Nieuws

Welkom op het Nieuws Weblog. 

Van de dennenboom tot de ecologisch houten kerstboom

0 reacties

Er worden jaarlijks miljoenen kerstbomen verkocht, maar wat is eigenlijk de betekenis van die versierde dennenboom in ons huis? En wat is een fraai alternatief?  

Het versieren van een kerstboom binnenshuis is een traditie waar zelden iemand nog over nadenkt. Er wordt niet echt meer stilgestaan bij waarom we een boom in ons huis neerzetten. Het is dan ook even zoeken naar de oorsprong van deze traditie.

Het lijkt in alle gevallen een Germaanse gewoonte te zijn, alhoewel we ook ver teruggaan naar de Romeinen die met takken en verlichting hun huizen versierden. Of het nu door het ene of door het andere volk is geïntroduceerd, bij beide blijken groen, bomen en takken symbool te staan voor vruchtbaarheid en goddelijkheid. Tel je deze drie aspecten bij elkaar op dan moet je op zoek naar een boom die groen blijft. Dat is de dennenboom!

Boom als symbool voor nieuw seizoen na midwinternacht

De Germanen zetten tijdens de midwinternacht, de langste nacht en daarmee de kortste dag van het jaar, een dennenboom neer op bijvoorbeeld het dorpsplein. In ieder geval op een centrale plaats binnen hun leefgemeenschap. De dag daarna komt het natuurlijke licht steeds meer terug en dat werd gevierd door er bijvoorbeeld vruchten in te hangen zoals appels. Dat gaf immers het begin van een nieuw seizoen aan.

Steeds vaker werd de boom tijdens winterfeesten in gezet. Het gaf een geweldige sfeer en vanaf de vijftiende eeuw werd menig christelijk feest ermee opgesierd. In Scandinavië, Oost-Europa en in Duitse regionen werd in de Middeleeuwen de boom steeds uitbundiger versierd.

Kerstboom stond niet in particuliere huizen

Met enige zekerheid kunnen we stellen dat in aan het begin van de zestiende eeuw, om precies te zijn in 1510, een versierde boom de feestelijkheden opluisterde in het Letse Riga. Daar is namelijk in de archieven een vermelding van gevonden. Soms werd ook een grote versierde boom in kerken en kathedralen aangetroffen. Van bomen in een particulier huis was echter in die tijd geen sprake.

Dat deed pas zijn intrede richting de zeventiende eeuw en dan alleen nog maar bij de gegoede burgerij. In Duitsland lijkt die toon te zijn gezet, al snel gevolgd door de Engelse adel. Tijdens de kerstdagen werden er bomen in de huizen gezet die werden versierd, ook weer met onder andere appeltjes. Het liet de rest van Europa niet ongemoeid. Al snel werd de kerstboom een vast onderdeel in huis tijdens de donkere dagen van het jaar. Ook in de Verenigde Staten, waar de Duitse emigranten de boom als verlichte kerstboom introduceerden (met brandende kaarsjes, elektrisch licht werd immers pas na 1870 uitgevonden). Het Witte Huis kent echter pas een versierde kerstboom vanaf het jaar 1853, naar opdracht van de veertiende president van Amerika Franklin Pierce.

Commerciële kwekerijen moesten de natuur sparen

De eerste president die hier een stokje voor wilde steken was Theodore Roosevelt. In 1901 had hij al in de gaten dat de bomenvoorraad in de bossen zo wel heel erg snel achteruitliep. Hij werd nog voor de kerst ervan overtuigd dat de bossen er geen schade van ondervonden. De boom kwam er alsnog. Maar het duurde niet lang voor er toch sprake was van commerciële kwekerijen van naaldbomen die als kerstboom konden fungeren om de natuur te sparen.

En in Nederland? Bij ons deed de kerstboom zijn intrede in de negentiende eeuw als eerste bij de vrijzinnig protestanten, en later via de christelijke zondagsscholen. Hier werd het gebruikelijk om rond kerst een boom neer te zetten, alhoewel de Rooms-Katholieke kerk het daar niet altijd mee eens was. Er werd echter geen gehoor gegeven aan deze afwijzing. Een opmerkelijke kanttekening is wel dat er pas vanaf 1982 een kerstboom in het Vaticaan in Rome staat.

Houten kerstboom verdient de voorkeur boven plastic kunstkerstboom

Terugkomend op Theodore Roosevelt met zijn bedenkingen als het ging om het behoud van de natuur, werden er eind negentiende eeuw al kunstkerstbomen geïntroduceerd. Eerst kreeg dat nog een boost vanwege de economische crisis in de jaren dertig van de twintigste eeuw. Een kunstkerstboom kon je immers vaker gebruiken. Maar tegenwoordig weten we ook maar al te goed dat er voor een gekapte boom het liefst een aantal nieuwe worden aangeplant. Zelfs als er sprake is van commerciële kwekerijen willen we uit respect voor de natuur niet zonder meer een natuurlijke boom in huis.

 kerstverlichting

 

Niet voor niets doen zich de laatste jaren steeds meer alternatieven voor. We laten de natuur de natuur en kiezen voor een creatieve invulling van ‘de kerstboom in huis’ door een kunstboom neer te zetten. Niet zo eentje als in de jaren tachtig van de vorige eeuw gebruikelijk was, van een plastic materiaal, maar eentje van een natuurlijk materiaal. De houten kerstboom is een organisch alternatief voor de kunstkerstboom. Ze zijn prachtig van vorm en design, functioneel en ecologisch verantwoord. En waar vorm en design samenkomen, heb je iets fraais te pakken.

Grootste verlichte kerstboom ter wereld

Er blijven natuurlijk altijd liefhebbers van heuse kerstbomen, naaldbomen uit de natuur. Dan is het maar goed dat we daar niet allemaal voor kiezen. De Italianen hebben iets anders bedacht. Die claimen jaarlijks de grootste verlichte kerstboom ter wereld te hebben. Hij is zichtbaar op de hellingen boven het Italiaanse stadje Gubbio in de regio Umbrië. De boom is 650 meter hoog en op het breedste punt 350 meter breed. Om de vorm van de boom op de berghelling te maken, worden driehonderd groene lampen gebruikt en nog zo'n vierhonderd gekleurde lichtjes die het silhouet van de boom vullen met vrolijke kleuren. De piek van de boom is een grote ster die uit tweehonderd lichtjes bestaat. Daarnaast werken er enorm veel vrijwilligers aan het project mee en wordt de lichtjesboom door de hele gemeenschap ‘gedragen’. Alle lichtjes zijn door de bewoners geadopteerd en ieder lichtje wordt met een boodschap opgedragen aan een dierbare.

Sinds 1981 worden jaarlijks de lichten van deze boom ontstoken tijdens het feest van de Onbevlekte Ontvangenis. De lichtjes branden van zonsondergang tot diep in de nacht. Rond Driekoningen gaan de lichtjes weer uit. In 1991, tien jaar na de eerste keer dat de lichtjes van de boom aangingen, werd de boom opgenomen in het Guinness book of Records als grootste kerstboom ter wereld. In 2020 zouden op 7 december de lichtjes voor de veertigste keer aangaan, maar dat ging dat werd niet zo’n feest als was bedacht. De kerstboom kwam er echter wel. Als baken voor vertrouwen en hoop in de toekomst.

0 reacties

- Er zijn nog geen reacties geplaatst.



Er kan niet gereageerd worden op de items in dit weblog.