den archivaris

Welkom op mijn weblog

de travalje in de kinderliteratuur

0 reacties

Graag spreken we vandaag over vroeger. Hoe rustig het allemaal was. Mensen die nog oog voor elkaar hadden. Moeders die tijdens het op de hand wassen en het te drogen leggen van de was op de bleek, elkaars kinderen in de gaten hielden. Soms krijgt men wel eens de indruk dat iedereen heimwee heeft naar die dagen. De werkelijkheid is vanzelfsprekend genuanceerder. Verlangt u terug naar water uit de put? Of naar ijsbloemen op de ruiten in een veel te koud huis? Wat weet u nog van de activiteiten van de diverse beroepsgroepen, die er in dorp of stad waren? Vrijwel alle kleine middenstanders zijn verdwenen en daarmee natuurlijk een hoop kennis over de werkzaamheden van de dorpskruidenier, de bakker, de slager, de loodgieter en de smid.

Pietje Bell had altijd ruzie met drogist Geelman en diens droogstoppel van een zoon,  naast de schoenmakerij van zijn vader. Dik Trom was meer gefocust op de dorpsdiender en scheerde eens deze man op zijn manier in de kapperzaak van de uit het buitenland afkomstige kapper, die ook als “proffesseur de danse” optrad. In de boeken van J.B. Schuil over de AFC’rs, de Katjangs, Wim van Beek en andere komt hooguit alweer een drogist voor, bij wie kattekwaad wordt uitgehaald in de trant van “Avez-vous du drop? Watte? Non, pas watte, du drop”. Van een smederij is geen sprake. Nergens, voor zover wij konden achterhalen. In die leemte voorziet H. de Roos in de Kameleonserie. Al in het eerste deel wordt de tweeling van de smid, Hielke en Sietske, woonachtig in het denkbeeldige Lenten te Friesland, ten tonele gevoerd en hun vader is, het is bijna al een anachronisme, de smid van het dorp. Sterker nog, in dat eerste deel wordt ook beschrijving gegeven van het beslaan van paarden. Hieronder geven we een uittreksel en u moet maar eens zien of De Roos het allemaal bij het rechte eind had. We geven enkele citaten, tussen aanhalingstekens. Voor het overige is het een uittreksel.

“Wat is dat”, vroeg Cor. Hij wees naar een houten stellage.” Voor de goede orde, Cor is een leeftijdsgenootje, ook zo’n jaar of twaalf, dat uit de stad afkomstig was. “Dat? Daar zetten ze paarden tussen, om te beslaan. Tenminste, als het kwaadaardige dieren zijn. Anders doet vader het altijd buiten.” Toevallig werd er een paard binnengebracht. Omdat het nog een jong dier was, moest het in de travalje, het houten geraamte waarin een paard wordt vastgezet om beslagen te worden.

De jongens kregen van de smid opdracht om vuur te maken, want er moesten twee ijzers op de paardenhoeven worden aangebracht. De smid pakte twee hoefijzers uit zijn voorraad, hield er een stevig tussen een tang geklemd en duwde die in het vuur, totdat het heet genoeg was. Toen het gloeiend was, legde hij het op het aambeeld en sloeg erop, dat de vonken eraf spatten. Daarna paste hij het aan de paardenhoef. Het gloeiende ijzer schroeide het hoorn van de hoef. Dat stonk geweldig, maar de smid gaf aan de stadsjongen een verklaring hoe het kwam dat het paard er niets van voelde. Hij gebruikte daarbij als voorbeeld de menselijke nagel. Toen het ijzer paste, werd het op de hoeg gespijkerd.

Smidszoon Sietske zorgde er inmiddels voor, door het geven van klappen op de rookkap, dat Cor onder het roet kwam te zitten, maar dat lawaai bracht het jonge paard in de travalje aan het schrikken. Het schudde omhoog en omlaag met de kop en beet toen het de kop naar beneden sloeg de smid, die net een vijl van de grond raapte,  stevig in de rug. De andere zoon Hielke sloeg het paard met een bezem op het hoofd, waarna het de smid losliet.

De smid vroeg verbaasd waarom Cor, de stadsjongen, zo onder het roet zat. Die besefte dat niet eens, maar het gelach van de smidsjongens bracht hem op andere gedachten. Hij verdween naar de woning van zijn tante die bij de smid verhaal kwam halen. Tevergeefs.

Aan u de vraag of De Roos het allemaal bij het rechte eind had.

 

Bron: H. de Roos, De schippers van de Kameleon, Alkmaar,z.j. pag. 21-25  

0 reacties

- Er zijn nog geen reacties geplaatst.



Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.