den archivaris

Welkom op mijn weblog

Eerste wereldoorlog voelbaar op Noord-Beveland

1 reactie
 

In Engeland en Frankrijk spreekt men van de Grote Oorlog als het gaat om de wereldbrand van 1914-1918. Nog steeds herdenkt men aan de overzijde van de Noordzee de gevallenen in die jaren. Het lukte Nederland om in dat conflict neutraal te blijven, maar in Zeeland deed zich de oorlog, die ook in België op gruwelijke wijze werd gevoerd, horen en voelen. Talloze Belgen weken uit naar het veilige Zeeland. De Duitse bezetter markeerde in Zeeuws-Vlaanderen de grens met een onder stroom staande afscheiding. Het gebulder van kanonnen was hoorbaar en, wat een nieuwigheid in die dagen was, vliegtuigen van de oorlogvoerende partijen schonden het Zeeuwse luchtruim. In de kustwateren dreven zeemijnen, waarvan onder meer Nederlandse marineschepen en vissersvaartuigen het slachtoffer werden.

Op 3 februari 1915 moest een Frans vliegtuig om ongeveer één uur ’s middags een noodlanding maken tussen Colijnsplaat en Kats. Dat gaf veel beroering. Als een lopend vuurtje verspreidde zich het nieuwtje en vele inwoners van beide dorpen spoedden zich naar de plaats waar het vliegtuig was neergekomen.

De redactie van de Goessche Courant kon er nog net melding van maken in de editie van diezelfde namiddag. Den Haag. Naar wij uit betrouwbare bron vernemen, is hedenmiddag op Noord-Beveland een Fransche vliegmachine geland, bemand met twee officieren en bewapend met een mitrailleuse. Nadere bijzonderheden ontbreken. (Dit zal het vliegtuig zijn geweest dat ongeveer kwart voor twaalf in noordelijke richting over onze gemeente vloog. Red)

Het vliegtuig, een Voisin LB 4 tweedekker met registratienummer V 245 moest een noodlanding maken. De vliegers trachtten te landen op een klaverveld nabij Kats, maar bleven uiteindelijk steken in een omgeploegde akker van de landbouwer P. de Bruine. Het toestel was opgestegen bij Duinkerke. Het weer was echter niet best boven Frankrijk en België, wat tot gevolg had dat de vliegers verdwaalden en wellicht ook tot hun eigen verrassing boven Zeeland geraakten. Gebrek aan brandstof leidde tot de noodlanding. Ze waren echter niet van plan om zich te laten interneren. Een van de vliegers sprak Nederlands en bood een Noord-Bevelandse boerenknecht een grote som geld aan voor burgerkleding. De jongeman ging er niet op in, wat hem later een schriftelijke dankbetuiging opleverde van de Territoriale Bevelhebber, in die tijd de hoogste gezagdrager van Zeeland.

De vliegmachine, bewapend met een 47- mm snelvuurkanon en een karabijn werd onder bewaking van de politie gesteld en de vliegers werden overgebracht naar hotel De Patrijs in Colijnsplaat. Inmiddels was een groep Nederlandse soldaten onderweg om de Fransen op te halen en om het vliegtuig te bewaken en te demonteren. Tegen de avond van de vierde februari haalden de Nederlanders hun Franse collega’s op en brachten hen naar Goes, waar ze heel wat bekijks hadden.

Na een kort oponthoud werden ze naar Middelburg overgebracht. Op donderdag 5 februari verhaalden de Nederlanders het vliegtuig van de omgeploegde akker naar het klaverveld, waar het werd gedemonteerd onder leiding van de luitenant-vlieger Van Stein die met zijn legervliegtuig gestationeerd was in Vlissingen.

In grote stukken brachten de Hollandse militairen het vliegtuig naar de haven van Colijnsplaat, waar het op een stoomboot werd geladen, die ermee naar Middelburg voer. Het toestel was niet ernstig beschadigd. Slechts een tweetal stangen was gebroken. Het werd overgebracht naar Soesterberg, daar weer in elkaar gezet en als L.A. 22 in gebruik genomen. Veel plezier heeft men er niet aan beleefd. Een motorbrand en een mislukte start in 1916 deden het in de hangar belanden. In 1917 werd de Voisin, die de Keukenwagen werd genoemd, al definitief afgeschreven.

De totale kosten van de opruiming van het vliegtuig beliepen een bedrag van 51,20 gulden. Het overzetten van de soldaten, met rijwiel bij het Katse Veer, vergde een investering van ruim zeven gulden. Twee dagen inkwartiering van dertien militairen kostte 20,80 gulden. De Franse officieren werden voor 3,30 gulden via Goes naar Middelburg gebracht en het transport van het gedemonteerde vliegtuig kostte 19,30 gulden, inclusief de aanschaf van vier stukken touw van een gulden per stuk. De kosten voor de inkwartiering, de transportkosten van de officieren en de stukken vliegtuig moesten worden voldaan aan de landbouwer P. Zuidweg te Kats, die kennelijk alles had voorgeschoten. Was dit incident van onschuldige aard, in 1917 moest men in Goes en in Zierikzee de oorlog aan den lijve ondervinden. Beide steden werden in dat jaar vanuit de lucht gebombardeerd, wat tot dodelijke slachtoffers en schade aan huizen leidde.

1 reactie

Erg interessant om te lezen. Zo leer je nog eens wat over de zeeuwse geschiedenis.

Een fijne dinsdagavond.

Groetjes Roeland

cartoons

06 September 2011 om 19:15

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.