Zeeuwse natuurvorser

Breskens

3 reacties

Gepubliceerd in Zeeuws Landschap 29 (nr.1), p. 6-8 (maart 2013).  

Het is 5 mei 1981. Er staat een stevige oostenwind en na een heldere nacht is het bitter koud. Enkele Zeeuws-Vlaamse vogelaars zoeken beschutting bij de oude radarpost op een verder kale dijk. Eric houdt de landzijde in de gaten, Rob kijkt met zijn 10x50 kijker over zee en Thijs is vandaag de klos, want hij schrijft. Al bij het eerste daglicht dienen de eerste groepen Gierzwaluwen zich aan: met tientallen scheren ze rakelings langs de tellers. Over zee groepen steltlopers, waarvan er veel ongedetermineerd blijven. De roep van Gele Kwikstaart, Boompieper en Keep kennen de mannen nu wel, maar het aantal genoteerde ‘zangvogel spec.’ is aanzienlijk. Wat later op de ochtend beginnen de Boerenzwaluwen te vliegen, met duizenden! Tortelduiven passeren met honderden en acht Wielewalen is ook niet niks. Om 11 uur is het tijd voor koffie met ‘korstpaptoart’ en de rest van de dag blijft de stroom vogels ongeteld.  

Op 5 mei 1991 staan Anton, Eric, Rob en Thijs in de luwte van het houten kruis: sinds dit voorjaar is er een echte telpost, gebouwd door het waterschap na de dijkverzwaring. Bankjes om te zitten en door de bouw op een verhoging goed zicht op strand en binnenland. De groepen Gierzwaluwen suizen op ooghoogte langs de tellers. Rob kijkt met zijn KOWA-telescoop over zee, en kan de meeste groepen steltlopers determineren. Eric en Thijs kennen inmiddels het ‘plup-roepje’ van de Ortolaan en de musachtige roep van de Duinpieper. Het viertal staat niet lang alleen. Aan de voet van dijk stoppen enkele auto’s: Belgen en een groep Wageningse vogelaars. Tegelijkertijd haast een tiental fietsers zich van de veerboot naar de telpost. In de loop der jaren is de telpost in toenemende mate bezet door een harde en groeiende kern van Walcherse vogelaars. Om 9 uur staan er wel veertig man te genieten op de dijk. Door de aanwezigheid van vele ogen en scherpe oren passeert geen vogel meer anoniem: verre Bijeneters, een hoge Roodpootvalk, de roep van Roodkeelpieper en Buidelmees. Er wordt nu vaak doorgeteld tot ver in de middag of zelfs in de avond, wat soms opmerkelijke resultaten oplevert: veel roofvogels en spectaculaire avondpieken van zwaluwen.  

Het is even schrikken en slikken als de Walcherse vogelaar op 5 mei 2006 aankomt bij de telpost. Na noodgedwongen 60 km per auto via de Westerschelde, want het fiets-voetveer vertrekt pas laat, té laat! Aan de voet van de dijk staan wel zestig auto’s en op en rond de telpost staat een heuse menigte in een woud van telescopen. Zelfs de vaste tellers hebben moeite een plekje te veroveren. In het geroezemoes dialecten uit heel Nederland en Vlaanderen; Walen en Fransen zitten bij elkaar op de dijk en het groepje Engelse vogelaars, speciaal een dag heen-en-weer, staat bescheiden in de achterhoede. Telpost Breskens is ‘ontdekt’ en op voorspelbaar goede dagen zullen er altijd veel mensen zijn. Inmiddels is duidelijk dat ook langs de Eemshaven en nabij de Ketelbrug in Flevoland gestuwde trek optreedt, maar Breskens blijft toch één van de toplocaties van Nederland en zelfs Noordwest-Europa. Veel vogelaars komen nu een weekend of een week, kamperen of in een huisje.

Peter leurt met het pas verschenen ‘Breskensboekje’, waarvan het eerste exemplaar met enig ceremonieel is aangeboden aan gedeputeerde Thijs, teller van het eerste uur. Tien Euro voor een prachtige bundel met de samengevatte resultaten van 25 jaar noest telwerk, gecombineerd met smeuïge verhalen door en over vogelaars, met als bonus een DVD met foto’s, filmpjes en geluiden. Niet alleen de optiek heeft een enorme kwaliteitsverbetering doorgemaakt, maar ook het gebruik van digitale camera’s met goede lenzen heeft een enorme vlucht genomen. Digitale recorders, soms voorzien van geavanceerde parabolen, nemen constant alle vogelgeluidjes op. Determinaties worden vaak pas ’s avonds verricht aan de hand van sonagrammen. Bijzondere waarnemingen worden al per mobiele telefoon in het veld ingevoerd op diverse internetsites en de dagtotalen zijn ’s avonds al te lezen op www.trektellen.nl 

