den archivaris

Welkom op mijn weblog

verdriet van een moeder

2 reacties
Wat er in het hoofd van de 19-jarige jongeman heen is gegaan, weten we niet. Wat bracht hem tot zijn daad? Hoe lang was hij in dienst? Vanaf 1940, of vanaf 1941? Het is niet bekend. Vergleden in de tijd. Hield hij er in 1942 al rekening mee, dat het Duitse leger de oorlog zou gaan verliezen? Werd hij gepest door zijn medesoldaten? Of verlangde hij gewoon naar zijn moeder, die 19-jarige Max Wagner, die op 3 november 1942 door het Duitse leger voor straf werd doodgeschoten, omdat hij was gedeserteerd. Dat was toch een wanhoopsdaad? Waar moest je als Duits soldaat nu heen, wanneer je in Lewedorp gelegerd was. Terug naar huis? Dan had je geen schijn van kans. Onderduiken bij een Nederlandse familie? Dat lukte evenmin. De Duitse predikant, die bij de executie aanwezig was geweest schreef op 21 november aan de moeder van Max een brief. Zijn woonde in Braunau am Inn. Oh, vreselijke ironie. Daar kwam de familie Hitler ook vandaan. De dominee was, zo schreef hij, de laatste uren van Max' leven steeds bij hem geweest en de jongeman had gevraagd of de predikant een goede brief aan zijn moeder wilde schrijven. Iets waaraan ds Schaffram graag wilde voldoen. Hij kon over het gebeurde helaas niets schrijven, maar het was hem wel duidelijk geworden dat Max zich er op verheugde naar de Hemel te gaan. Moeder mocht zonder meer geloven dat zij haar zoon in het hiernamaals weer zou zien onder de Genade Gods. Dominee had hem begraven op de katholieke begraafplaats in Lewedorp en had daar het graf ingezegend. Wat weten wij van het verdriet van die moeder? Niets, zoals we dat van al die moeders die hun kinderen in de oorlog verloren niet weten. Mevrouw Wagner schreef in 1948 aan de pastoor van Lewedorp een brief, waarin zij verzocht om een akte van begraving. Meneer pastoor heeft haar op 10 maart van dat jaar een brief teruggeschreven. Dat weten we weer uit een nieuwe brief van mevrouw Wagner van 12 maart 1958, tien jaar later. ZIj refereerde toen aan die brief van 1948. Ze vroeg of haar zoon nog in Lewedorp begraven lag. Maar die was toen al lang overgebracht naar de Duitse erebegraafplaats in IJsselstein. Niemand had de moeder daar kennelijk van op de hoogte gesteld. Waarom dit verhaal? Misschien omdat helemaal niet bekend was, wat er met hem was gebeurd. In het boek Slagveld Sloedam van enkele jaren geleden, komt de schrijver tot de vaststelling dat er alleen maar bekend was, dat Max op de begraafplaats van Lewedorp werd begraven in 1942. Omstandigheden waaronder: onbekend. Een klein enigszins beduimeld opschrijfboekje geeft uitsluitsel. De grafdelver van Lewedorp maakte daarin de aantekening: doodgeschoten wegens desertie.

2 reacties

Wat een triestig verhaal, Archivaris. Zo zijn er zovele, hè? Maar dit is tot leven gekomen door de brieven die bewaard bleven en een klein, beduimeld zakboekje.
Tuinfluiter

09 November 2009 om 19:13

Weet je Archivaris. dit soort "oorlogs"verhalen spreken me altijd veel meer aan dan die urenlang durende oorlogsfilms.

Dank je wel voor het plaatsen.

Jopie Meerman

09 November 2009 om 19:18

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.