Columns met een glimlach

Verhalen en ontboezemingen die ironisch bedoeld zijn

170. Overbodige kennis?

1 reactie

Het zal je maar gebeuren. Zit je als 8-jarig jongetje in klas-3 (= groep-5) van de lagere school (= basisschool), je enige topografische kennis beperkt zich tot een stuk of 5 dorpjes op het eiland Walcheren, tovert de meester (= groepsleerkracht) een landkaart voor het bord van een deel van Nederland dat pakweg 300 kilometer naar het noordoosten ligt. Jawel, goed geraden, de blinde kaart van Groningen. Of we even alle rode stippen van de juiste namen wilden voorzien. En wel graag van noordwest naar zuidoost. Beginnende bij Zoutkamp, o.a. via Appingedam, Hoogezand, Sappemeer, Wildervank, Oude- en Nieuwe-Pekela en eindigend in Ter Apel. Wat moesten we daarmee? Nou gewoon, uit het hoofd leren. Wie weet wat voor een gemak je daar later van kunt hebben. Truus van TomTom was toen nog niet geboren, dus topografisch gezien moest je in die tijd alles op eigen kracht doen.

Een paar jaar geleden hebben we voor het eerst serieus de provincie Groningen bekeken. Bijna 60 jaar na die blinde kaart voor dat schoolbord, die wij toendertijd beschouwden als een serieuze vorm van kindermishandeling. Wat hebben we toen allemaal gedaan? Een terrasje gepikt aan het Reitdiep in Zoutkamp, de hangende keukens bewonderd in Appingedam, langs de veenkoloniale kanalen gefietst in Pekela, het klooster bezocht in ter Apel en de Dollard aanschouwd in het meest noordoostelijke puntje van Nederland. Toch een beetje nostalgie naar die lagere schooltijd?

 

Maar het kon nog veel erger. Na de andere 10 provincies op dezelfde manier in onze kinderhoofdjes te hebben gestampt, dachten we dat we het gehad hadden. Niks daarvan. Wat verscheen er aan het inmiddels vertrouwde haakje boven het bord? De blinde kaart van Nederlands Indië !!! We schrijven 1952. Inmiddels was Nederlands Indië al sinds 1949 zelfstandig en de naam gewijzigd in Indonesië. Waarom moesten we alle eilanden, plaatsen, rivieren, en vulkanen dan alsnog uit het hoofd leren. Òf de uitgever van het bewuste aardrijkskundeboekje had nog een langlopend contract dat niet ontbonden kon worden, òf de topografische kennis van het voormalige Nederlands Oost Indië werd onder het kopje nostalgie alsnog door onze strot geduwd.


Nederlands Indië werd in die tijd geromantiseerd. Als een gordel van smaragd slingert de eilandengroep zich om de evenaar. Op plaatjes zag je altijd blije bruine mensen, prachtige zonsondergangen met paalwoningen, terrasvormige rijstvelden, tevreden boeren met een buffel als trekdier, prachtige vulkanische landschappen.

 

Hoe anders was de werkelijkheid. De geschiedenis van de kolonisatie mag inmiddels als bekend worden verondersteld. Wij Nederlanders gingen zogenaamd naar Indië om het analfabetisme te bestrijden, om het Christendom te verspreiden, om de mensen daar te helpen in hun ontwikkeling. Maar het kwam er op neer dat de Oostindische Compagnie, en dus ook Nederland, steenrijk werd van de "handel" in specerijen (de naam "peperduur" stamt uit die tijd) en het winnen van tin en zilver. En de inlanders zelf werden vernederd, dom gehouden, uitgebuit, gedwongen tot slavenarbeid. Multatuli heeft dit alles beschreven in de Max Havelaar. Dat werd hem niet in dank afgenomen. Eigenlijk was Multatuli een soort klokkenluider, een voorloper van Julian Assange en Edward Snowden.

