie te betrekken. Ik ben optimistisch dat het kan slagen na 22 november, gezien de grote steun voor ons voorstel."
Uitvoeringswet
In het SP-voorstel voor een bindend correctief referendum kunnen Nederlanders zich uitspreken over een wet die de Tweede en Eerste Kamer hebben aangenomen, maar nog niet is ingevoerd. Uitgezonderd zijn belastingen, het koningshuis, de Grondwet en internationale verdragen. Vier keer eerder strandden wetsvoorstellen tot een bindend correctief referendum, de laatste in juli vorig jaar. Tussen 1996 en 2017 sneuvelden er al drie, onder meer tijdens de befaamde 'nacht van Wiegel' in 1999.
Indien het referendum wordt aangenomen, moeten partijen het ook nog eens worden over de details ervan. Zoals hoeveel handtekeningen nodig zijn voor een volksraadpleging en hoe groot de opkomst moet zijn om een geldige uitslag te krijgen. Deze bijzonderheden zullen worden geregeld via een zogeheten uitvoeringswet.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Rob Jetten heeft oppositiepartij BBB nog niet uitgenodigd voor gesprekken over de begroting. "Omdat we voor de zomer tot de conclusie kwamen dat het wat minder zin had. Als dat nu wel het geval is, ga ik graag dat gesprek aan", zei hij bij zijn wekelijkse persconferentie. Zonder steun van de BBB heeft de minderheidscoalitie PRO nodig om in de Eerste Kamer tot een meerderheid te komen. Coalitiepartij VVD heeft moeite met samenwerking met de linkse partij.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het was "geen goed signaal" van de politie Oost-Brabant, die donderdag aankondigde alleen in te grijpen als tractoren de snelweg blokkeerden en niet als zij daar langzaam zouden rijden, zei premier Rob Jetten vrijdag op zijn wekelijkse persconferentie. Vrijdagochtend kwamen twee mensen om het leven bij een botsing in de staart van de file, die ontstond door tractoren op de snelweg. Volgens de premier moeten de politie, het Openbaar Ministerie (OM) en de burgemeester "nabespreken" hoe het vrijdag zo fout kon gaan.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet roept boeren op niet met tractoren op snelwegen te demonstreren. Minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken, CDA), die gaat over het demonstratierecht, doet die oproep nadat er vrijdag twee doden waren gevallen op de A59. Zij kwamen om bij een botsing in de staart van een file, die het gevolg was van trekkers op de snelweg.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Geert Wilders heeft in een bericht op X gepleit voor "massadeportaties". Tegen welke groep de PVV-leider zich richt, maakt hij niet precies duidelijk, maar hij heeft het over "crimineel tuig". Daarbij deelt hij een bericht van AT5 over een man die iemand in Amsterdam tot seksuele handelingen dwong.
5 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - Toen bij het boerenprotest bij het provinciehuis in Den Bosch doordrong dat er een dodelijke aanrijding was gebeurd in een file die was ontstaan door tractoren werd de sfeer daar bedrukt. Zo omschrijft Caroline van der Plas, grondlegger van boerenpartij BBB, de stemming. Ze is in Den Bosch om mee te doen aan de demonstratie.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De provincie Brabant moet de landelijke stikstofplannen van minister Jaimi van Essen meenemen in de afweging om boerenvergunningen in te trekken. Dat zei de landbouwminister van D66 vrijdag voorafgaand aan de ministerraad.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Financiënminister Eelco Heinen (VVD) verwacht dat het opstellen van de begroting, waarbij de minderheidscoalitie zaken moet doen met oppositiepartijen, een "spannend proces" gaat worden. Hij wil met Prinsjesdag een begroting presenteren die op "breed draagvlak" kan rekenen in het parlement, maar hoe realistisch dat is "gaan we de komende tijd zien", zei Heinen vrijdag voorafgaand aan de ministerraad.
8 uur geleden