Afstappen van toeslagen kan, maar is duur, moeilijk en risicovol
DEN HAAG (ANP) - De politieke wens om van het toeslagenstelsel af te stappen, kan worden waargemaakt. Maar aan elk alternatief kleven nadelen, zo staat in een rapport in opdracht van het kabinet waarin achttien opties zijn uitgewerkt. Bovendien duurt het, afhankelijk van de variant waar de politiek voor kiest, in elk geval meerdere kabinetsperiodes voordat zo'n alternatief goed en wel werkt. Daarnaast is vrijwel elke variant minder gericht en daardoor vaak duurder. Juist mensen met een kleine portemonnee, die het meest afhankelijk zijn van toeslagen, kunnen geraakt worden.
Veel partijen willen af van het toeslagenstelsel. Mede door het toeslagenschandaal is de afkeer tegen het ingewikkelde systeem gegroeid. Het stelsel zorgt ervoor dat mensen uiterst gericht inkomensondersteuning van de overheid krijgen. In 2024 ontvangen 8 miljoen mensen in totaal 20 miljard euro aan toeslagen. Maar juist door die precisie is het stelsel erg complex. Als iemand onverwacht te veel toeslagen ontvangt, moet die persoon bovendien voorgeschoten toeslagen terugbetalen.
Omdat het alternatief voor de kinderopvangtoeslag (bijna gratis kinderopvang) verder is uitgewerkt, is die toeslag als enige niet meegenomen in het rapport.
Drie richtingen
Een nieuw kabinet kan volgens het rapport grofweg drie richtingen kiezen: het afschaffen van het hele stelsel met een volledig alternatief voor toeslagen, specifieke opties voor elk van de drie toeslagen (huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebonden budget) en het fundamenteel aanpassen van het huidige stelsel. De toeslagen kunnen bijvoorbeeld vervangen worden door een grote belastingkorting, of ze kunnen worden gebundeld in één centrale "basisbehoeftetoeslag".
Maar het rapport geeft een nieuw kabinet ook een breed scala aan andere mogelijkheden. In plaats van huurtoeslag kunnen de huren bijvoorbeeld worden gematigd. De overheid compenseert dan verhuurders hiervoor. Het herzien, aanpassen of afschaffen van toeslagen is hoe dan ook "makkelijker gezegd dan gedaan", wordt duidelijk uit het rapport. In veel gevallen wordt de steun minder gericht. De doelgroep wordt groter, en mensen met de kleinste portemonnee krijgen niet altijd meer de meeste steun. Nieuwe regelingen zijn vaak duurder, en het overstappen zal de overheid sowieso veel geld kosten. Dit zal bovendien lang duren.
Eén genoemd alternatief voor de huurtoeslag zal zeker dertig jaar duren. Hoewel dit een uitschieter is, eisen bijna alle varianten jaren aan voorbereidingstijd en invoering. Daarbij moet de wet die zo'n hervorming mogelijk maakt ook nog worden behandeld in beide Kamers.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Caroline van der Plas stopt als partijleider en fractievoorzitter van de BBB. Dat meldt de partij. Tweede Kamerlid Henk Vermeer volgt haar op. Van der Plas blijft wel actief als Kamerlid.
17 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Volgens SP-leider Jimmy Dijk is "precies het tegenovergestelde nodig" van de plannen van de nieuwe coalitie. "Geen doorbraak, alleen afbraak. Het is de wereld op z'n kop", schrijft hij op X met twee tabellen uit de doorrekening van het coalitieakkoord door het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving.
42 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - David van Weel, de aanstaande minister van Justitie en Veiligheid, hoopt op "meer harmonie" in het nieuwe kabinet dan in de vorige coalitie, waarvoor hij ook minister was. Volgens de VVD'er zijn de inhoudelijke verschillen nu minder groot dan tussen zijn partij en de vroegere coalitiepartners PVV, NSC en BBB.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Centraal Planbureau (CPB) ziet in de plannen van coalitiepartijen D66, VVD en CDA een "beperkte verruiming" van de hypotheekrenteaftrek. Het ging in de campagne veel over deze regeling die huizenbezitters bevoordeelt, en die D66 en CDA wilden afbouwen. Op papier verandert de coalitie niets aan de hypotheekrenteaftrek, maar door andere maatregelen gaat er toch meer geld naartoe.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De tarieven van de inkomstenbelasting stijgen toch met de plannen van coalitiepartijen D66, VVD en CDA. Uit het coalitieakkoord werd eerder al duidelijk dat de schijven van de inkomstenbelasting minder meegroeien met de inflatie, waardoor mensen meer belasting betalen. Maar de analyse van het akkoord door het Centraal Planbureau (CPB) laat zien dat ook de belastingpercentages zelf stijgen om 5 miljard euro extra te innen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Geert Wilders is boos op de plannen van het aankomende kabinet waarbij het eigen risico in 2030 stijgt naar 520 euro. De PVV-voorman deelt op het sociale medium X een passage uit de doorrekening van de kabinetsplannen, met daarbij een booskijkende emoji.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De gewone man en vrouw betalen de rekening bij het kabinet-Jetten, vindt ChristenUnie-leider Mirjam Bikker. "Bouwen aan een beter Nederland? Niet voor de gewone man en vrouw," schrijft ze op X.
3 uur geleden