Het andere geluid ......

De Dageraad

1 reactie
Gisteravond naar café Schiller op het Rembrandtplein geweest. Ook daar sporen van het verleden. Het lijkt wel of het interieur niet is veranderd in de afgelopen vijftig jaar. Dat lijkt bizar. Aan de jonge serveerster even nagevraagd. Volgens haar is alles nog hetzelfde. Terug met de tram naar het Damrak. Nog net voor sluitingstijd bij boekhandel Scheltema op het Rokin de nieuwste verhalenbundel van Remco Campert gekocht. 
 
Vandaag al weer de laatste dag. In een kluis op het centraal station mijn bagage gezet teruggelopen richting Dam. Het begint te regenen en dat zal de hele dag zo blijven. In De Beurs van Berlage even op de koffie. Het is nog vroeg en ik ben de enige klant. Een mooi gebouw waar vroeger de aandelen werden verhandeld maar nu op een andere wijze handel wordt gedreven. Alle tijd om het interieur in me op te nemen. Tegen de zoldering in tegelsjablo oude volkswijsheden zoals ‘Geen bedrijf zonder gewrijf’, ‘De gelagkamer is de beurs van de gezelligheid’, ‘Na gedane arbeid is ‘t goed rusten’ en ‘Lachen en eten doet leed vergeten’. 
 
Omdat het blijft regenen maar met de tram naar oud-Zuid. Voor de middag heb ik een rondleiding geboekt door de woonwijk De Dageraad. Ik ben veel te vroeg en het informatiepunt is nog gesloten. Het is gevestigd op de hoek van de P.L. Takstraat in een voormalige winkel van de Coöperatie. Een deel van dit sociaaldemocratisch bolwerk vinden we nu nog terug in het winkelbedrijf Coop. In de Waalstraat een ouderwets buurtcafé, Café Blek. Het terras is leeg maar het café is vol buurtbewoners en enkeke toeristen met rugzak. Na een paar boterhammen met oude kaas en koffie is het tijd om naar het vertrekpunt van de rondleiding te gaan.
 
Het winkeltje is open en de gids, Charlotte, ontvangt me. Ze is alleen want haar mede-vrijwilliger is er nog niet. Ik ben ook de enige klant voor de rondleiding. Ze biedt aan de winkel even te sluiten en met mij mee te gaan. Ik kan ook een film van de wijk zien. We kijken nog eens naar buiten waar het nog steeds hard regent en besluiten maar naar de film te kijken.
 
Voor een deel het bekende verhaal dat ik twee dagen geleden in Het Schip ook al gehoord heb. Ik hoor zinnen als ‘de wijk moest een paleis voor de arbeider zijn met torens en beelden’. In de pers kwam ook veel kritiek. Waarom moet een arbeider in een paleis wonen? We zien woningbouw met ronde welvingen, gevels bekleed met rode dakpannen, ramen die een horizontale vorm hadden in plaats van de toen gebruikelijke vertikale vorm. Het lijken details, naar ruim honderd jaar geleden een revolutionair idee als verbeelding om je horizon te verbreden in plaats van alleen maar naar boven en beneden te kijken. De tijd van bevlogen bestuurders, architecten en kunstenaars die hun verbeelding vorm gaven. We zien ook nu nog beelden, uitspraken en dichtregels in de wijk van mensen als Wibaut, P.L. Tak, Wilhelmina Drucker, Berlage, Herman Gorter.
 
Het geheel werd echter zo duur dat alleen de beter verdienende arbeider er in kon wonen. Veel diamantbewerkers van de firma Asscher kwamen er wonen, veel joden. Na de Tweede Wereldoorlog was daar weinig meer van over. De saamhorigheid verdween, na de wederopbouw kregen we de ontzuiling waarbij ook de ‘rode familie’ uiteen viel. De wijk verpauperde. In de jaren negentig werd begonnen met een grootscheepse renovatie. Door authentieke materialen te gebruiken heeft de wijk nu iets van zijn allure teruggekregen en is het een monument. Er tegenover staat een ander woningcomplex. Het is in 1925 gebouwd door de ‘Stichting Onze Woning’, duidelijk van een andere signatuur. Ook daar is men bezig met renovatie. De authentieke houten raamkozijnen worden er vervangen door kunststof, het oogt gelijk ook minder monumentaal. 
 
Inmiddels is bij het informatiepunt ook de tweede vrijwilliger aangekomen. Twee jonge meiden die nog een stukje van die bevlogenheid van vroeger hebben. De tijd was toen anders en komt me nu als betuttelend over. Het gesprek gaat over de toename van de eenzaamheid onder ouderen. Ze betogen dat door de saamhorigheid van vroeger dit minder zou zijn. Ik weet het niet, ben gehecht aan het individualisme en zelfontplooiing. Mooie ontmoeting met een paar mooie mensen.

1 reactie

Toch heeft die zelfontplooiing kunnen plaatsvinden vanwege die organisaties destijds. 

Toos van Holstein

16 July 2019 om 17:35

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.