Columns met een glimlach

Verhalen en ontboezemingen die ironisch bedoeld zijn

449. Zeeuws voor beginners

2 reacties

Nee, ik kon dit boekje echt niet laten liggen. Ondanks het feit dat ik een geboren Zeeuw ben. Een stads-Zeeuw wel te verstaan. Als iemand in Middelburg geboren is dan bedient hij of zij zich hooguit van wat simpele Zeeuwse termen zoals "me gaen naer 'uus" en een halfuurtje later "me bin tuus". Zover gaat ongeveer de Zeeuwse kennis van een hoofdstedeling.

Een Zeeuw uit een willekeurig Walchers, Bevelands, Thools of Schouws dorpje die het geluk heeft om op NPO-1 geïnterviewd te worden, die wordt ondertiteld om ook de rest van Nederland deelgenoot te maken van de betekenis van zijn uitlatingen.

 

Vanwege mijn matige kennis van de Zeeuwse taal besloten mijn ex-collegae uit het bedrijfsleven mij in 1978 een Zeeuws Woordenboek te schenken als voorbereiding op een nieuwe toekomst aan het agrarisch onderwijs. Op deze manier meenden ze mij te moeten klaarstomen op de variëteit aan dialecten van mijn toekomstige leerlingen. Heel aardig van ze, maar verre van volledig. Met alleen de kennis van het Zeeuws kwam ik er niet. Feitelijk had ik ook nog een West-Brabants en een Flakkees woordenboek nodig gehad om al mijn leerlingen probleemloos te kunnen verstaan.

 

Waarom dan toch de aanschaf van het nieuwe boekje "Zeeuws voor beginners" als je al een compleet en lijvig Zeeuw Woordenboek in je boekenkast hebt staan. Dat zit zo:

U kent de serie populaire boekjes wel, speciaal geschreven voor de vakantieganger:

- Hoe zeg je in het Duits

- Hoe zeg je in het Italiaans

- Hoe zeg je in het Frans

- Hoe zeg je in het Spaans

In deze boekjes worden eenvoudige maar nuttige vertalingen gegeven van de meest simpele zinnetjes, zoals:

- Weet u de weg naar het station?

- Waar kan ik hier geld pinnen?

- Wij zijn op zoek naar een goed restaurant

- Waar kunnen wij hier overnachten?

Dus mijn gedachte was dat het boekje "Zeeuws voor beginners" een soort "Hoe zeg je in het Zeeuws" zou zijn. Compleet met vele standaardzinnetjes die vaak gebruikt worden.

 

Neem het volgende praktijkvoorbeeld:

Een boer uit Biggekerke verhuurt een weitje als minicamping. Maar helaas, de goede man spreekt geen woord Nederlands. En de Limburgse familie die daar met zijn auto met caravan arriveert spreekt geen woord Zeeuws. Dan is er is een serieus taalprobleem ontstaan. Wat doe je dan? Wat zou het leuk zijn als die man uit Noord-Limburg toevallig die ochtend een boekje gekocht heeft bij het VVV in Middelburg: "Hoe zeg je in het Zeeuws?"

Het zinnetje "Hebben jullie plaats voor vijf dagen?" moet dan luiden: "Ebbe julder plek vò vuuf daege?"

Wat een simpele manier om de taalbarrière te slechten!!!

 

Een ander voorbeeld uit de praktijk:

Op de Middelburgse weekmarkt staat een man uit Arnemuiden (Erremuu voor onze Zeeuwse lezers) garnalen te verkopen.

Een voorbijstruinende toerist uit Twente vraagt argeloos om een pond garnalen. De man achter de kraam snapt er geen jota van. Hij begrijpt totaal niet wat de aspirant koper bedoelt. De Tukker haalt een boekje uit zijn binnenzak. Na wat bladeren komt hij met de alles verduidelijkende vraag: " 'n Aolve kilo gornaet astenblief". Hoe eenvoudig kan het zijn!!

 

Was het maar zo simpel. Bij nadere bestudering van het boekje "Zeeuws voor beginners" blijken er wel zinnetjes vertaald te worden in ABN, maar die zijn niet afgestemd op de wanhopige toerist die een steuntje in de rug wenst te krijgen. Het boekje is dus zeker niet bedoeld om een plekje te krijgen in de serie "Hoe zeg je in het ........."

 

Wat staat er dan wèl in dat nieuwe boekje?

Hier komen een paar voorbeelden:

 

Ie eit een rik as een stokvis                                      Hij is te lui om te werken

Ie is te lui dat n 't gos zie waoie                                Hij is aartslui

Ie vraeg je 't ei uut je hat                                         Hij is erg nieuwsgierig

Ie riest op as 'n oen van z'n nist                                Hij ruimt niks op

Je waegen'uus staet open                                         Doe je mond dicht

Je zit nè me te kieken as een uul op een zieke koe      Heb ik iets van je aan?

Kan 'k ier even mee de broek nè benee?                    Mag ik van het toilet gebruikmaken?

Een wuuf as een stik uut den diek                             Een flinke vrouw

 

Nog een paar verrassende uitspraken:

 

"D'n dieen ziengt as een sluus'ond" Let op: dit is géén compliment. Ik ken het geluid van een sluishond niet, maar als iemand zo zingt dan is deelname aan het Eurovisie Songfestival niet aan te raden.

 

"Ie eit een kop aer as een gosvazze"

Hij heeft een kapsel als een graspol. Een kappersbezoek wordt dan geadviseerd. Kent u toevallig dat gehuchtje tussen Lewedorp en Heinkenszand? Op het bordje staat Graszode, maar iedereen in de buurt noemt het Gosvazze. Als iemand vraagt naar de Graszode haalt men de schouders op. Nooit van gehoord.

 

Mijn nieuwe boekje voldoet dus niet aan alle standaarden, maar is toch wel heel grappig om door te bladeren. Zo gezegd, zo gedaan. Mijn column is toch klaar...

 

2 reacties

'k Ebben d'r van genote!

Jopie Meerman

01 February 2019 om 12:00

Volgens mij staat er nog genoeg materiaal in dat boekje om ons nog een keer te verrassen met zo'n heerlijk Zeeuwse column. Van mij mag je!

Toos van Holstein

06 February 2019 om 11:08

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.