Beginselen rechtstaat geschonden in toeslagenaffaire
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet, de Tweede Kamer, de Belastingdienst én de rechtsspraak hebben ervoor gezorgd dat de grondbeginselen van de rechtstaat zijn geschonden in de affaire met de kinderopvangtoeslag. Dat staat in een explosief rapport van de ondervragingscommissie van Kamerleden die het overheidsschandaal heeft onderzocht. Daarin werden tal van ouders "ten onrechte gebrandmerkt als opzettelijke fraudeurs".
Bewindspersonen en topambtenaren tuigden na politieke druk een harde fraudeaanpak op. Signalen dat deze aanpak voor sommige ouders ernstige en onterechte gevolgen had, werden jarenlang door de volledige politieke top gemist. De Belastingdienst ging ook in de fout. De commissie concludeert dat de fiscus de fraudejacht als "massaproces" aanvloog, zonder oog voor individuele gevallen.
Oud-staatssecretarissen Frans Weekers en Eric Wiebes (beiden VVD), voormalig minister Lodewijk Asscher (PvdA-leider) en premier Mark Rutte (VVD) worden specifiek genoemd als grondleggers van de fraudeaanpak. Zij sloegen allemaal onvoldoende aan op de signalen die naar boven kwamen. Ook voormalig staatssecretaris Menno Snel, vanaf oktober 2017 staatssecretaris op Financiën, vroeg niet genoeg door na berichten die hij hierover ontving. De commissie oordeelt bovendien snoeihard over de informatievoorziening vanuit het ministerie van Financiën.
Fraudeur
Zo kon het gebeuren dat duizenden ouders onterecht als fraudeur bestempeld en behandeld werden. De meesten moesten grote bedragen aan toeslagen in korte tijd terugbetalen, soms omdat de Belastingdienst een gastouderbureau of kinderopvangbedrijf indirect in de portemonnee wilde raken.
"Ongekend onrecht", heet het rapport van de ondervragingscommissie, naar de gevolgen van de affaire voor de slachtoffers. De groepsgewijze aanpak waarmee de Belastingdienst fraudeurs te lijf wilde gaan, heeft "grove inbreuk gemaakt op het rechtstatelijke principe dat optimaal recht gedaan moet worden aan individuele situaties van mensen", zegt de commissie. Die ruimte voor individuele gevallen ontbrak ook in wetgeving, vastgesteld door beide Kamers en de kabinetten onder leiding van premier Mark Rutte.
Machteloos
De rechtspraak heeft op zijn beurt de harde invulling van de wet in stand gehouden door verschillende uitspraken. "Daarmee heeft de bestuursrechtspraak zijn belangrijke functie van (rechts)bescherming van individuele burgers veronachtzaamd."
De slachtoffers van deze aanpak, de toeslagenouders, "stonden machteloos tegenover machtige instituten van de rechtstaat, die hen niet de bescherming boden die zij verdienden". De manier waarop ouders zijn behandeld stond in geen verhouding tot "wat hen - veelal onterecht - door de Belastingdienst werd verweten". Het aangedane onrecht wordt nu meer onderkend, ziet de commissie. "Maar is nog niet rechtgezet. Excuses zijn gemaakt. Nu het herstel nog." Van de vele duizenden gedupeerden in beeld bij de Belastingdienst, is slechts een handjevol ouders gecompenseerd.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Oud-ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid) en Ferd Grapperhaus (Justitie) worden volgende week voor de tweede keer verhoord door de parlementaire enquêtecommissie corona. Ook de voormalige ministers en vicepremiers Carola Schouten (Landbouw) en Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) moeten voor de commissie verschijnen, net als toenmalig SCP-directeur Kim Putters.
23 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet schuilde tijdens de coronapandemie te veel achter de adviezen van de deskundigen van het Outbreak Management Team (OMT), vindt PRO-Kamerlid Lisa Westerveld. Het kwam het kabinet vaak goed uit om te zeggen dat een moeilijk besluit was genomen omdat het OMT dit adviseerde, zei ze bij haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona. Maar als ze die adviezen zelf las, stond dat er vaak helemaal niet zo duidelijk in.
51 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede en Eerste Kamer werden te lang te weinig betrokken bij de besluitvorming om het coronavirus in te dammen, vindt PRO-Kamerlid Lisa Westerveld. Ze heeft er begrip voor dat het kabinet in de begintijd snel besluiten moest nemen zonder overleg met Kamerleden, omdat het land in de "paniekstand" stond. Maar dat dit lang de praktijk bleef, vindt ze "problematisch", zei ze woensdag bij haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In de onderhandelingen tussen het minderheidskabinet en JA21 over de begroting van volgend jaar zit "wat toenadering", maar een akkoord is nog niet in zicht. Dat zei JA21-leider Joost Eerdmans woensdag na een nieuw gesprek op het ministerie van Financiën.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Twee Nederlandse diplomaten hoeven Israël toch niet te verlaten, zegt minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) woensdag. Een dag eerder kondigde de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar aan dat de Nederlandse vertegenwoordigers bij het internationaal steuncentrum voor Gaza (IGCS) in Kiryat Gat het land moeten verlaten als vergelding voor een "reeks anti-Israëlische maatregelen genomen door de Nederlandse regering".
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het minderheidskabinet heeft de begroting voor volgend jaar rond, aldus minister Eelco Heinen (Financiën, VVD). Het gaat er volgens hem nu vooral over om hiervoor "breed draagvlak" te vinden in het parlement.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer werd in de begintijd van de corona-uitbraak in Nederland onvoldoende geïnformeerd hierover en dat werkte door in de besluiten waarmee parlementariërs instemden. Dat zei Fleur Agema, die destijds Kamerlid was voor de PVV, woensdagochtend bij haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona. "Wij hadden een informatieachterstand."
6 uur geleden