Columns met een glimlach

Verhalen en ontboezemingen die ironisch bedoeld zijn

404. De Russische beer

1 reactie

Bent u vandaag al buiten geweest? Nee? Dan zou ik tot morgen wachten als ik u was. Met temperaturen van dik onder nul èn een windkracht 7 uit het oosten dreigen alle onbedekte lichaamsdelen spontaan te bevriezen. Nederland is blauw van de kou (zie plaatje).
Het heeft me meer dan een uur gekost om mijn handen weer zodanig op te warmen, dat ik nu voorzichtig weer wat lettertjes kan typen, ten behoeve van de wekelijkse column.
Maar het kan nog gekker. Gisteravond hebben vele duizenden mensen uit Alkmaar en Rotterdam geheel vrijwillig bijna twee klokuren op een bankje in de buitenlucht gezeten in de strenge vrieskou en bij een snijdende oostenwind. Niemand had ze gedwongen, ze zijn helemaal uit zichzelf op komen dagen

De extreme koudegolf uit het oosten heeft al een naam gekregen: De Russische beer. Sommige kranten spreken van de Siberische beer. Geen probleem, Siberië is ook Rusland tenslotte.

Bij het lezen van de term "Russische beer" gingen mijn gedachten terug naar de jaren '50-'60 van de vorige eeuw. De tijd van de koude oorlog. De dreiging ging toen niet over een koudegolf, maar het groeiende imperialisme van het Oostblok. Zoals op de cartoon te zien is waren Amerika en de Sovjet Unie de hoofdrolspelers. Vanuit Amerikaans perspectief werden de Russen vergeleken met een aanvalslustige gevaarlijke beer.

Deze jaren staan in het teken van de dreiging vanuit het Oostblok. De wapenwedloop met onder andere de kruisraketten. Toen Nikita Chroetsjov aan zijn vriendje Fidel Castro vriendelijk vroeg of hij wat kruisraketjes mocht stationeren op het eiland Cuba, nota bene slechts 100 kilometer verwijderd van de zuidpunt van Florida, toen sprong John F. Kennedy zowat uit z'n vel. Deze beruchte Cuba-crisis was de spannendste episode uit de gehele koude oorlog. Iedereen hield de adem in. Op de spotprent is te zien hoe Chroetsjov en Kennedy, gezeten op kruisraketten, samen armpje drukken.

Niet alleen de Verenigde Staten waren bezorgd over de toenemende agressie. Ook West-Europa was in de ban van de koude oorlog. Er werden schuilkelders gebouwd en zogenaamde luchtwachttorens, 138 in totaal. Een luchtwachttoren is een betonnen staketsel, opgebouwd uit betonblokken, van onderen smal, aan de bovenkant breed. Bovenop stonden 24 uur per dag militairen en mensen van de Dienst Bescherming Bevolking vijandige straalvliegtuigen te spotten. De blik was altijd naar Moskou gericht. Stel je eens voor, 24 uur per dag met je verrekijkertje van de Kijkshop (was die winkel er toen al?) naar het luchtruim turen. Om gek van te worden.
Na de koude oorlog, toen de Russische leiders gematigder werden, zijn deze luchtwachttorens in verval geraakt. Er staan er nu nog 19, verspreid over Nederland, waarvan 3 in Zeeuws-Vlaanderen: Nieuwnamen, Koewacht en Eede (bij Aardenburg).

Ook de Nederlandse dienstplichtige militairen hebben te maken gehad met de koude oorlog. Om de veertien dagen was er een zogenaamd paraat weekend. Dat weekend moesten we op de kazerne blijven, in afwachting van de Russen. Natuurlijk zijn ze nooit gekomen. Toch zeker niet in het weekend. Alsof die Russen in het weekend vanuit Moskou naar de Veluwe zouden marcheren. Het weekend is voor Russische soldaten de tijd om liters wodka weg te drinken, en zeker niet om richting Noordzee op te stomen.
Maar inmiddels zat je daar in die kazerne, in het weekend, ver weg van je vriendin, jezelf stierlijk te vervelen.
Soms werd je uitgenodigd om wacht te lopen. Twee dingen waren belangrijk: het gezicht moest tijdens de wachtbeurt altijd naar Moskou gericht zijn. De tweede, minstens zo belangrijke taak: je moest elke Russische militair die op onze basis afliep, staande houden. Onze Russische vocabulaire beperkte zich tot één woord: "Njet" Vrij vertaald: "Nee", maar dat was blijkbaar voldoende om aan de Sovjets duidelijk te maken dat ze beslist niet door mochten lopen.

Vele oefeningen vonden plaats in West-Duitsland, op relatief korte afstand van de grens met Oost-Duitsland. De bedoeling was om de "vijand" hiermee schrik aan te jagen. "Kijk eens hoe dichtbij wij durven komen".
Ook tijdens die oefening waren er wachtposten die voortdurend met het gezicht naar Moskou stonden te spieden.
Hoe doe je dat eigenlijk? Met het gezicht naar Moskou staren? Waar ligt Moskou ergens? Ergens in het Oosten, maar waar? Zowel Napoleon als Hitler zijn tijdens hun veldtochten hopeloos verdwaald op de Russische steppe.
In die tijd was er nog geen GPS, er was nog geen Google Earth. En toch werd er van ons verwacht dat we precies in de richting van Moskou staarden.

Even een zijsprongetje. Hetzelfde probleem hebben miljoenen moslims als zij hun gebeden willen versturen in de richting van Mekka. Het volgende verhaal is waargebeurd. In Parijs was er een moskee uit haar jasje gegroeid. Een groot deel van de gelovigen kon niet naar binnen. Dus dan maar bidden op straat. Eén bepaald straatje in de buurt van de moskee bleek precies in de richting van Mekka te lopen. Iemand met geografische kennis had dit uitgevogeld. Het is een vreemd gezicht om al die honderden mensen daar in dat straatje te zien knielen.

Weer een zijsprongetje: Dankzij Google Earth is er thans een heel interessante app op de iPad. Je kiest, met behulp van een soort kompasroos, een windstreek, je kiest een globale afstand, bijv. 100 km, 200 km, 300 km, enz. en de app komt met schitterende fotobeelden van een stad of een landstreek die overeenkomt met je gekozen richting en afstand. Subliem. Eén van m'n favorieten.

Tegenwoordig is er weer een nieuwe koude oorlog aan de gang. Tussen Washington en Pyongyang.
Waar ligt Pyongyang? Deze Noordkoreaanse hoofdstad mag je niet verwarren met het Zuidkoreaanse Pyeongchang, ca. 400 km naar het zuidwesten, waar recentelijk de Olympische Winterspelen werden gehouden.
Ook zo benieuwd hoe de koude oorlogvoering tussen de heren Trump en Kim Jong-un zich zal ontwikkelen?

Tot slot nog een geruststellende mededeling. De Russische beer, die de afgelopen dagen bittere kou over Nederland bracht, is aan z'n eind. Morgen nog een beetje sneeuw en zaterdag treedt de dooi in. Prettig weekend.

 

1 reactie

Ja... superkoud en ik heb de hele dag dus binnen gezeten.

Nee, niets voor mij...

Maar ik heb weer genoten van jouw weblog, hoor Han!

Tuinfluiter

01 March 2018 om 18:07

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.