Columns met een glimlach

Verhalen en ontboezemingen die ironisch bedoeld zijn

365. Oorlogsverhalen

4 reacties

Wat heeft het Brigdamse padje met de Tweede Wereldoorlog te maken? Zo op het eerste gezicht niet zo veel. Maar in mijn jonge leventje is dit doorsteekje tussen Brigdamme en Middelburg-Noord van wezenlijk belang geweest. Dat zal blijken uit het vervolg.

De volgende verhalen komen niet voort uit mijn herinnering. Dat kan ook niet als je geboren bent op 19 augustus 1944 en als de oorlog eindigde op 6 november in datzelfde jaar. De volgende verhalen heb ik dus "van horen zeggen", maar daarom zijn ze niet minder waar. Ik heb ze zo vaak gehoord dat ik ze inmiddels kan dromen.

Op 19 augustus 1944 zag ik het levenslicht in een bedstee in een Middelburgs herenhuis, zo grofweg gesitueerd tussen de Oostkerk en de Koepoort. Speciaal voor de jongere lezers: een bedstee is een gigantisch wandmeubel met twee klapdeuren, waar je 's avonds in klimt en 's morgens ook weer uit klautert. Deze handelingen vergen een uitstekende lichamelijke conditie en bij voorkeur een geringe lichaamslengte. Iemand van 1 meter 90 lengte zal veel moeite hebben om dit "wandmeubel" te betreden. En als het al lukt zal hij de hele nacht in een ongemakkelijke kromming moeten liggen, het is helaas niet anders. Gelukkig waren de mensen vroeger aan de kortere kant, dat scheelt.
Een geboorte begeleiden in zo'n bedstee is ook geen sinecure. Ook de verloskundige moest in een absolute topconditie zijn, te vergelijken met het behalen van een Olympische medaille. Uiteindelijk is alles gelukt en zag ik rond 03.00 in de nacht van 18 op 19 augustus het levenslicht. Nou ja, "het levenslicht aanschouwen" is een beetje overdreven, het was slechts het zwakke schijnsel van een ouwe schemerlamp om de zaak een beetje bij te lichten.

Het eerste verhaal speelt zich af, ergens in september 1944. Speciaal voor mij zou mijn vader een fietstocht maken over het platteland van Walcheren om ergens bij een boer een fles melk te gaan kopen. De keuze viel op een boerderijtje aan de doodlopende Meiwerfweg tussen Gapinge en Veere. Op de terugweg reed mijn vader, mèt de melk, via Sint-Laurens terug naar Middelburg. Plotseling werd hij in het gehuchtje Brigdamme een paar Duitse soldaten gewaar, die fietsende burgers aanhielden. De bedoeling werd snel duidelijk. Iedereen die agrarische producten had gekocht en terugkeerde naar de stad, moest zijn koopwaar afgeven. Eventuele melkflessen werden afgepakt en treiterig leeggegooid voor de verbouwereerde burgers. Deze handelwijze was bekend bij mijn vader. Gelukkig liet hij het niet gebeuren. Het was tenslotte míjn melk. Snel sloeg hij scherp linksaf en zo snel hij kon fietste hij via het smalle Brigdamse Padje op een alternatieve manier naar huis, alwaar de honger van zijn één maand jonge zoontje gestild kon worden. Dank, dank, dank. Het feit dat hij ooit eens wielerkampioen van Walcheren was geweest, hielp hem daarbij.

Vanaf 3 oktober 1944 stond Walcheren onder water en zag Brigdamme er heel anders uit. Na de oorlog en na de droogmaking van Walcheren is het Brigdamse padje in ere hersteld. Nog steeds is dit paadje een soort bedevaartsplek voor mij persoonlijk.
Op de foto is de zuidelijke toegang te zien. Voor de zekerheid hebben ze er een verkeersbord geplaatst zodat met name auto's of paard- en wagens het wel uit hun hoofd laten om dit paadje te willen berijden. Het paadje is van een dergelijke breedte dat het tegenkomen van een tegemoetkomende fietser al een spannende ervaring is. Eén keer ben ik daar een paard (zònder wagen) tegengekomen. Daar schrik ik 's nachts nog wel eens wakker van.
Het Gapingse boertje heeft nog vele jaren aan diezelfde weg gewoond. Later ging ik, tezamen met mijn vader, op de fiets naar datzelfde doodlopende weggetje. Meestal om verse eieren te kopen. Maar het verhaal van de melk uit 1944 kwam iedere keer weer terug...
Nog later bezocht ik dat boertje alleen, alweer om eieren te kopen. Hij kende mij nog van vroeger.

Het tweede verhaal speelt op een mooie zondagmiddag in oktober 1944. De oorlog was bijna ten einde. Middelburg was af en toe het doelwit van Britse bombardementen en beschietingen.
Op die bewuste zondagmiddag gingen we op visite bij een oom en tante in de Baanstraat, vlakbij de Kloveniersdoelen.
Aan het eind van de Baanstraat, vlakbij het Bolwerk hadden mijn ouders mij, in de kinderwagen, geparkeerd in de tuin van het huis van de familie. Plotseling klonken de sirenes van het luchtalarm. Iedereen vluchtte naar binnen en zocht dekking, voor zover dat mogelijk was. Tot mijn moeder tot een huiveringwekkende ontdekking kwam: "Dà kind stae nog bùten". Voor de niet Zeeuwen even de vertaling: "Dat kind staat nog buiten".
Snel werd ook de kinderwagen met inhoud het huis ingereden. Even later klonk er een geweldige explosie. Het huis ernaast kreeg een voltreffer. De tuin, waar ik zoëven nog vreedzaam had vertoefd, was bezaaid met granaatscherven en puin. Je moet er niet aan denken wat er had kunnen gebeuren als mijn moeder niet zo alert geweest was...

Op 6 november 1944 was de oorlog in Middelburg voorbij. Ik had toen de respectabele leeftijd van 2,5 maand. Twee belangrijke gebeurtenissen in de afgelopen maanden hadden een wezenlijk effect op mijn voeding èn op mijn opvoeding.
U neemt mij vast niet kwalijk dat ik mij deze gebeurtenissen niet haarfijn kan herinneren. Toch zijn ze allebei wel degelijk van grote invloed geweest...

4 reacties

Mooie verhalen. En het gedicht 'het paadje van Brigdamme' gaat , zeker met de foto's voor mij leven. Ze hebben in Brigdamme toch ook een eigen site , Han. Daar zou deze blog dan goed in passen.

 

Jopie Meerman

26 May 2017 om 21:06

Bedankt voor je medeleven aan deze inmiddels gelig gekleurde vrouw...

Jopie Meerman

30 May 2017 om 11:39

Een paar mooie verhalen die laten zien dat het toeval in een mensenleven toch altijd weer een grote rol speelt. En toch ook maar goed dat er zo'n verkeersbord staat bij dat paadje. Stel je eens voor dat je er met je SUV in zou willen rijden! Iets dat ik me bij SUV-berijders overigens best kan voorstellen. TOOS

Toos van Holstein

30 May 2017 om 15:32

                   
Jopie Meerman

31 May 2017 om 09:27

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.