den archivaris

Welkom op mijn weblog

armenhuizen in Wolphaartsdijk

0 reacties
"De armen hebt ge altijd bij u." Een uitspraak van zo'n negentienhonderdvijftig jaar geleden, die nog niets van zijn actualiteit heeft verloren. Natuurlijk is er in het denken over armoede veel veranderd. Waar voor 1965 de vroede vaderen van het Burgerlijk Armbestuur in al hun wijsheid de arme ingezetenen ondersteunden en dat was feitelijk een gunst, bestaat sinds dat jaar een recht op bijstand voor elke Nederlander. En men spreekt dan over 'bijstand genieten', een term waarvan de rillingen over je rug lopen. Wat dat begrip inhoudt, moet men maar eens vragen aan bijstandsmoeders (ook al zo'n wrang woord) of aan bejaarden, die slechts van hun Drees moeten rondkomen. Ondanks het recht op ondersteuning, dat ieder mens in behoeftige omstandigheden heeft, is er wanneer je je oor zo eens te luisteren legt, in het denken over de arme medemens nog maar weinig veranderd. Nu was vroeger alles zeker niet beter, wel overzichtelijker. De arme ingezetenen van Wolphaartsdijk - en eigenlijk was bijna iedereen arm - werkten in het voorjaar, de zomer en het vroege najaar op het land. De boeren stelden gezamelijk het loon vast, te weinig om van te leven en teveel om van dood te gaan. 's Winters was er geen werk en dus moesten de arbeiders naar de diaconie of naar het Burgerlijk Armbestuur, waar ze oog in oog kwamen met de grote boeren, die ook armbestuurders waren. Dat de arbeiders 's zomers en 's winters niet veel te reclameren hadden, spreekt vanzelf. Wanneer je nu maar beleefd met de pet in de hand met twee woorden sprak, dan kwam je een heel eind. Je kon maar beter geen ruzie zoeken met je baas, want dan vloog je er meteen uit en bij andere boeren hoefde je dan niet aan te komen.  Rechten had je als arbeider niet. Wanneer je de huur van de kleine arbeiderswoning niet kon betalen, werd je met vrouw, kinderen en het schamele meubilair zonder pardon op straat gezet. Dan restte je niet anders dan het armenhuis. Vaak was dat een complex van vijf of zes zeer kleine huisjes, waar je met andere plaatselijke "have-nots" mocht verblijven. De huur trokken de filantropen van het Burgerlijk Armbestuur wel van je uitkering af. Ieder dorp en elke stad kende het begrip armenhuizen. Ook in Wolphaartsdijk zijn er geweest. In Wolphaartsdijk zelf stond het armenhuis in 1682 aan de Oude Kade. Het liet verder geen sporen in de geschiedenis na. In de vorige eeuw bezat het Burgerlijk Armbestuur een pand, dat enige tijd als "ziekenhuis" in gebruik was. In geval van epidemieën, zoals in 1862 een cholera-epidemie, werden de lijders aan besmettelijke ziekten in dat pand verpleegd. Met het verbeteren van de gezondheidstoestand was het steeds minder in gebruik. Het werd toen gedurende enkele decaden opvanghuis voor gezinnen die wegens huurschuld uit hun woning waren gezet.In Oud-Sabbinge stond het armenhuis in 1688 aan de Ring. Hoe lang dat in gebruik is geweest, weten we niet. In 1870 werden voor rekening van het Burgerlijk Armbestuur in 1870 twee nieuwe armen­huisjes gebouwd aan de Bijsterweg. J. Caan, aannemer in Oud-Sabbinge kreeg de opdracht bij inschrijving. Hij offreerde een prijs van fl. 2098,--. In 1953 kwamen deze woninkjes, Bijsterweg 34 en 36, bij de Ramp in het water te staan. Ze liepen voorname­lijk zoutscha­de op. Ze hadden toen overigens hun functie als armenhuis al lang verloren. In 1961 besloot het Burgerlijk Armbestuur ze ingrijpend op te knappen. Thans bevinden ze zich in particulie­re handen.

0 reacties

- Er zijn nog geen reacties geplaatst.



Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.