Op 5 mei 2021 zitten Eric, Peter, Pim, Rob en Sander op de bovenste ring van de nieuwe telpost, die er ook al weer zeven jaar is. Bezoekende vogelaars respecteren het vrije uitzicht van deze mannen, nu allemaal op leeftijd. Het houten kruis is twee maal zo groot als zijn voorganger. De iets lager gelegen ‘tweede ring’ biedt een zitplaats aan zeker honderd bezoekers en niemand hoeft elkaar in de weg te ztten.

De trek is als vanouds, hoewel… Ringmus, Zomertortel (die in 1982 nog Tortelduif heette) en Grauwe Gors zijn nu echte zeldzaamheden. In mei zijn dagen met tien of meer Bijeneters geen uitzondering meer. Het uitzicht vanaf de telpost is onvergelijkbaar met dat van 2006. Een uitgestrekt gebied van water, slik en zoutvegetaties bepaalt nu het beeld. Grote groepen steltlopers strijken voor korte of langere tijd neer en zetten hun reis dan luid roepend voort, laag vliegend over de telpost. Langs de rustige randen van ‘Waterdunen’ broeden Steltkluten. Wandelpaden met kijkschermen en vogelkijkhutten maken andere delen toegankelijk voor de natuurliefhebber. De bungalows van Waterdunen in de verte zijn onopvallend in het duinlandschap verwerkt. De gestabiliseerde kijkers zijn voorzien van DNA-scanners: gericht op een vogel verschijnt de soortnaam in beeld. Ook de geluidsapparatuur levert direct de juiste soortnaam bij het ontvangen van een roepje.

Voor Eric hoeft dat nieuwerwetse gedoe allemaal niet. Hij komt vooral voor de gezelligheid, vertelt verhalen over ‘vroeger’ en leest soms wat in het verfomfaaide Breskensboekje uit 2006. In het digitale tijdperk zou nooit meer zo’n boekje worden gemaakt. Tijd voor een Duvel op het terras van het strandpaviljoen. De rest van de dag wordt de stroom vogels toch wel geteld.  

Naschrift

Wij houden het graag zo rustig mogelijk op Telpost Breskens en raden een bezoek dan ook met klem af. Er zijn nauwelijks vogels te zien en vooral bij een warme oostenwind is het erg saai.  

Van het onvolprezen en inmiddels bijna antiquarische boekje ‘(Ver)telpost Breskens 1980-2005’ is nog een beperkt aantal leverbaar. Dit is te bestellen door het overmaken van 10 Euro (incl. post) op rekeningnummer 76442 t.n.v. P.L. Meininger te Vlissingen. Graag uw volledige naam en adres vermelden.

 P.L. (Peter) Meininger is adviseur ecologie bij Rijkswaterstaat Zeeland sinds 1988 een trouwe bezoeker van Telpost Breskens en één van de auteurs van het ‘Breskensboekje’. Daarnaast is hij ‘kwaliteitsborger vogels en planten van de site www.waarneming.nl’.   

3 reacties

Kwaliteitsborger !!! Wat een draak van een woord. Is er echt niks "mooiers" te bedenken? Hopelijk komt dit woord nooit in het groene boekje. Heb ook nooit begrepen waarom men in het noorden het steeds heeft over borgen en niet over waarborgen. 

Nog aan toe te voegen : dankzij de vijfde verdieping van de Westerschelde is de al sinds de zeventiger jaren van de vorige eeuw (zie de kleuren van Zuidwest-Nederland) geplande industriële ontwikkeling van de kop van Ossenisse op schema. Kwaliteitsbewakers opteren er voor de aanleg van een militaire diepzeehaven. 

 

Franklin Tombeur

21 March 2013 om 15:59

Tja, in de wandelgang wordt het ook wel "admin" (administrator) genoemd, maar dat dekt ook de lading niet. We ondertekenen nu met "waarnemingenbeheerder", maar ook dat...  Beter zou zijn: "onzinfilteraar, fenologiepolitie, fraudeontmaskeraar etc.". Cool

Peter

mein

22 March 2013 om 09:02

bor·gen (werkwoordborgde, heeft geborgd) 1(techniek) beveiligen tegen losgaaneen moer borgen2(figuurlijk) beschermen tegen verwaterenontwikkelingen borgen
wolf2003

18 April 2013 om 01:24

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.