Afstappen van toeslagen kan, maar is duur, moeilijk en risicovol
DEN HAAG (ANP) - De politieke wens om van het toeslagenstelsel af te stappen, kan worden waargemaakt. Maar aan elk alternatief kleven nadelen, zo staat in een rapport in opdracht van het kabinet waarin achttien opties zijn uitgewerkt. Bovendien duurt het, afhankelijk van de variant waar de politiek voor kiest, in elk geval meerdere kabinetsperiodes voordat zo'n alternatief goed en wel werkt. Daarnaast is vrijwel elke variant minder gericht en daardoor vaak duurder. Juist mensen met een kleine portemonnee, die het meest afhankelijk zijn van toeslagen, kunnen geraakt worden.
Veel partijen willen af van het toeslagenstelsel. Mede door het toeslagenschandaal is de afkeer tegen het ingewikkelde systeem gegroeid. Het stelsel zorgt ervoor dat mensen uiterst gericht inkomensondersteuning van de overheid krijgen. In 2024 ontvangen 8 miljoen mensen in totaal 20 miljard euro aan toeslagen. Maar juist door die precisie is het stelsel erg complex. Als iemand onverwacht te veel toeslagen ontvangt, moet die persoon bovendien voorgeschoten toeslagen terugbetalen.
Omdat het alternatief voor de kinderopvangtoeslag (bijna gratis kinderopvang) verder is uitgewerkt, is die toeslag als enige niet meegenomen in het rapport.
Drie richtingen
Een nieuw kabinet kan volgens het rapport grofweg drie richtingen kiezen: het afschaffen van het hele stelsel met een volledig alternatief voor toeslagen, specifieke opties voor elk van de drie toeslagen (huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebonden budget) en het fundamenteel aanpassen van het huidige stelsel. De toeslagen kunnen bijvoorbeeld vervangen worden door een grote belastingkorting, of ze kunnen worden gebundeld in één centrale "basisbehoeftetoeslag".
Maar het rapport geeft een nieuw kabinet ook een breed scala aan andere mogelijkheden. In plaats van huurtoeslag kunnen de huren bijvoorbeeld worden gematigd. De overheid compenseert dan verhuurders hiervoor. Het herzien, aanpassen of afschaffen van toeslagen is hoe dan ook "makkelijker gezegd dan gedaan", wordt duidelijk uit het rapport. In veel gevallen wordt de steun minder gericht. De doelgroep wordt groter, en mensen met de kleinste portemonnee krijgen niet altijd meer de meeste steun. Nieuwe regelingen zijn vaak duurder, en het overstappen zal de overheid sowieso veel geld kosten. Dit zal bovendien lang duren.
Eén genoemd alternatief voor de huurtoeslag zal zeker dertig jaar duren. Hoewel dit een uitschieter is, eisen bijna alle varianten jaren aan voorbereidingstijd en invoering. Daarbij moet de wet die zo'n hervorming mogelijk maakt ook nog worden behandeld in beide Kamers.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet wil dat burgemeesters sneller de mogelijkheid hebben om een demonstratie te verplaatsen naar een andere locatie, desnoods met dwang. Ook wordt voor hen duidelijker wanneer demonstranten strafbaar zijn. Verder worden de noodbevoegdheden van burgemeesters verduidelijkt in de wet.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet gaat aangifte doen van het lekken van nog vertrouwelijke begrotingsstukken aan de media, zei minister-president Rob Jetten tijdens zijn wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad. "Dat doe ik in principe altijd als er op deze manier wordt gelekt", aldus de premier.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland is geen narcostaat, benadrukt justitieminister David van Weel na de grote schietpartij in Overasselt eerder deze week. Criminelen zijn hier niet de baas, aldus de VVD-bewindsman na afloop van de wekelijkse ministerraad. "Ik durf gewoon een dikke middelvinger op te steken naar Bolle Jos, en te vertellen dat we hem gaan pakken."
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) doet een hernieuwde oproep aan de vakbonden om aan te komen praten over de toekomst van de sociale zekerheid. "De tijd is rijp", aldus de D66-bewindsman voor aanvang van de wekelijkse ministerraad.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het is volgens landbouwminister Jaimi van Essen een "no-go" dat alle boeren via een generieke maatregel veedieren moeten wegdoen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schreef in een rapport dat de zogeheten generieke korting op dierrechten een "ultieme remedie" is om stikstofdoelen in 2035 te halen. Maar Van Essen zei voorafgaand aan de ministerraad dat dit niet nodig is.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zorgminister Sophie Hermans adviseert mensen zichzelf te beschermen tegen muggen, als zij willen voorkomen besmet te raken met het westnijlvirus. Dit jaar hebben zeker negen mensen het virus opgelopen, meldde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) donderdag.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-SER-voorzitter Mariëtte Hamer wordt de lijsttrekker voor PRO in de Eerste Kamer. Na de Provinciale Statenverkiezingen van volgend jaar volgt zij de huidige fractievoorzitter Paul Rosenmöller op, die afgelopen zondag aankondigde de politiek te verlaten. Hamer was van 2014 tot 2022 voorzitter van de Sociaal Economische Raad, en daarvoor sinds 1998 Tweede Kamerlid voor de PvdA.
7 uur geleden