Columns met een glimlach

Verhalen en ontboezemingen die ironisch bedoeld zijn

512. Cryptogrammen

2 reacties

Er wordt wat afgepuzzeld tijdens de Coronacrisis. Eén van m'n favorieten is het cryptogram. Eén ding is daarbij vereist. Je moet er wel een behoorlijk verknipte geest voor hebben. De omschrijvingen zijn op z'n minst raadselachtig en de antwoorden zijn soms verrassend. Een kwestie van "omdenken", maar als je aan dit woord nog twee extra letters toevoegt zit je nog dichter in de buurt: "kromdenken". Want je moet inderdaad vaak heel krom kunnen denken.

Dit woord "kromdenken" zou zomaar een vondst kunnen zijn van taalvirtuoos Wim Daniëls, u kent 'm wel, die Oost-Brabander uit Aarle-Rixtel met die ultra-zachte g.

Maar deze keer heb ik dat nieuwe woord zelf verzonnen...

 

De afgelopen week heb ik de grappigste crypto-woorden verzameld en onder elkaar gezet. Het begint steeds met de omschrijving, daarna in hoofdletters de in te vullen uitkomst. In sommige gevallen, tussen haakjes, enige uitleg.

 

 

Mierzoete vulkanische schotel                                  BAKLAVA

(duidelijk: het Turkse gerecht is een bak met lava)

 

Die stof wordt 'r niet minder op                                 DENIM

(beetje vergezocht: haal de letter r uit het woord "minder" en gooi de resterende letters door elkaar)

 

Gooi er water bij, daar in Frankrijk                            VERDUN

 

Gevederte is toegestaan in de regen in Frankrijk     PLUIMAGE

(weer een lastige: regen in het Frans is "pluie", is toegestaan wordt vertaald tot "mag" en plaats het woordje "mag" op de juiste plaats in de Franse regen)

 

Ongezonde bergplaats                                             LAPPENMAND

 

Reis waar men het uiteindelijk niet mee eens is      TOURNEE

(de "tour" wordt gevolgd door "nee")

 

Atleet in een deeltijdbaan                                         ESTAFETTELOPER

 

De klok liep ineens terug                                          STOLP

(de woorden "stolp" en "plots" zijn anagrammen)

 

De geur van journalisten                                           PERSLUCHT

 

Wintervoertuig met een nuchtere bestuurder            BOBSLEE

 

Kleine computer met geneeskrachtige werking        TABLET

 

Zender die muziek in vliegtuigen verzorgt                SKY RADIO

 

Plaats de eerste letters opa !!!                                  ABCOUDE

(de letters "abc" vóór de "oude" leveren toevallig een plaatsnaam op)

 

Lichaamstaal bij een overleg                                    RUGGESPRAAK

 

Walvis die verwant is aan een dromedaris?             BULTRUG

 

 

Met die slangen loopt het toch goed af                     SISSERS

(de bekende uitdrukking: het loopt met een sisser af)

 

Draagt een vrouw in Kroatië                                     SPLITROK

(Split is een belangrijke stad in Kroatië)

 

Nest dat uitgaat in Overijssel                                    STAPHORST

(een "horst" is het nest van een roofvogel en "stappen" is synoniem met uitgaan, althans volgens m'n kleinzoon)

 

Vernietig een man op bed                                         MOLTON

(arme Ton...)

 

Je kunt het aan- of doortrekken                                TOILET

 

Hangen afgunstig voor de ramen                              JALOUZIEËN

 

Duizend vogels aan uw voeten                                 MUILEN

(M is duizend in Romeinse cijfers)

 

Muzikaal en botanisch onderwijs                              VIOOLLES

 

Kan zonder niet springen, maar leert je dan wel veel.  KANGOEROE

(van springend Australisch buideldier via het weghalen van het woordje "kan" leidt tot een goeroe als leermeester)

 

Fijn gehakte steen? Geloof je het zelf!                      ROTSMOES

(waar breek je het woord af: rots-moes of rot-smoes?)

 

Onderdanen die toestemming geven                         KNIKKEBENEN

 

De meest bizarre cryptische omschrijving dateert al van een aantal jaren geleden. Ik heb 'm altijd onthouden. Een geniale vondst!!!

