Beginselen rechtstaat geschonden in toeslagenaffaire
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet, de Tweede Kamer, de Belastingdienst én de rechtsspraak hebben ervoor gezorgd dat de grondbeginselen van de rechtstaat zijn geschonden in de affaire met de kinderopvangtoeslag. Dat staat in een explosief rapport van de ondervragingscommissie van Kamerleden die het overheidsschandaal heeft onderzocht. Daarin werden tal van ouders "ten onrechte gebrandmerkt als opzettelijke fraudeurs".
Bewindspersonen en topambtenaren tuigden na politieke druk een harde fraudeaanpak op. Signalen dat deze aanpak voor sommige ouders ernstige en onterechte gevolgen had, werden jarenlang door de volledige politieke top gemist. De Belastingdienst ging ook in de fout. De commissie concludeert dat de fiscus de fraudejacht als "massaproces" aanvloog, zonder oog voor individuele gevallen.
Oud-staatssecretarissen Frans Weekers en Eric Wiebes (beiden VVD), voormalig minister Lodewijk Asscher (PvdA-leider) en premier Mark Rutte (VVD) worden specifiek genoemd als grondleggers van de fraudeaanpak. Zij sloegen allemaal onvoldoende aan op de signalen die naar boven kwamen. Ook voormalig staatssecretaris Menno Snel, vanaf oktober 2017 staatssecretaris op Financiën, vroeg niet genoeg door na berichten die hij hierover ontving. De commissie oordeelt bovendien snoeihard over de informatievoorziening vanuit het ministerie van Financiën.
Fraudeur
Zo kon het gebeuren dat duizenden ouders onterecht als fraudeur bestempeld en behandeld werden. De meesten moesten grote bedragen aan toeslagen in korte tijd terugbetalen, soms omdat de Belastingdienst een gastouderbureau of kinderopvangbedrijf indirect in de portemonnee wilde raken.
"Ongekend onrecht", heet het rapport van de ondervragingscommissie, naar de gevolgen van de affaire voor de slachtoffers. De groepsgewijze aanpak waarmee de Belastingdienst fraudeurs te lijf wilde gaan, heeft "grove inbreuk gemaakt op het rechtstatelijke principe dat optimaal recht gedaan moet worden aan individuele situaties van mensen", zegt de commissie. Die ruimte voor individuele gevallen ontbrak ook in wetgeving, vastgesteld door beide Kamers en de kabinetten onder leiding van premier Mark Rutte.
Machteloos
De rechtspraak heeft op zijn beurt de harde invulling van de wet in stand gehouden door verschillende uitspraken. "Daarmee heeft de bestuursrechtspraak zijn belangrijke functie van (rechts)bescherming van individuele burgers veronachtzaamd."
De slachtoffers van deze aanpak, de toeslagenouders, "stonden machteloos tegenover machtige instituten van de rechtstaat, die hen niet de bescherming boden die zij verdienden". De manier waarop ouders zijn behandeld stond in geen verhouding tot "wat hen - veelal onterecht - door de Belastingdienst werd verweten". Het aangedane onrecht wordt nu meer onderkend, ziet de commissie. "Maar is nog niet rechtgezet. Excuses zijn gemaakt. Nu het herstel nog." Van de vele duizenden gedupeerden in beeld bij de Belastingdienst, is slechts een handjevol ouders gecompenseerd.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport neemt het advies van de Gezondheidsraad over en neemt een vaccinatie tegen meningokokken B niet op in het rijksvaccinatieprogramma. Volgens de raad wegen de voordelen niet op tegen de nadelen. Als er nieuwe vaccins voor komen, kan dit besluit veranderen.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een Nederlandse mijnenjager gaat eind deze week voor een NAVO-inzet naar de Middellandse Zee, zodat het marineschip tijdig naar de Straat van Hormuz kan varen als er overeenstemming is over een missie daar. Verder worden voorbereidingen getroffen om onder meer een gecombineerd search-, duik- en explosievenopruimingsteam (eventueel vanaf een Nederlands ondersteuningsschip) naar de Perzische Golf te sturen.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil niet dat de NOS horecaondernemers geld vraagt om wedstrijden van het Nederlands elftal op het WK voetbal op schermen te vertonen. Zolang er niet meer dan 5000 mensen bij zijn, zou dat gratis moeten zijn, vindt een ruime meerderheid.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In een Tweede Kamerdebat klinken woensdag frustraties over de voortgang van het nieuwe spoorbeveiligingssysteem ERTMS. Het kost mogelijk 15 miljard euro en het kan tot 2060 à 2070 duren om het helemaal in te voeren, stond in een recent rapport. Kamerleden vinden dat te duur en te traag, al hebben ze weinig concrete voorstellen om er iets aan te doen.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De relatie van Nederland en Europa met de Verenigde Staten is "onomkeerbaar" veranderd, zegt premier Rob Jetten. In een grote toespraak over het buitenlandbeleid van zijn kabinet waarschuwde hij dat de houding van Europa's voormalige grote beschermheer de komende jaren "uitdagend" zal blijven. "Het is naïef om te denken dat bij een nieuwe Amerikaanse president we terug naar vroeger gaan."
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een groep rechtse oppositiepartijen onder aanvoering van JA21 doet een poging om de spreidingswet van tafel te krijgen. Zij dienen daarvoor een initiatiefwet in. De kans dat die snel een meerderheid krijgt in de Tweede Kamer is klein. In het coalitieakkoord is afgesproken dat deze wet, die een eerlijke verdeling van asielzoekers over het land regelt, voorlopig in stand blijft. Linkse partijen willen haar eveneens behouden.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet zet de bezuinigingen op de uitkeringen van werklozen en arbeidsongeschikten "in de voorgestelde vorm" niet door. Ook stopt het met het veel bekritiseerde plan om de AOW-leeftijd op termijn sneller te laten stijgen. Dat meldt minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) in een brief aan de vakbonden. Met deze handreikingen aan de vakbonden hoopt de D66-bewindsman "ruimte te maken" voor overleg met de sociale partners.
1 dag geleden