Advocatenorde: regeerprogramma tornt aan fundamenten rechtsstaat
DEN HAAG (ANP) - Het regeerprogramma van het kabinet tornt aan de fundamenten van de rechtsstaat, oordeelt de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA). Met name de kabinetsplannen voor asiel en migratie zijn volgens de advocaten gevaarlijk, de greep naar het noodrecht voorop. "De overheid kan daarmee niet pretenderen een volwaardige rechtsstaat te zijn, alle mooie verklaringen ten spijt", luidt de slotsom van een analyse van het regeerprogramma.
De advocatenorde houdt al langer verkiezingsprogramma's tegen het licht, maar heeft voor het eerst een regeerakkoord getoetst. De ingeschakelde commissie van specialisten oordeelt scherp. Van de 43 kabinetsplannen die zich leenden voor een rechtsstaattoets, krijgen er 9 een rode en 28 een gele kaart. Rood is regelrecht in strijd met de rechtsstaat en geel vormt daarvoor een risico.
Vooral de plannen van het kabinet-Schoof om de komst van asielzoekers tegen te gaan oogsten veel rode kaarten. Een pauze in de behandeling van asielaanvragen bijvoorbeeld, of het afschaffen van rechtsbijstand voor sommige asielzoekers.
Asielwetgeving
Maar het buiten werking stellen van de asielwetgeving om snel strenge maatregelen te kunnen nemen, is de belangrijkste zorg van de NOvA. Het kabinet is van plan zijn bevoegdheden te misbruiken, ziet de advocatenorde. Het zou een asielcrisis willen uitroepen omdat het meent dat de kiezer dat wil, en niet omdat er ook echt van een noodtoestand sprake zou zijn. Premier Schoof beroept zich immers slechts op het gevoel van kiezers, zegt onderzoeksleider en hoogleraar Elaine Mak. En "als één ding staten onderscheidt die geen rechtsstaat zijn van staten die dat wel zijn of willen zijn, dan is dat het misbruik van het noodrecht".
Het kabinet brengt volgens de advocaten ook de rechter in het nauw, doordat de overheid zelf de grenzen van het recht opzoekt. Daardoor moet de rechter dat in zijn eentje verdedigen en dat maakt kwetsbaar.
Pluimen
Een zestal pluimen krijgt het kabinet ook. Zo versterkt het de rechtsstaat met het recht voor burgers om zich een keer te vergissen, vindt de NOvA. Dat geldt ook voor de ruimte die het kabinet rechters wil geven om te toetsen of een wet wel strookt met de grondwet.
Het kabinet was er haast niet gekomen door zorgen van NSC over de omgang van vooral de PVV met de rechtsstaat. De coalitie maakte uiteindelijk afspraken over de eerbiediging van de democratische spelregels, maar de interne tegenstellingen blijven opspelen.
Oppositiepartijen als D66 en ChristenUnie stellen Kamervragen en willen een debat over de waarschuwingen van de advocatenorde.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het vertrouwen van Nederlanders in politiek Den Haag daalde vorig jaar tot het laagste niveau sinds 2012. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldt dit op basis van het onderzoek Sociale samenhang en welzijn dat sinds 2012 wordt afgenomen. Een vijfde van de 15-plussers had in 2025 vertrouwen in politici, terwijl een kwart vertrouwen had in de Tweede Kamer. Zo'n 7600 mensen vulden de enquête in.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Indiase premier Narendra Modi komt deze week naar Nederland. Gesprekken zullen onder meer gaan over de oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne en over technologie, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie verdenkt de man die een explosie heeft veroorzaakt bij het partijkantoor van D66 ervan dat hij handelde met een terroristisch oogmerk. De 37-jarige man zonder vaste woon- of verblijfplaats zou donderdagavond iets na 21.00 uur bij het pand in de Lange Houtstraat in Den Haag een vuurwerkbom hebben laten afgaan.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet "komt met een voorstel" om vakbonden en werkgevers weer aan tafel te krijgen. Dat laat minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) weten in reactie op het ultimatum dat de bonden maandag stelden. "Ik heb goed gehoord wat de bonden zeggen", aldus de D66-bewindsman.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Raad van State twijfelt aan het nut van een wet die het mogelijk maakt om het Nederlanderschap in te trekken van mensen die zich aansluiten bij een terroristische organisatie in het buitenland. Het kabinet wil die mogelijkheid permanent maken, maar volgens de hoogste wetgevingsadviseur is de noodzaak niet duidelijk.
1 dag geleden
BRUSSEL (ANP) - Alle opties voor financiële steun aan Oekraïne moeten op tafel liggen, ook het gebruik van Russische bevroren tegoeden, vindt minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken). Voor 2026 en 2027 hebben de EU-lidstaten uiteindelijk gekozen voor een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, maar "dat is een oplossing die Oekraïne de komende tijd helpt, maar daarna niet meer", zei Berendsen voor het begin van de bijeenkomst van EU-ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel.
1 dag geleden
BRUSSEL (ANP) - Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) hoopt dat de EU-ministers maandag een besluit nemen over nieuwe sancties tegen gewelddadige Joodse kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Nederland zet zich daar al lang voor in, maar Hongarije blokkeerde dit tot nu toe.
1 dag geleden