Columns met een glimlach

Verhalen en ontboezemingen die ironisch bedoeld zijn

564. Klemtoon

2 reacties

Het was gewoon een NOS-nieuwslezer. Er was iets gebeurd op Goeree-Overflakkee en hij noemde de plaatsnaam Dirkslànd, met duidelijk de nadruk op de tweede lettergreep. Merkwaardig, want iedereen heeft het altijd over Dírksland, met de nadruk op de eerste lettergreep. Misschien was de nieuwslezer een allochtoon?

 

Om dezelfde reden heeft een geboren Middelburger (zoals ik) het altijd over de Koepóórt, terwijl elke bezoeker of toerist van onze provinciehoofdstad dit fraaie bouwwerk aanduidt als Kóepoort.

 

Vreemd dat klemtonen zo'n belangrijke rol kunnen spelen in het leven.

Een paar voorbeelden uit ons vakantieverleden zeggen al voldoende.

 

We zijn totaal één keer in het Zwartewoud geweest. In een Zimmerfrüstück-boerderij in de buurt van Hinterzarten, vlakbij de bekende Titisee. Toen we die avond neerstreken in een Italiaans restaurant in Hinterzarten bekeken we de menukaart. Mijn keuze was snel duidelijk. Ze hadden een pittige pizza met salami en pepertjes, die luisterde naar de naam Pizza Diavolo (Diavolo is Italiaans voor Duivel). Toen de ober onze bestelling kwam noteren vroeg ik om de Pizza Diavólo. De man barstte in lachen uit. "Das heisst ein Pizza Diávolo". De nadruk moest dus blijkbaar op de a in plaats van op de o. Hij smaakte er niet minder om, ondanks die klemtoon-fout. Maar deze wijze les zal ik nooit meer vergeten. Pizza Diávolo is nu nog steeds één van mijn favorieten.

 

Enkele jaren later bracht de vakantie ons naar het noorden van het Italiaanse Gardameer, het deel wat nog net in de Alpen ligt. Op onze tweede dag besloten we om per boot het meer over te steken naar het pittoreske plaatsje Malcesine, vanwaaruit een gondel je hoog in de bergen kon brengen. Hoe spreek je dat dorpje Malcesine uit? Nou gewoon: Malse Siene, die aantrekkelijke, appetijtelijke boerendochter (Sien) uit de Alblasserwaard.

Tijdens de boottocht naderden we het bewuste dorpje. Vanuit een luidspreker klonk toen op luide toon de mededeling dat we de volgende stopplaats naderden: "Maltsjéézinéé, Maltsjéézinéé" galmde het over onze boot. Alweer een kwestie van klemtoon.

Op de foto ziet u het prachtige dorpje Malcesine, met de Alpen op de achtergrond.

 

Klemtonen, hoe vaak zit je ernaast?

 

Een groep bedrijven met hetzelfde thema heet een kartèl en dus geen kártel.

 

De hoofdstad van Uruguay heet Montevidéo en dus niet Montevídeo (dat laatste is een ander woord voor een video-opname van een berglandschap).

 

Het woord normalíter is fout, het moet zijn normáliter.

Het spel Monopólie heet officieel Monòpolie. De spelregels blijven gewoon hetzelfde.

Iets uit het Frans: het woord pàrfum kun je volgens de Fransozen beter uitspreken als parfùm.

 

Genoeg geschreven over klemtonen. Er zijn ook woorden die je op twee manieren kunt uitleggen.

 

Voorbeelden te over:

 

Banaanvraag: gaat het om een banaan-vraag (hoe krom is deze vrucht?) of om een ban-aanvraag (een verwoede poging om iemand te verbannen).

 

Beamen: òf u bent het er ergens helemaal mee eens, òf u wilt iets via een beamer op het witte doek projecteren.

 

Insectengel: een hele lieve mug die uw nachtrust in ere houdt (insect-engel), òf een smeersel tegen hinderlijke insecten (insecten-gel).

 

Ammoniaklucht: de geur van ammoniak òf een grappige documentaire over ammonia.

 

Betovergrootmoeder: de oma van je oma òf je eigen oma die de toverkunst beheerst.

Bodemaaltje: een aaltje dat in de bodem leeft òf de middagmaaltijd van de bode van het Gemeentehuis.

Gastanker: een vrachtboot die gassen vervoert òf een reserve-anker dat verstrekt is door een langsvarend schip.

Regeringstop: de belangrijkste pijlers van een kabinet òf het definitieve einde van Mark Rutte.

 

Verfrommelen: een papiertje tot een propje maken òf knoeien met verf.

 

Omelet: een eiergerecht òf een mannelijk familielid uit één van de Baltische staten.

 

Het peil daalt, het wordt dus hoog tijd om deze column af te sluiten. En dat doe ik dus hierbij...

 

 

2 reacties

Weer zo'n echte taalaflevering van je. Prachtig! Zo blijkt ook maar weer dat Nederlands niet zo'n makkelijke taal is om te leren en begrijpen. En die verkeerde klemtònen, dat overkomt ons allemaal in het buitenland.

Een leuk toeval trouwens dat je net rond Fort Rammekens was wezen wandelen terwijl mijn blog van vorige week erover ging.

Toos van Holstein

28 April 2021 om 12:58

Heerlijk. Ik hou van taal en ik hou van lezen erover. Toch zeker als het zo vermakelijk en smakelijk geschreven is als jouw column.

GinaHeynze

01 May 2021 om 08:56

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.