mop

Communities

ZeelandNet

mop

WELKOM DIERENVRIENDEN

371.942 bezoekers 24 leden Log in

Kippen...


Kippen & huisvesting

Hoewel kippen van huis uit geen hoge eisen stellen aan hun huisvesting, willen we de dieren toch allemaal in een mooi nachthok onderbrengen. De naam zegt het al: in het nachthok zijn de dieren overdag niet vaak te vinden. Zodra het licht wordt, komen de dieren naar buitenom te scharrelen en te zoeken naar iets eetbaars uit de natuur. Het hok wordt overdag alleen bezocht om een ei in het legnest te leggen of om te eten en te drinken. Ook bij een plotselinge regenbui vluchten de dieren in het hok. Als het schemerig wordt, zoeken de kippen de zitstok op om de nacht door te brengen. Met de kippen op stok gaan betekent dan ook dat we vroeg gaan slapen. Een goed kippenhok ziet er niet alleen netjes uit, het is vooral ook doelmatig voor mens en dier. Een paar aandachtspunten bij het bouwen van een kippenhok of bij de aanschaf van een kant en klaar hok volgen hieronder. De plaatsing van het hok is niet onbelangrijk. De raamzijde liefst op het zuiden of zuidoosten plaatsen, zodat de dieren al vroeg door de ochtendzon gewekt worden. Zet het hok niet op een laaggelegen plaats. Als het regent loopt het hok dan namelijk vol met water, tenzij u voor een hok op pootjes kiest. De uitloopren kan een modderpoel worden als het in een laagdeel van de tuin ligt. Wat begroeiing in de vorm van lage heesters of coniferen is prettig voor de dieren omdat ze dan op hete dagen de schaduw op kunnen zoeken. Let op dat u geen giftige planten in de kippenren plaatst. Goudenregen, brem of peperboompje zijn af te raden. Kies bij voorkeur een plek waar u de dieren de hele dag kunt zien vanuit het raam. Zet het hok niet vlak onder het slaapkamerraam van uzelf of van de buren, vooral niet als u ook een haan bij uw kippen wilt houden! Wat betreft het vergunningenbeleid, is het goed eerst even bij de gemeente te informeren. Voor een klein, niet te hoog hok geldt vaak alleen een meldingsplicht. Het hok moet voldoende groot zijn. Niet alleen voor de kippen maar ook voor uzelf.

Voor de verzorgers van de dieren moet het hok goed toegankelijk zijn om te kunnen schoonmaken en om de voer- en drinkbak te vullen. Zorg dus voor een brede toegangsdeur of bijvoorbeeld een scharnierend dak. Een hok moet goed ventileren, maar het mag er niet tochten. Dus geen twee ventilatieopeningen in tegenoverliggende zijwanden. De afmetingen van een hok zijn sterk afhankelijk van de rassen die u gaat houden. Een Jersey Giant van vijf kilo heeft natuurlijk meer ruimte nodig dan een Hollandse kriel van 500 gram. Enkele vuistregels: Bij zware rassen moet u rekening houden met een kip per vierkante meter vloeroppervlak in het nachthok. Voor middelzware rassen (kippen rond de tweeënhalve kilo) is dat drie dieren per twee vierkante meter. Voor krielen of dwerghoenders kunnen we stellen dat drie kipjes per vierkante meter gehouden kunnen worden. Let op, het gaat hier over de afmetingen van het nachthok. De uitloop- of buitenren moet ruimer bemeten zijn. Hoe kleiner hok en uitloop, hoe vaker alles schoongemaakt moet worden!

