Columns met een glimlach

Verhalen en ontboezemingen die ironisch bedoeld zijn

243. De gave van het gesproken woord

2 reacties

Het was in 1979 toen Toon Hermans een schitterende persiflage gaf van een niet zo geoefende spreker. Hij speelde de voorzitter van de vereniging "Ons Genoegen" (waarschijnlijk een koersbalclubje). Op een uiterst knullige manier hield hij een toespraak voor de leden en bij gebrek aan echte informatie doodde hij de tijd met het opnoemen van de nieuwe leden. Daarbij had hij regelmatig z'n papiertje nodig. Iedereen kent de tekst nog wel:
Mevrouw Loof ....... (even wachten).......hutjes.
Mevrouw Schroot....... (even wachten) ......... hamer.
Eén van de hoogtepunten uit het repertoire van Toon, een juweeltje uit de vaderlandse cabaretgeschiedenis.

We hebben het over het verschijnsel "spreken in het openbaar". De eerste schreden op dit wankele pad werden gezet op de lagere school, tegenwoordig basisschool geheten. Je eerste spreekbeurt. Over een zelfgekozen onderwerp. En je mocht niet voorlezen, want dat kostte punten. Een kwelling was dat in mijn herinnering. Het is ook niet niks als er 25 paar ogen op je gericht zijn.
En de meester, verveeld leunend in de vensterbank, met z'n opschrijfboekje in de aanslag. Vele jaren later, tijdens mijn eigen eerste onderwijservaringen, heb ik begrepen dat zo'n opschrijfboekje ook wel een "docentenagenda" genoemd wordt.
Tegenwoordig is op de basisschool het woord "spreekbeurt" vervangen door "presentatie", wat zoveel wil zeggen dat de gesproken tekst van het slachtoffer opgeleukt mag worden met een veelheid aan digitale hulpmiddelen.

Na de spreekbeurten en/of presentaties in het klaslokaal komt er dan eens het moment dat je het geleerde in praktijk moet brengen. Dat je voor de opdracht staat om een heuse lezing, voordracht, presentatie of speech te houden voor een, hopelijk, geïnteresseerd publiek. Uit de reacties van het publiek kun je al enigszins opmaken of het lekker loopt. Vooral uit het non-verbale gedrag. Als mensen gaan zuchten, om de minuut op het horloge kijken, geeuwen of snurken dan is er iets niet goed. De spreker moet zich dan achter de oren krabben en uit een ander vaatje gaan tappen.
En vooral geen uh zeggen. Niets is zo irritant als een spreker die in elke zin meerdere keren uh zegt. Mensen in de zaal gaan dit tellen. Dan hebben ze tenminste wat te doen. Het advies vooraf: goed thuis oefenen voor de spiegel.
Een ander probleem. Waar laat de spreker z'n bovenste ledematen. Handen in de zakken is geen optie. De armen strak langs het lijf? Dat lijkt zo statisch, en dat is het ook. Af en toe moet je wat gebaren maken om je verhaal kracht bij te zetten. Niet teveel want dat gaat irriteren bij je publiek. Bovendien komen er door dat overmatige gezwaai hinderlijke luchtstromen op gang, die tot op de laatste rij voelbaar zijn. En een koutje is zo gepakt.
Persoonlijk was ik altijd liefhebber van een katheder. Dit spreekgestoelte verbergt het grootste deel van het lichaam. Vooral bij mij. Gezien mijn geringe lichaamslengte kwam alleen mijn hoofd erbovenuit. Precies genoeg als je een speech houdt.

Het probleem van de "statische" armen werd op den duur vanzelf opgelost door de zogenaamde loopmicrofoon. Dan heb je als spreker tenminste iets tastbaars in de hand.
Allereerst was er de loopmicrofoon met snoer. Verstandig is om eerst het maximale bereik uit te testen, alvorens je als spreker over dat snoer struikelt. Om met een bekend filosoof te spreken: "Vallen is niet erg, maar het neerkomen is zo onverzorgd".
Daarna kwam er de snoerloze microfoon, een stuk veiliger. Maar de ontwikkeling gaat verder. Er is nu de zogenaamde revers-microfoon. Elk voordeel heeft z'n nadeel (citaat van een bekende oud-voetballer), want het aloude probleem duikt nu weer op: "Waar laat ik m'n armen?"
Om je speech wat levendig te houden is er de mogelijke interactie met het publiek. Laat ze maar meedoen!! En je bent in goed gezelschap want de leider van de Partij voor de Vrijheid maakt ook veelvuldig gebruik van deze optie "Willen jullie méér of minder Marokkanen?"

