Afstappen van toeslagen kan, maar is duur, moeilijk en risicovol
DEN HAAG (ANP) - De politieke wens om van het toeslagenstelsel af te stappen, kan worden waargemaakt. Maar aan elk alternatief kleven nadelen, zo staat in een rapport in opdracht van het kabinet waarin achttien opties zijn uitgewerkt. Bovendien duurt het, afhankelijk van de variant waar de politiek voor kiest, in elk geval meerdere kabinetsperiodes voordat zo'n alternatief goed en wel werkt. Daarnaast is vrijwel elke variant minder gericht en daardoor vaak duurder. Juist mensen met een kleine portemonnee, die het meest afhankelijk zijn van toeslagen, kunnen geraakt worden.
Veel partijen willen af van het toeslagenstelsel. Mede door het toeslagenschandaal is de afkeer tegen het ingewikkelde systeem gegroeid. Het stelsel zorgt ervoor dat mensen uiterst gericht inkomensondersteuning van de overheid krijgen. In 2024 ontvangen 8 miljoen mensen in totaal 20 miljard euro aan toeslagen. Maar juist door die precisie is het stelsel erg complex. Als iemand onverwacht te veel toeslagen ontvangt, moet die persoon bovendien voorgeschoten toeslagen terugbetalen.
Omdat het alternatief voor de kinderopvangtoeslag (bijna gratis kinderopvang) verder is uitgewerkt, is die toeslag als enige niet meegenomen in het rapport.
Drie richtingen
Een nieuw kabinet kan volgens het rapport grofweg drie richtingen kiezen: het afschaffen van het hele stelsel met een volledig alternatief voor toeslagen, specifieke opties voor elk van de drie toeslagen (huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebonden budget) en het fundamenteel aanpassen van het huidige stelsel. De toeslagen kunnen bijvoorbeeld vervangen worden door een grote belastingkorting, of ze kunnen worden gebundeld in één centrale "basisbehoeftetoeslag".
Maar het rapport geeft een nieuw kabinet ook een breed scala aan andere mogelijkheden. In plaats van huurtoeslag kunnen de huren bijvoorbeeld worden gematigd. De overheid compenseert dan verhuurders hiervoor. Het herzien, aanpassen of afschaffen van toeslagen is hoe dan ook "makkelijker gezegd dan gedaan", wordt duidelijk uit het rapport. In veel gevallen wordt de steun minder gericht. De doelgroep wordt groter, en mensen met de kleinste portemonnee krijgen niet altijd meer de meeste steun. Nieuwe regelingen zijn vaak duurder, en het overstappen zal de overheid sowieso veel geld kosten. Dit zal bovendien lang duren.
Eén genoemd alternatief voor de huurtoeslag zal zeker dertig jaar duren. Hoewel dit een uitschieter is, eisen bijna alle varianten jaren aan voorbereidingstijd en invoering. Daarbij moet de wet die zo'n hervorming mogelijk maakt ook nog worden behandeld in beide Kamers.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Partijen in de Tweede Kamer hebben dinsdagavond veel vragen over de wens van het kabinet om Lelystad Airport eind volgend jaar te openen. Met name linkse oppositie is kritisch. "Deze minister wil héél graag een lintje knippen", zei Suzanne Kröger (GroenLinks-PvdA). "Maar alle seinen staan op rood."
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het bedrag voor beveiliging van Joodse gebouwen en instellingen wordt voor 2026 met 700.000 euro verhoogd tot 2 miljoen euro. Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid maakte dit bekend in een debat over onveiligheid van de Joodse gemeenschap in Nederland.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - ChristenUnie-leider Mirjam Bikker wil dat de Nederlandse overheid betaalt voor de beveiliging van Joodse instellingen en gebouwen. Nu moeten die organisaties dat nog zelf betalen, maar volgens Bikker is veiligheid een kerntaak van de overheid. Ze noemt de situatie schrijnend.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66-premier Rob Jetten heeft "boven op" de asielwetten gezeten, vindt D66-fractieleider Jan Paternotte. "Ik denk dat hij juist enorm zijn best heeft gedaan in zijn rol als premier," zegt hij in reactie op verwijten jegens Jetten van met name rechtse partijen zoals PVV en JA21.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Geert Wilders (PVV) weigert verantwoordelijkheid te nemen voor het verwerpen van de asielnoodmaatregelenwet in de Eerste Kamer. Zijn partij maakte vorige week een draai in de Eerste Kamer en besloot tegen een aanpassing van de wet te stemmen, waardoor uiteindelijk CDA en SGP de wet niet meer steunden.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer Ruben Brekelmans is "verbijsterd" over het stemgedrag van met name D66 in de senaat over de strenge asielwetten. De partij zocht volgens hem naar redenen om tegen te stemmen. "Ik heb daar geen woorden voor."
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Voormalig PVV-parlementariër Gidi Markuszower is woedend op zijn oude partij omdat die met haar stemgedrag in de Eerste Kamer de strenge asielwetten van de eigen ex-minister Marjolein Faber heeft laten stranden. Hij spreekt van "politiek theater" en noemt de gang van zaken "schandalig".
14 uur geleden