Columns met een glimlach

Verhalen en ontboezemingen die ironisch bedoeld zijn

474. Temperatuurschalen

1 reactie

Het meest besproken onderwerp van de laatste weken: de temperatuur. Laten we dit onderwerp eens van een heel andere kant benaderen.

 

U weet ongetwijfeld dat er verschillende manieren zijn om de temperatuur aan te geven. Onze meest vertrouwde manier is de schaal van Celsius. Maar daarnaast zijn er nog de schalen van Fahrenheit, Réaumur en Kelvin.

Wist u dat het in het land van Donald Trump nog steeds heel gangbaar is om de temperatuur aan te geven in graden Fahrenheit? Maar heel langzaam begint ook daar het besef door te dringen dat de Celsius-schaal, die wereldwijd gebruikt wordt, toch wel z'n voordelen heeft. Gewoon twee hele herkenbare punten: smeltend ijs (0 graden C) en kokend water (100 graden C).

Maar in het land van Trump zijn meer vreemde dingen gangbaar. Zie mijn àllereerste column, waarin de vreemdste verschijnselen aan bod komen. Ooit gehoord van een "liquor-licence" of een "tip-calculator"? Nee? Dan moet u die eerste column nog maar eens teruglezen. Lees en huiver.

 

Terug naar de temperatuurschalen. Bij Fahrenheit smelt ijs bij 32 graden F en kookt water bij 212 graden F. Daar komen die leuke, gezellige sommetjes vandaan die we vroeger op school mochten oplossen:

 

- Omrekenen van Celsius naar Fahrenheit: vermenigvuldigen met 1,8 en daar 32 bij optellen. Dus een buitentemperatuur van 20 graden Celsius (een verademing vergeleken bij vorige week) wordt in Arizona aangeduid met (1,8 x 20) + 32 = 68 graden Fahrenheit.

 

- Omrekenen van Fahrenheit naar Celsius: 32 ervan aftrekken en het resultaat delen door 1,8

Dus als de thermometer in Colorado 104 graden Fahrenheit aangeeft dan is dat in Celsius: (104-32) / 1,8 = 40 graden Celsius.

 

De schaal van Réaumur wordt nauwelijks nog gebruikt, dus die slaan we over.

Echter de schaal van Kelvin is belangrijk voor iedereen die natuurkunde in het pakket heeft. De omrekening is heel simpel: als je graden Celsius wilt omrekenen naar graden Kelvin dan tel je er "gewoon" 273 bij op. Dus 20 graden C = 293 graden K.

Al die natuurkundestudentjes weten dat de temperatuur in graden Kelvin genoteerd moet worden om de beroemde wet van Boyle-Gay Lussac te laten kloppen: (P x V) / T = constant.

De heren Boyle en Lussac hebben elkaar nooit in levende lijve ontmoet en toch is deze natuurkundige wet ontstaan.

Vroeger tijdens mijn studie heb ik nooit beseft dat meneer Lussac homoseksueel was. Je had al genoeg aan je hoofd om al die vraagstukken op te lossen. Maar het is nogal wat om pontificaal het woord "Gay" voor zijn achternaam te plaatsen. In het kader van de Europese Privacywet zou zoiets heden ten dage niet meer mogen.

 

Dit waren wat wetenschappelijke beschouwingen over temperatuurschalen.

We stappen nu over naar het landelijke "wedstrijdje" tussen de officiële meetstations van het KNMI: wie krijgt het nieuwe warmterecord in handen?

 

De mensen uit Westdorpe (Zeeuws-Vlaanderen) hadden enkele dagen vóór de hittegolf enkele pagina's in de PZC voor zich opgeëist. Ze waren van mening dat het temperatuurrecord wel eens in Zeeland zou kunnen vallen.

 

Het vorige record heeft heel lang standgehouden. Bijna 75 jaar geleden op 23 augustus 1944 werd in Warnsveld (bij Zutphen) 38,6 graden gemeten (we spreken over graden Celsius uiteraard).

Op woensdag 24 juli 2019 werd dit record verpletterd in het Brabantse Gilze-Rijen: 39,1 graden.

Een dag later, op donderdag 25 juli 2019, nam Eindhoven het stokje over: 39,3 graden.

Een paar uur later was Gilze-Rijen weer aan de beurt: 40,7 graden.

 

Vanuit Deelen op de Veluwe kwam nog wel een valse melding binnen (41,7 graden) maar het KNMI heeft besloten om deze melding ongeldig te verklaren. We kunnen hooguit gissen wat voor fout er aan ten grondslag ligt:

Was de thermometer kapot?

Had de aflezer zijn leesbril niet op?

Was de aflezer bevangen door de hitte?

Stond hij op een halve meter afstand van de thermometer te barbecuen?

Of wilde hij gewoon heel graag winnen?

(dat laatste is het meest waarschijnlijk)

 

Aan het oude record van Warnsveld zit nog een persoonlijk verhaaltje vast. Vier dagen van tevoren, op 19 augustus 1944 mocht ik namelijk het levenslicht aanschouwen. De hittegolf was toen al aan de gang.

"Hoe warm het was en hoe ver" is een overbekend citaat uit de Camera Obscura van Nicolaas Beets. Op mijn middelbare school werd met klem geadviseerd om juist dit boek op je literatuurlijst te zetten. Zo gezegd, zo gedaan.

Mijn moeder moet, terugdenkend aan die 19e augustus 1944, verzucht hebben: "Hoe warm het was en hoe zwaar". Dit citaat is minder bekend geworden dan dat van N. Beets.

Maar in een krappe bedstee moest zij bij een hoge temperatuur de barensweeën ondergaan, zonder enige hulp van airco of ventilator. Je moet het maar doen !!!!

 

Tot slot iets over de koudste plek van Nederland, ooit gemeten.

Het was in Winterswijk op 27 januari 1944, alweer 1944. De temperatuur wees toen minus 27,4 graden aan. Opvallend dat er in dat jaar géén Elfstedentocht gereden werd.

Het record van Winterswijk gaat niet meer gebroken worden, het record van Gilze-Rijen wel. Misschien zelfs deze zomer nog.

 

 

1 reactie

Het blijft psychologisch gezien interessant, die drang naar records. Maar ja, op 41,7 graden kun je natuurlijk veel trotser zijn dan op 40,7 graden. Trots met heel veel zweetdruppels erraan.

Toos van Holstein

01 August 2019 om 10:32

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.