den archivaris

Welkom op mijn weblog

kleuteren in Nieuwdorp

0 reacties
Het aandoenlijke verhaal gaat, dat Miet enTanne zo rond 1905 op één van de akkers in de omgeving van Nieuwdorp schoffelden. Ze moesten wel, want ze behoorden met hun gezinnen tot de groep van de arme landarbeiders. Tanne verliet de akker voortijdig. Ze had drie kinderen, die nog niet naar school konden gaan. Miet had volgens Tanne makkelijk praten. Voor de kleinste, sprak ze, die nog niet loopen kan, moet ik dan 3 stuivers betalen en voor de grootsten elk een stuiver, dat is een kwartje op een dag. En je weet, ik verdien maar 2 kwartjes, hoe kan ik daarvan nu de helft voor de kinderen uitgeven? Ik kan toch niet voor één kwartje van ´s morgens 6 uur tot ´s avonds in de warmte op het land werken? Dat vond Miet maar socialistische praat. Tanne  moest maar eens naar de dominee gaan want ze had gehoord, dat die bezig was met plannen voor de stichting van een bewaarschool.Dat laatste klopte. De in 1901 overgekomen  predikant van de Hervormde Gemeente ´s-Heerenhoek/Nieuwdorp, Meijndert ten Broek, had zich het lot van de Nieuwdorpse landarbeiders aangetrokken. Het was hem opgevallen, dat vader en moeder naar het land moesten om een schamel loon te verdienen. De aanwezige kinderen moesten thuisblijven en het kwam voor, dat de kinderen in de zomermaanden eenvoudigweg opgesloten werden op een snikhete  zolder. Een foldertje met hartverscheurende teksten van kleine kinderen, moeders van jonge kinderen en oude mensen, die graag in de te bouwen kleuterschool eens de dominee wilden beluisterden, moest de rijken in Nederland het geld uit de zak kloppen om de stichting van de bewaarschool mogelijk te maken. Nu hadden de Hervormden in Nieuwdorp het niet gemakkelijk. Voor kerkdiensten moesten ze naar ´s-Heerenhoek. In Nieuwdorp was wel een Gereformeerde Kerk en een gereformeerde school, maar aan eucoemenisch denken deed men in die dagen nog niet zoveel. Voor Ten Broek was het duidelijk. Er moest een bewaarschool komen en dat gebouw kon dan in de avonduren ook als evangelisatielokaal gebruikt worden. Het geschriftje bracht met andere collecten, die in Nieuwdorp werden gehouden, de som van fl. 5400,– op. 

Hij kreeg in 1906 de kerkenraad mee in zijn plan en het was de diaconie die voor het laatste bedrag, fl. 950,–, zou zorgen. Maar daar kwam een kink in de kabel. Het bestuur van de classis Goes van de Hervormde Kerk kon niet instemmen met dat plan. Voor het bouwen van een bewaarschooltje mochten geen diaconiegelden, ten bedrage van fl. 950,-- worden gebruikt. En de dominee had nog wel zo´n mooie constructie bedacht. Op Nieuwdorp was de Vereeniging tot stichting en instandhouding van een gebouw voor christelijke belangen, Eben Haëzer opgericht. Deze vereniging schonk de grond en het gebouw aan de diaconie en de laatste zou het gebouw onmiddellijk in bruikleen geven aan de vereniging, met het bedrag dat nog nodig was. Zo zou de kerkelijke gemeente geen schade lijden. Het classicaal toezicht was van mening, dat deze schenking niet in orde was. Bovendien kwamen alle lasten op de nek van de diaconie terecht. Het was een kwalijke investering. Met verwijzing naar diverse artikelen uit kerkelijke regelingen, wilde de classis dat deze transactie ongedaan zou worden gemaakt. Een moeilijke zaak voor een jong, beginnend predikant, sprak ds Ten Broek in de vergadering van de kerkenraad. Hij als jong broekje, tegenover mannen die in den dienst zijn vergrijsd. Maar hij bestudeerde nog eens flink de reglementen en kwam tot de conclusie, dat het classicaal bestuur niet het recht had om de besluiten van de kerkenraad terug te draaien. Dergelijke besluiten moesten worden meegedeeld en werden niet ter goedkeuring ingezonden. Hij verzond deze brief met deze conclusies niet, omdat inmiddels de opdracht van de classis was binnengekomen dat voor 1 januari 1907 een bedrag van fl. 950,- aan de administrerend diaken moest worden overhandigd. Een bewijs daarvan moest de diaken aan de classis overleggen. In de kerkenraadsvergadering was verbazing troef. Waar kwam deze beslissing vandaan. Het bleek dat de administrerend diaken zelf contact had opgenomen met het classicaal bestuur. De overige leden van de kerkenraad waren zeer verontwaardigd. Aan de opdracht van de classis werd niet voldaan. Het werd een heen en weergeschrijf met de classis en een heen en weergekijf binnen de kerkenraad. De administrerend diaken was geheel op de hand van het classicaal bestuur en de gemoederen liepen begin 1907 zo hoog op, dat de dominee de diaken voor gemeene vent uitschold. aldus het classicaal bestuur. Dat had ds Ten Broek helemaal niet zo gezegd! Op gemoedelijke wijze had hij de diaken toegevoegd tijdens een wandeling, dat de man toch eigenlijke een gemene vent was, die nooit de kerkdiensten bijwoonde.  De classis deed in 1907 verscheidene pogingen om tot een oplossing te komen, maar de kerkenraad hield voet bij stuk. Uiteindelijk berustte de classis in de handelwijze van de kerkenraad. Voor ds Ten Broek was de maat inmiddels vol. In november 1907 vertrok hij naar Groningen. Het schoolgebouwtje staat er nog steeds, al is het niet meer voor het geven van kleuteronderwijs in gebruik.

0 reacties

- Er zijn nog geen reacties geplaatst.



Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.