De inrichting van het hok is van belang. Een hok op de begane grond heeft bij voorkeur een betonnen vloer die iets boven het maaiveld ligt om het binnenlopen van water te voorkomen. Een hok op pootjes heeft meestal een houten vloer. Op de bodem van het nachthok strooien we een dikke laag houtmot. Dat is in geperste pakjes te koop in de dierenwinkel. Als het strooisel vervangen wordt, kunt u het vieze strooisel zonder bezwaar in de groene afvalcontainer gooien. Het strooisel is prima te composteren. Kippen slapen op een zitstok. Vroeger sliepen ze in de bomen en later op de hanenbalken in boerenschuren. De zitstok moet niet te hoog geplaatst worden, zeker niet voor zwaardere rassen. Een hoogte van 60 tot 80 cm is voldoende. Bij hokken met twee zitstokken, moeten de stokken op gelijke hoogte worden aangebracht. De zitstokken moeten worden gemaakt van een lat die voor kleine rassen vier tot vijf cm breed moet zijn en voor zware rassen zeker zeven cm. Neem latten die dik genoeg zijn, zodat ze niet doorbuigen onder het gewicht van de kippen. Als de lat in een Uprofiel wordt gemonteerd, kunnen de zitstokken gemakkelijk verwijderd worden bij het schoonhouden van het hok. Ongeveer tien cm onder de zitstok wordt de mestplank gemonteerd. Deze plank is even lang als de zitstok en ongeveer 35 cm breed. De mest die hier ?s nachts op valt kan gemakkelijk verwijderd worden en valt niet in het bodemstrooisel. Daardoor blijft het strooisel langer schoon en fris. De voerbak en drinkbak komen in het nachthok. Om gevechten te voorkomen, komt de voerbak aan de ene kant en de drinkbak aan de andere kant. Om beide vrij te houden van bodemstrooisel, is het aan te raden de bakken op een kleine verhoging te plaatsen. Het legnest kan het beste aan de buitenzijde geplaatst worden bij een kleiner kippenhok. Door een opening in de wand van het kippenhok kan de hen vanuit het nachthok zo in het legnest stappen. Via een scharnierend deksel kunnen de eieren geraapt worden. De meeste kippen leggen hun ei in de voormiddag, uiterlijk tot ongeveer twee uur. Maak het legnest gemakkelijk afneembaar voor het onderhoud. In het legnest kan hetzelfde strooisel gebruikt worden dat ook op de bodem ligt. Behalve een voer- en drinkbak kunnen we ook een kleiner bakje ophangen waarin we een mengsel doen van schelpengrit en scherpe maagkiezel (zie het hoofdstuk over voeding). In de buitenren kan een zandbodem gelegd worden. Regelmatig aanharken zorgt ervoor dat de grond niet gaat stinken. De afrastering wordt gemaakt van kippengaas. Voor zware rassen is gaas van een meter hoog voldoende. Bij lichte rassen die gemakkelijk vliegen doet u er goed aan om de ren te overdekken met gaas of speciale volièrenetten. Maak de ren twee meter hoog, dan hoeft u niet te bukken. Het uiterlijk van een kippenhok is belangrijk, maar ook een kwestie van persoonlijke keuzes. Meestal wordt een kippenhok van hout gemaakt. Schilder de buitenzijde leuk op met frisse kleuren en gebruik voor de binnenzijde watervaste, lichte latex. Schilder het legnest in dezelfde kleuren als het hok. De zitstok hoeft u niet te schilderen. Plant bloemen rondom het hok of plaats bloembakken. Een mooi hok is een sieraad in uw tuin.

(Zo zitten de kuikens veilig voor de andere kippen, tevens is deze bescherming hun verwarming!)

Voeding

Kippen zijn alleseters. Wanneer ze een vrije uitloop hebben, eten ze zowel zaden en bessen als insecten, wormpjes, slakjes en groenvoer. Afhankelijk van het seizoen en wat voorhanden is, kunnen de dieren zelf bepalen wat ze nodig hebben naast het voer dat ze van hun verzorger krijgen. Worden kippen als huisdier in een hok met ren gehouden, dan kunnen ze niet zelf hun voedsel bij elkaar scharrelen. Het is dan aan de eigenaar om ze een verantwoorde, uitgebalanceerde voeding voor te schotelen. Verantwoord houdt niet alleen in dat de voeding compleet moet zijn, maar ook dat de kwaliteit ervan goed moet zijn. Een in het wild levend hoen zal uit zichzelf geen bedorven voedsel eten.

(Legkorrel)

(Legmeel)

Dit dier weet instinctief wat wel en niet (nog) eetbaar is. Onze gedomesticeerde kip echter staat vrij ver af van zijn wilde soortgenoten, en mist dit instinct of heeft het slechts nog in beperkte mate. Ook verveling kan er de oorzaak van zijn dat kippen aan voedsel beginnen te pikken dat niet geschikt of zelfs ronduit schadelijk voor ze is. Aanschaf en bewaren van voer. Bewaar graanvoer en pluimveekorrel of meel altijd in een goed afgesloten tonnetje in een droge, koele ruimte. Laat de voerton nooit openstaan, want dan komt er stof in het voer, lopen de vitaminen sneller terug en komen er bovendien muizen op af. Deze ongenode gasten veroorzaken niet alleen een hogere voerrekening, maar ook vervuilen ze het voer zeer sterk met hun urine. Als de kippen dit vervuilde voer opnemen, ontstaan er niet zelden klachten in het maagdarmkanaal. Hebt u maar enkele dieren, koop dan liever meerdere keren een kleine verpakking van het voer dan eens per half jaar een grote zak. Zo?n grootverpakking is relatief veel goedkoper, maar heeft nadelen. Wat u namelijk niet kunt zien, is de kwaliteit van de vitaminen die het voer bevat. Hoe ouder het voer is, hoe lager het vitaminegehalte zal zijn. Als vuistregel geldt dat het voer binnen drie maanden na de productiedatum verbruikt moet zijn. Schaf de graanmengsels en legkorrels altijd aan in een drukbezochte winkel, en let er bij graanmengsels op dat de zaden glanzen. Ze mogen nooit muf ruiken of stoffig zijn. Groenvoer mag natuurlijk niet verlept zijn of zelfs bedorven of beschimmeld.