 

Maar ondanks dat moesten wij als 3e klassertjes de meest afgrijselijke plaatsnamen onthouden: Tandjungpriok, Balikpapan, Yokjakarta, Semarang, Menado, Pontianak, Samarinda, Palembang, Makassar, Surabaya (dankzij Anneke Grönloh heb ik deze onthouden). Je moest niet alleen de namen leren, nee, je moest ze ook nog kunnen aanwijzen op de blinde kaart. En de kleine Soendaeilanden moesten persé op volgorde van west naar oost: Bali, Lombok, Soemba, Soembawa, Flores, Timor. Het hoogtepunt (lees: dieptepunt) was het onthouden van één van de grootste vulkanen op Java, de Tangkuban Prahu. Wie haalt het in z'n hoofd om een 8-jarige zoiets aan te leren?  Ik heb net even snel gegoogeld, de bewuste vulkaan bestaat nog steeds.

Tot overmaat van ramp heeft de Indonesische regering een aantal namen veranderd: Borneo werd Kalimantan, Celebes werd Sulawesi en Westelijk Nieuw Guinea heet nu Irian Jaya. Ik beschouw dit als een ernstige vorm van pesterij, een trap na aan al die arme oud-leerlingen die nog steeds met een studietrauma zitten.

 

We maken een grote sprong van de topografie naar een heel ander onderwerp: de Duitse rijtjes met de uitzonderingen. Was het destijds, op de middelbare school, wel zinvol om al die rijtjes in het hoofd te stampen. Ik betwijfel het. De rijtjes weet ik nog blindelings op te dreunen, maar het grote probleem: wat was er ook weer aan de hand met dat rijtje woorden?

Kent u ze nog? Amt, Bad, Band, Bild, Brett, Buch, Dach, Dorf, Ei, Fach, Fass,.......(enz)

 

Een praktisch voorbeeld. Je hebt een conversatie met een Duitser en je wilt hem een vraag stellen: "Heeft u alle boeken van Goethe gelezen?"  Een gewone, doodnormale vraag onder literatuurliefhebbers. Vol goede moed begin je met de Duitse vertaling:

"Haben Sie alle ...... Moment bitte...... Abend, Arm, Beruf, Besuch,..... scheisse, verkeerde rijtje..... Amt, Bad, Band, Bild, Brett, Buch ...... wat betekende dat rijtje ook al weer, oh, ja, ik denk dat ik het weet, dat zijn alle onzijdige woorden, waarvan het meervoud met een umlaut geschreven wordt en bovendien op "er" eindigt ....... Haben Sie alle Bücher von Goethe gelesen?"

Als je geluk hebt staat die Duitse meneer nog steeds geduldig te wachten. Onze oosterburen staan bekend als hoffelijk, maar er zijn natuurlijk grenzen.

 

Een ander voorbeeld. Je ontmoet een mooi Duits meisje en je wilt haar een vraag stellen: "Mag ik met u dansen?" (heiraten kan altijd later nog)

Vol goede moed begin je in het Duits: "Darf ich mit ........ er was iets met dat woordje "mit", in welk rijtje hoort dat ook al weer..... is het nu "mit sie" of "mit ihnen"....... zal ik een gokje wagen........".

Als je het denkt te weten is het meisje weg, logisch, zoveel getreuzel komt niet sterk over.

Achteraf had je die mooie meid gewoon ongevraagd de dansvloer op moeten sleuren en die sensuele tango moeten inzetten. Dan waren je kansen op een goede afloop beslist veel groter geweest...

 

Nog meer vormen van "overbodige kennis"?

Vast wel. Mogelijk komt er nog een vervolg:  Overbodige kennis (2)

 

 

1 reactie

Je hebt het weer uitstekend verwoord. Wij zijn denk ik van ongeveer hetzelfde bouwjaar dus die ellende heb ik op school ook meegemaakt. En Duitse meisjes? Praat mij er niet van.
T E R N E U Z E N A A R

16 August 2013 om 17:32

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.