Columns met een glimlach

Verhalen en ontboezemingen die ironisch bedoeld zijn

345. De winters van vroeger

3 reacties

Het heeft vannacht 2 graden gevroren in Goes. Dit getal is ietwat geflatteerd, want de minimumtemperatuur was exact 1,6 graden onder nul.
En wat gebeurt er als het in Nederland een paar graden vriest?
- dan beginnen in ons provinciestadje de strooiwagens uit te rijden
- dan komen in Friesland de rayonhoofden van de Elfstedentocht bij elkaar
- dan gaat de NS over op de winterdienstregeling
- dan wordt een weeralarm met tenminste code oranje afgegeven

"Nee, dan die winters van vroeger, dat waren nog eens winters". Bij zo'n uitspraak wordt er meestal wat meewarig gelachen.
Als iemand het heeft over die winters van vroeger, toen er elk jaar ijs lag, toen er toch minstens één keer per winter een halve meter sneeuw viel, als iemand daarover begint dan is er maar één conclusie. Dan heb je te maken met de vage herinneringen van een hoogbejaarde.
In een vlaag van pure nostalgie put zo'n krasse grijsaard dan uit z'n arsenaal met oude beelden. Hier volgen enkele flarden uit mijn eigen herinnering.

We gaan terug naar eind december 1952, de precieze datum ben ik vergeten. Op die ijskoude avond ging ik, tezamen met mijn ouders naar het Kerstfeestje van de zondagsschool, ergens in een zaaltje in de Middelburgse Bogardstraat. Eenmaal binnen werden we getrakteerd op warme chocolademelk, luisterden we naar het kerstverhaal, en zongen we stichtelijke liedjes.
Vooraan, aan de zijkant torende een enorme kerstboom met èchte kaarsjes (elektrische kerstverlichting was er toen nog niet). De kaarsjes werden ontstoken door een dappere meneer met een doosje lucifers, die voor de hoogste exemplaren een keukentrap nodig had. Naast de kerstboom stond een emmer met water. De "aansteekmeneer" was ook verantwoordelijk voor onze veiligheid. Hij had een lange stok in z'n hand met een natte spons erop geprikt. Bij een dreigend brandje werden de vlammen door hem gedoofd en zo af en toe werd de spons weer extra nat gemaakt in de emmer. Die belangrijke man was dus ook de "uitdoofmeneer". Aan het eind van de avond werd het risico steeds groter, naarmate de kaarsjes bijna opgebrand waren. Bij het verlaten van de zaal stond de "uitdoofmeneer" te praten met enkele bezoekers. Bovenin de boom ging het mis: brand!!! Ik rende op de man af en trok hem ruw aan z'n mouw. Net op tijd. Met behulp van de natte spons en het omhoog gooien van een volle emmer water werd een catastrofe vermeden. Het plafond was reeds zwartgeblakerd. Het had heel weinig gescheeld of u had in de krantenbank van 1952 kunnen lezen: "Zalencomplex in Middelburg door brand verwoest".
Bij het verlaten van de zaal kregen alle kinderen een leesboekje, ingepakt in cadeaupapier. Eén voorwaarde: thuis uitpakken. Tot onze grote vreugde sneeuwde het buiten met grote dikke vlokken. Zo hoort dat aan het eind van een kerstfeest. De Middelburgse straten kregen een wit tapijt. In mijn herinnering gebeurde dit elke jaar, of heb ik nu een selectief geheugen? En zoals elk jaar kon je, onder het licht van een lantaarnpaal, door het dunne pakpapier heen, alvast de titel van het gekregen boekje ontwaren: "Er op of er onder", door W.G. van der Hulst. Een spannend jeugdboek over de bevrijding van Den Briel door de Watergeuzen.

Een herinnering uit januari 1954.
Op een koude zaterdagmorgen zaten we op school te hunkeren naar het weekend (in die tijd werd er op de zaterdagmorgen nog les gegeven). De potkachel in het klaslokaal zorgde voor een aangename warmte, maar helaas ook voor veel stof en roet (centrale verwarming was er toen nog niet). Er lag ijs op de Middelburgse vesten en misschien zou er geschaatst kunnen worden. Onderweg van school naar huis kwamen we langs de Veerse vest. Twee politieagenten waren de dikte van de ijsvloer aan het keuren, met behulp van een handboor (accuboormachines waren er nog niet).. Even later kwam het bevrijdende woord: goedgekeurd. Snel naar huis, snel een boterham naar binnen werken en hup naar het ijs.
Met m'n kleine houten schaatsjes met de oranje lintjes (stalen Noren waren er toen nog niet). Dat werd een hele middag genieten. En het ging nog prima, want schaatsen verleer je niet. Je gaat gewoon verder waar je het vorige jaar gebleven was.
Een actieve familie uit de buurt zette palen op het ijs, die verbonden werden met lange snoeren met lampjes. Tot zaterdagavond laat trokken we onze baantjes. Diezelfde actieve mensen van de lichtjes maakten ook regelmatig de ijsvloer keurig schoon. Centje voor de baanveger!!
Enkele dagen later was ook het ijs onder de bruggen betrouwbaar en kon je zonder te klunen schaatsen van de Veerse vest naar de Vlissingse singel.

In 1956 was er strenge vorst die duurde van 31 januari t/m 15 maart. Als 11-jarig jongetje heb ik toen mijn eerste lange schaatstocht gemaakt. Van Middelburg over de watergang naar Veere, over de Veerse kreek en weer terug. En dat drie keer achtereen.

Enkele jaren later was er opnieuw volop ijs en toen konden we, met onze schooltas op de rug, van huis uit naar de middelbare school schaatsen, over de Middelburgse vesten. In die schooltas zaten voor deze gelegenheid ook een paar slofjes. Het staat zo onverzorgd om een hele dag op je schaatsen door de gangen van het schoolgebouw te klossen.

Gaan we deze tijden nog weer ooit meemaken?
Nu het op de Noordpool 5 graden warmer is dan normaal.
Nu de ijsberen aan de slanke lijn gaan doen, opdat ze niet door het ijs zullen zakken.
Nu er schepen noordelijk van Canada van oceaan naar oceaan kunnen varen, in de winter!!

De kans lijkt klein, maar we blijven hopen dat er nog eens zo'n ouderwetse winter komt en dat er, na 1997, nog ooit een keer een 16e Elfstedentocht komt...

Nagekomen bericht:
Het heeft vannacht in Goes één centimeter gesneeuwd!! Nou ja, om precies te zijn 0,8 cm. Het moet niet gekker worden.

3 reacties

Zeker je laatste inzending over de winters van vroeger heb ik met aandacht gelezen. Je hebt volledig gelijk, de winters van nu zijn niet meer te vergelijken met toen. Klimaatverandering, ja. Kan er iets aan veranderd worden, neen.  Ik herinner mezelf nog winters uit de oorlog. We hadden toen teweinig stooksel en dan kroop je bijna in de kachel. Als je een beetje geluk had was het dak overschoten en dat scheelde al veel kou als je op bed lag. Maar 's morgens stond de rijp op je gestikte deken.

Mooi stukje, groeten Jan

plets

07 January 2017 om 13:25

Inderdaad, Han. Die vroegere winters, dat waren nog 'ns echte winters...

Maar hier in Poortvliet ligt nu ook sneeuw hoor!

Tuinfluiter

07 January 2017 om 19:47

Wat hadden we vroeger toch veel niet, eigenlijk. En wat hadden we vroeger toch veel ook weer wel wat er nu niet meer is. Zoals uitdoofmeneren en echte winters. TOOS

Toos van Holstein

10 January 2017 om 16:57

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.