Afstappen van toeslagen kan, maar is duur, moeilijk en risicovol
DEN HAAG (ANP) - De politieke wens om van het toeslagenstelsel af te stappen, kan worden waargemaakt. Maar aan elk alternatief kleven nadelen, zo staat in een rapport in opdracht van het kabinet waarin achttien opties zijn uitgewerkt. Bovendien duurt het, afhankelijk van de variant waar de politiek voor kiest, in elk geval meerdere kabinetsperiodes voordat zo'n alternatief goed en wel werkt. Daarnaast is vrijwel elke variant minder gericht en daardoor vaak duurder. Juist mensen met een kleine portemonnee, die het meest afhankelijk zijn van toeslagen, kunnen geraakt worden.
Veel partijen willen af van het toeslagenstelsel. Mede door het toeslagenschandaal is de afkeer tegen het ingewikkelde systeem gegroeid. Het stelsel zorgt ervoor dat mensen uiterst gericht inkomensondersteuning van de overheid krijgen. In 2024 ontvangen 8 miljoen mensen in totaal 20 miljard euro aan toeslagen. Maar juist door die precisie is het stelsel erg complex. Als iemand onverwacht te veel toeslagen ontvangt, moet die persoon bovendien voorgeschoten toeslagen terugbetalen.
Omdat het alternatief voor de kinderopvangtoeslag (bijna gratis kinderopvang) verder is uitgewerkt, is die toeslag als enige niet meegenomen in het rapport.
Drie richtingen
Een nieuw kabinet kan volgens het rapport grofweg drie richtingen kiezen: het afschaffen van het hele stelsel met een volledig alternatief voor toeslagen, specifieke opties voor elk van de drie toeslagen (huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebonden budget) en het fundamenteel aanpassen van het huidige stelsel. De toeslagen kunnen bijvoorbeeld vervangen worden door een grote belastingkorting, of ze kunnen worden gebundeld in één centrale "basisbehoeftetoeslag".
Maar het rapport geeft een nieuw kabinet ook een breed scala aan andere mogelijkheden. In plaats van huurtoeslag kunnen de huren bijvoorbeeld worden gematigd. De overheid compenseert dan verhuurders hiervoor. Het herzien, aanpassen of afschaffen van toeslagen is hoe dan ook "makkelijker gezegd dan gedaan", wordt duidelijk uit het rapport. In veel gevallen wordt de steun minder gericht. De doelgroep wordt groter, en mensen met de kleinste portemonnee krijgen niet altijd meer de meeste steun. Nieuwe regelingen zijn vaak duurder, en het overstappen zal de overheid sowieso veel geld kosten. Dit zal bovendien lang duren.
Eén genoemd alternatief voor de huurtoeslag zal zeker dertig jaar duren. Hoewel dit een uitschieter is, eisen bijna alle varianten jaren aan voorbereidingstijd en invoering. Daarbij moet de wet die zo'n hervorming mogelijk maakt ook nog worden behandeld in beide Kamers.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Oppositiepartijen GroenLinks-PvdA, ChristenUnie, DENK en Volt verwijten VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans dat de middenklasse gaat betalen voor de defensieplannen van het nieuwe kabinet. Jesse Klaver (GL-PvdA) vraagt Brekelmans waarom bedrijven en mensen met hogere inkomens niet meer bijdragen.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook oppositiepartijen JA21, ChristenUnie en BBB zijn verbolgen dat het kabinet alsnog het wetsvoorstel over vermogensrendementsbelasting (box 3) wil aanpassen. De fractievoorzitters van die partijen deden hun beklag bij VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans die de keuze van het kabinet verdedigde. Minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) kondigde in de marge van het debat aan dat hij na kritiek van vooral beleggers de wet wil wijzigen.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - PVV-leider Geert Wilders pleitte in het debat over de regeringsverklaring voor "grootscheepse remigratieprogramma's". Daarmee gebruikt hij een term die volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) behoort tot het gedachtegoed van rechts-extremisten. Het is volgens de terrorismebestrijder "een verhullend woord waarmee zij doelen op het uiteindelijk deporteren van miljoenen mensen op basis van hun 'ras', geloof, geaardheid of onwelgevallige standpunten".
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Met de steun aan een motie om AOW-plannen aan te passen, gaat het kabinet "over rechts", zegt GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver. Hij vindt dat een gemiste kans. "Dan kiezen ze er namelijk niet voor om het progressiever en eerlijker te maken, maar dan kiezen ze ervoor om over rechts meerderheden te zoeken. Dat is aan hen."
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Volgens fractievoorzitter Jan Paternotte (D66) zit er een grens aan hoe zwaar je als overheid bedrijven nog kan belasten. Dat zei hij in reactie op Jesse Klaver, partijleider van GroenLinks-PvdA, die vroeg of D66 bereid is om vermogens of winsten zwaarder te belasten. Paternotte vreest dan dat de Nederlandse economie niet hard genoeg meer kan groeien.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De coalitiepartijen zijn bereid hun voorgenomen ingrepen in de AOW te "verzachten". Zij hebben zich achter een motie geschaard van de SGP en de Groep-Markuszower die daarom vraagt, en die daardoor kan rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer. Dat heeft SGP-leider Chris Stoffer gezegd tijdens een schorsing in het debat over de regeringsverklaring.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oppositiepartijen kwamen in het debat over de regeringsverklaring een voor een aan de interruptiemicrofoon om D66-fractievoorzitter Jan Paternotte te vragen of hij coalitieplannen wil bijstellen. Paternotte wil wel kijken naar voorstellen, antwoordde hij steeds, maar toezeggingen kregen de oppositiepartijen niet. De D66'er verdedigde vooral de plannen die zijn partij samen met VVD en CDA heeft gemaakt.
5 uur geleden