 

De Engelsman vertelt over de bouwplaats                 HEISTELLING

(verklaring: de Engelsman vertelt: "he is telling", als je de spaties weghaalt staat er "heistelling")

 

In cryptogrammen wordt vaak gebruik gemaakt van een anagram. Anagrammen zijn twee woorden die dezelfde letters bevatten, maar dan in een andere volgorde.

Voorbeelden:

TARWE is een anagram van WATER

SPREEKTAAL is een anagram van KAARTSPEL

OOGHOLTE is een anagram van THEOLOOG

ALBATROS is een anagram van STROBAAL

 

Anagrammen uit de topografie:

HALSTEREN (Noord-Brabant) is anagram met HERENTALS (België)

GELDERMALSEN (Gelderland) is anagram met DAGMERSELLEN (Zwitserland)

 

Een serie romans van de Vlaamse schrijver Walter van den Broeck bestaat uit de vier delen:  

- Het beleg van Laken

- Gek leven na het bal

- Het gevallen baken

- Het leven na beklag

(allemaal anagrammen van elkaar; een slimme Belg dus)

 

Even iets heel anders:

Wist u dat er een Nederlands woord bestaat met welgeteld 8 (!!!) medeklinkers achter elkaar? Nauwelijks te geloven, maar het is toch echt waar: het woord ANGSTSCHREEUW telt precies 8 medeklinkers achter elkaar. Tel maar na. Het bijgevoegde plaatje toont de beroemdste angstschreeuw uit de kunstgeschiedenis.

 

Een ander taalkundig fenomeen, ook wel gebruikt in cryptogrammen, is het palindroom. Een woord is een palindroom als het van  achter naar voren gelezen het zelfde is.

Enkele simpele voorbeelden: RADAR, SOOS, KAJAK.

Andere, wat langere voorbeelden: PARTERRETRAP, MAANDNAAM en MEETSYSTEEM.

 

Tot slot nog een trucje wat u wellicht al kent. Als u van een puzzelwoord een aantal letters kent, maar u kunt er niet opkomen, dan is er een site die u te hulp kan schieten.

Stel dat u met het volgende probleem zit:

 

.o..t..b..o... (op de plaats van de puntjes behoren ook letters te staan)

 

Als u op de volgende site dit letterschema invult, dus met puntjes op de "onbekende" plekken, dan vertelt het programma dat er twee mogelijke oplossingen zijn:

WOESTIJNBEWONER of WORSTENBROODJE.

Als de vraag was "lekkernij", dan is WOESTIJNBEWONER dus fout (grapje).

 

De slimme website is     http://www.inventio.nl/puzzel/

 

 

2 reacties

Weet je dat ik zelfs een puzzelwoordenboek heb voor cryptogrammen ? Ooit op een rommelmarkt gekocht. Maar, het lukt me nog niet...embarassed
Wijlen mijn vader was er ook goed in, en onze oudste zoon ook. Het mooie was, wij gingen elke zaterdagmiddag bij mijn ouders thuis een frietje eten met de kinderen, mijn vader ons moeilijke vragen stelde oer dhet cryptogram . en onze zoon, een jaar of 14 meteen het antwoord gaf. Opa kon dat niet altijd waarderen, hij had er voor moeten puzzelen.smile

In de familie van mijn man waren er een paar tantes die op zondagmiddag bij elkaar kwamen om het zaterdag-cryptogram uit het AD op te lossen. Dus onze zoon heeft wellicht het cryptische gen van twee kanten.surprisedAls taal-liefhebber moet ik het eigenijk ook kunnen, weet je wat ? Ik ga straks weer eens proberen!!!Mooie dag verder.

Jopie Meerman

26 April 2020 om 09:51

Een prachtige lijst met taalvondsten. Dat om en kromdenken zijn er mooie omschrijvingen voor. Wel frappant natuurlijk dat we beiden ons blog begonnen met dat 'omdenken' en een toeschrijving van het woord aan twee verschillende taalkunstenaars. 

Toos van Holstein

29 April 2020 om 17:11

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.