Beginselen rechtstaat geschonden in toeslagenaffaire
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet, de Tweede Kamer, de Belastingdienst én de rechtsspraak hebben ervoor gezorgd dat de grondbeginselen van de rechtstaat zijn geschonden in de affaire met de kinderopvangtoeslag. Dat staat in een explosief rapport van de ondervragingscommissie van Kamerleden die het overheidsschandaal heeft onderzocht. Daarin werden tal van ouders "ten onrechte gebrandmerkt als opzettelijke fraudeurs".
Bewindspersonen en topambtenaren tuigden na politieke druk een harde fraudeaanpak op. Signalen dat deze aanpak voor sommige ouders ernstige en onterechte gevolgen had, werden jarenlang door de volledige politieke top gemist. De Belastingdienst ging ook in de fout. De commissie concludeert dat de fiscus de fraudejacht als "massaproces" aanvloog, zonder oog voor individuele gevallen.
Oud-staatssecretarissen Frans Weekers en Eric Wiebes (beiden VVD), voormalig minister Lodewijk Asscher (PvdA-leider) en premier Mark Rutte (VVD) worden specifiek genoemd als grondleggers van de fraudeaanpak. Zij sloegen allemaal onvoldoende aan op de signalen die naar boven kwamen. Ook voormalig staatssecretaris Menno Snel, vanaf oktober 2017 staatssecretaris op Financiën, vroeg niet genoeg door na berichten die hij hierover ontving. De commissie oordeelt bovendien snoeihard over de informatievoorziening vanuit het ministerie van Financiën.
Fraudeur
Zo kon het gebeuren dat duizenden ouders onterecht als fraudeur bestempeld en behandeld werden. De meesten moesten grote bedragen aan toeslagen in korte tijd terugbetalen, soms omdat de Belastingdienst een gastouderbureau of kinderopvangbedrijf indirect in de portemonnee wilde raken.
"Ongekend onrecht", heet het rapport van de ondervragingscommissie, naar de gevolgen van de affaire voor de slachtoffers. De groepsgewijze aanpak waarmee de Belastingdienst fraudeurs te lijf wilde gaan, heeft "grove inbreuk gemaakt op het rechtstatelijke principe dat optimaal recht gedaan moet worden aan individuele situaties van mensen", zegt de commissie. Die ruimte voor individuele gevallen ontbrak ook in wetgeving, vastgesteld door beide Kamers en de kabinetten onder leiding van premier Mark Rutte.
Machteloos
De rechtspraak heeft op zijn beurt de harde invulling van de wet in stand gehouden door verschillende uitspraken. "Daarmee heeft de bestuursrechtspraak zijn belangrijke functie van (rechts)bescherming van individuele burgers veronachtzaamd."
De slachtoffers van deze aanpak, de toeslagenouders, "stonden machteloos tegenover machtige instituten van de rechtstaat, die hen niet de bescherming boden die zij verdienden". De manier waarop ouders zijn behandeld stond in geen verhouding tot "wat hen - veelal onterecht - door de Belastingdienst werd verweten". Het aangedane onrecht wordt nu meer onderkend, ziet de commissie. "Maar is nog niet rechtgezet. Excuses zijn gemaakt. Nu het herstel nog." Van de vele duizenden gedupeerden in beeld bij de Belastingdienst, is slechts een handjevol ouders gecompenseerd.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Partijen in de Tweede Kamer hebben dinsdagavond veel vragen over de wens van het kabinet om Lelystad Airport eind volgend jaar te openen. Met name linkse oppositie is kritisch. "Deze minister wil héél graag een lintje knippen", zei Suzanne Kröger (GroenLinks-PvdA). "Maar alle seinen staan op rood."
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het bedrag voor beveiliging van Joodse gebouwen en instellingen wordt voor 2026 met 700.000 euro verhoogd tot 2 miljoen euro. Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid maakte dit bekend in een debat over onveiligheid van de Joodse gemeenschap in Nederland.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - ChristenUnie-leider Mirjam Bikker wil dat de Nederlandse overheid betaalt voor de beveiliging van Joodse instellingen en gebouwen. Nu moeten die organisaties dat nog zelf betalen, maar volgens Bikker is veiligheid een kerntaak van de overheid. Ze noemt de situatie schrijnend.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66-premier Rob Jetten heeft "boven op" de asielwetten gezeten, vindt D66-fractieleider Jan Paternotte. "Ik denk dat hij juist enorm zijn best heeft gedaan in zijn rol als premier," zegt hij in reactie op verwijten jegens Jetten van met name rechtse partijen zoals PVV en JA21.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Geert Wilders (PVV) weigert verantwoordelijkheid te nemen voor het verwerpen van de asielnoodmaatregelenwet in de Eerste Kamer. Zijn partij maakte vorige week een draai in de Eerste Kamer en besloot tegen een aanpassing van de wet te stemmen, waardoor uiteindelijk CDA en SGP de wet niet meer steunden.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer Ruben Brekelmans is "verbijsterd" over het stemgedrag van met name D66 in de senaat over de strenge asielwetten. De partij zocht volgens hem naar redenen om tegen te stemmen. "Ik heb daar geen woorden voor."
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Voormalig PVV-parlementariër Gidi Markuszower is woedend op zijn oude partij omdat die met haar stemgedrag in de Eerste Kamer de strenge asielwetten van de eigen ex-minister Marjolein Faber heeft laten stranden. Hij spreekt van "politiek theater" en noemt de gang van zaken "schandalig".
13 uur geleden