den archivaris

Welkom op mijn weblog

een heel oud orgeltje

1 reactie
De Gereformeerden van vroeger uit Goes kerkten vanaf 1841 in de Wijngaardstraat in een voormalige zeepziederij, die De Werelt heette. Het complex werd verbouwd tot kerk. Geld voor een kerkorgel was er niet. Men maakte gebruik van de diensten van een voorzanger. Toen het kerkgebouw half de jaren zeventig van de negentiende eeuw werd aangepast en vergroot, was het moment aangebroken om een kerkorgel aan te schaffen. De voorzanger kreeg zijn ontslag en naar goed vaderlands gebruik benoemde men een commissie, die tot taak kreeg de plaatsing van een orgel te regelen. Dat was geen sinecure. Waar haalde men een goedkoop orgel vandaan? Men bleek zelfs bereid om dat uit een katholieke kerk te kopen, maar dat was te duur. De bouwer Vollebregt, die net in Wissenkerke een orgel had geplaatst, werd bezocht, maar het werd tenslotte de orgelbouwer Van Dam uit Leeuwarden, die een orgel mocht leveren. Hij had een gebruikt instrument, zo in 1820 gebouwd, uit de kerk van Tzummarum. Dat ging rond 1600 gulden kosten en ook een oxaal moest nog worden gebouwd voor 500 gulden, maar met wat giften van meer kapitaalkrachtigen en een lening onder de gemeenteleden kwam men er wel. Op 27 november 1877 nam de gemeente het in gebruik, waarbij dominee De Pree een plechtige leerrede uitsprak in drie punten. Het orgel had vijftien sprekende stemmen, waaraan er later nog een aan werd toegevoegd. Het bezat geen elektrische windvoorziening. De kerk moest een orgeltrapper in dienst nemen, die al gauw weer ontslag kreeg, omdat de aanblik van de benen van de organiste, de dochter van de voorzitter der orgelcommissie, hem op duidelijk verkeerde gedachten bracht. Tegen een organist moest de kerkenraad maatregelen nemen, omdat die wat al te hoorbaar de pagina's van de krant omsloeg tijdens de preek van de dominee. Weer een andere bespeelde het instrument tijdens een gevorderde dronkenschap. Ook werd de kwispedoor op de orgelzolder vrijwel nooit gereinigd, zodat het daar vaak behoorlijk stonk, vooral wanneer het warm weer was. Het orgel voldeed overigens wel, al waren er zo nu en dan problemen en toen in 1930 de Westerkerk werd gebouwd, rees de vraag: gaat het orgel mee? Vooral in instigatie van orgelbouwer Dekker kwam er in die kerk een veel groter pneumatisch instrument, waarbij de firma Dekker de grootmoedigheid betoonde om het orgel in het oude gebouw zonder kosten voor de kerkenraad daaruit te verwijderen. Heel mooi van de firma, maar minder mooi was het dat Dekker c.s. het orgeltje, dat inmiddels al 110 jaar oud was, doorverkocht aan de Hervormde Kerk van Wierum, waar het vandaag de dag nog steeds hoorbaar is.

1 reactie

Hoi.

Leuk verhaal.

Ik heb net zaterdag fotoos gemaakt van het orgel in Terneuzen.

Fijne maandag(avond).

Groeten Eric.

ERIC221

04 February 2008 om 17:33

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.