Bij een tafelrede, eerst even met je lepeltje tegen een kopje tikken. Niet te hard uiteraard. Hoewel.... scherven brengen geluk. Dat zeggen ze tenminste. Liefst uit het hoofd, zonder briefje, niet te lang. Vooral niet te lang. De mensen hebben honger, ze willen eten. En het spreekwoord zegt: praatjes vullen geen gaatjes.

Voor diegenen die met knikkende knieën en stijf van de zenuwen opzien tegen dat cruciale moment dat ze voor het eerst helemaal alleen tegenover zo'n mensenmassa staan is er hulp: Internet. Jazeker, op Internet zijn er "cursussen". Spreken in het openbaar, wat moet ik wèl doen, wat moet ik juist niet doen. Heel serieus allemaal.
Eén van de cursussen heeft een mooie titel: “Hoe laat je als spreker een verpletterende indruk achter”. Door van het podium te vallen? Ja, dan ook, maar dat wordt hier zeker niet bedoeld.
Andere Internet-tip: Je moet “charisma” tonen. Waar haal je dat? Kun je dat kopen? Hoe duur is dat? Even Obama bellen?
Andere titel van een Internetcursus: "Spreken zonder hartkloppingen". Hier heb ik toch wat moeite mee. Lijkt me gevaarlijk om te spreken zonder dat je hart klopt. Dit hou je niet erg lang vol.
Nog een tip: "Af en toe een grap tussendoor". Daar moet je toch mee oppassen. Bij een bloedserieus onderwerp kan dit verkeerd overkomen.

Nog wat gemengde tips:
- Over het spreektempo: maximaal 120 woorden per minuut; honderd is nog beter.
- Niet drentelen of ijsberen. (ze spreken nu nog steeds over de Eelco Brinkman shuffle)
- De voeten 20 centimeter uit elkaar. (moet je ook nog een meetlatje meenemen; of je zet vooraf 2 krijtstreepjes op het toneel)
- Tover een (nep)glimlach op je gezicht.
- Staand spreken, niet gaan zitten. (zitten is voorbehouden aan onze koning tijdens Prinsjesdag)
- Zorg voor een pakkend begin. Een anekdote of een persoonlijke belevenis.

Eén van de Internetsites heeft nog een duidelijke tip om niet al te statisch op dat podium te staan. "De mens heeft 700 spieren. De spreker gebruikt er maar een paar".
De bedoeling van deze tip is duidelijk Een spreker moet meer bewegen. Vooral losjes bewegen. Maar het is wel zaak om een duidelijke keus te maken. Welke spieren ga je extra gebruiken? De toehoorders verwachten zeker geen radslag of koprol op het podium. Ook geen middelvinger opsteken of tegen het voorhoofd tikken.

Naast al die goedbedoelde adviezen, waar de aspirant-redenaar alleen maar zenuwachtiger en extra gespannen van wordt is er eigenlijk maar één goed advies:

Blijf jezelf.
(en oefen desnoods een keertje voor de spiegel)

Nog even genieten van Toon Hermans?   https://www.youtube.com/watch?v=UGYlb1Q75u4

 

 

2 reacties

Hij is nog steeds leuk!

Toon Hermans bedoel ik dan...

En jouw blog ook!

Tuinfluiter

21 February 2015 om 19:44

Dat is toch gek, vind ik, je moet nu moeite doen om iets te onthouden wat belangrijk is. Je schrijft het op, en vergeet je briefje.
Maar die teksten van de Toon-conferences, die ken ik uit mijn hoofd ! En blijven daar . Het was dan ook niet 'met een glimlach",maar met een schaterlach dat ik je blog las. Dank je wel.

Jopie Meerman

21 February 2015 om 20:48

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.