(Bijvoer kuikens)

(Meelvoer jonge kuikens)

 

Complete voeding

Kant-en-klaar kippenvoer is er in korrel en meelvorm. In het pluimvee of legmeel zitten dezelfde voedingsstoffen als in de korrelvorm; het is alleen niet in een korrel of staafjesvorm geperst. Het meel kan droog gegeven worden, en heeft als voordeel dat de dieren veel meer moeten bewegen om eenzelfde hoeveelheid voedsel binnen te krijgen dan met geperste brokjes. Ze moeten werken voor hun eten en vervetten daardoor minder snel. Ook is het meel mengbaar met water. De rulle massa die hierdoor ontstaat, wordt door veel kippen goed en graag gegeten. Maakt u het legmeel aan met water, dan spreekt het voor zich dat u eventuele resten binnen een paar uur uit het hok verwijdert, omdat het rulle voer snel verzuurt. Het zoeken van de kippen in de bak met meelvoer heeft als nadeel dat er gemakkelijk voer vermorst. Dit kunt u voorkomen door de voerbak maar halfvol te doen en gebruik te maken van voerbakken met naar binnen omgezette randen. Het vermorsen is de reden waarom sommige liefhebbers hun kippen liever korrels geven. Een voordeel van kant-en-klare geperste korrels ten opzichte van gemengd graan is dat de kippen niet de lekkerste voerbestanddelen uit kunnen kiezen. Ze krijgen dus alle benodigde stoffen binnen. Voor hoenders met baarden en kuiven is korrelvoer geschikter dan meel. Dat blijft namelijk gemakkelijk aan hun baard of kuif plakken, zeker als deze nat van de regen is. De hokgenoten zijn nieuwsgierig naar deze wandelende voedselbron en zullen in de vervuilde kuif of baard gaan pikken. Het gevolg is beschadiging van de kuif of baard. Wanneer u geperste korrels voert, zorg er dan voor dat de korrelgrootte is aangepast aan de grootte van uw dieren. Kleine krielkipjes hebben bijvoorbeeld vaak moeite om de standaard legkorrels op te nemen; ze zijn voor deze dieren aan de grote kant. Producenten van kippenvoer voor hobbyisten houden rekening met de diverse groottes die raskippen kunnen hebben. Deze producenten hebben vaak een aangepaste kleine korrel voor krielkippen in hun assortiment.

Graanvoer

(Gemend graan)

(Mic gepersde brokken en graan)

Gemengd graan bevat doorgaans tarwe, haver, maïs en gerst, soms aangevuld met kleine zonnebloempitten. Geef dit als bijvoeding, niet als basisvoer. Hebben de kippen weinig ruimte en weinig te doen, dan kunnen ze snel te dik worden wanneer ze te veel graan (bij)gevoerd krijgen. U kunt wel uitsluitend gemengd graan geven aan een broedse kip waarvan het de bedoeling is dat ze haar eieren uitbroedt ? als ze al wat wil eten.

(Gemengd graan voor normale en grote kippen)

Het kant-en-klare kippenvoer is calciumrijker en stimuleert mogelijk de leg. Een bijkomend voordeel van graan voeren aan een broedse hen is dat haar ontlasting (mest) droger wordt. Hierdoor zal de kip de broedeieren niet zo snel vervuilen. Hebt u kleine kipjes, schaf dan enkel graanvoer aan dat gebroken granen en maïs bevat, want de hele korrels zijn vaak te groot voor de kleine snaveltjes. Alle kippen zijn dol op graan. Het is dan ook een ideaal voer om de dieren aan u te laten wennen en tam te maken. De meeste rassen zullen al na een paar dagen proberen wat graan uit uw hand te eten. Als u deze gewoonte volhoudt, kunt u de dieren van de meeste rassen vrij gemakkelijk tam maken.

Hoeveelheden

Het is niet eenvoudig aan te geven hoeveel compleet voer kippen precies nodig hebben. Dit is afhankelijk van hun grootte, de mate waarin ze belast worden (bezigheid, broedsheid, leggen)en de omgevingstemperatuur. In de winter heeft een kip meer voeding nodig om de lichaamstemperatuur op peil te houden dan tijdens een warme zomer. Volwassen kippen eten gemiddeld dertig tot honderd gram voer per dag. Lopen uw dieren vrij rond, dan is beperkt bijvoeren het advies. U kunt uw loslopende hoenders hun voer het beste tegen de avond geven, in het nachthok. U lokt ze op deze wijze naar een plaats waar ze ?s nachts veilig kunnen slapen.

Voersamenstelling

Kippen in de groei hebben behoefte aan een andere voersamenstelling dan leggende kippen. Een kip die alleen consumptie-eieren legt, moet anders gevoerd worden dan een kip die broedeieren legt. Het broedei moet immers de optimale voedingsbasis zijn voor het kuiken dat zich erin gaat ontwikkelen. Voerfabrikanten hebben daarom verschillende typen voer ontwikkeld. Geef kuikens speciaal voor kuikens gemaakt volledig meel of korrelvoer, met daarnaast wat kuikenzaad. Dit is een mengsel van verschillende granen en zaden, dat fijner is gemaakt omdat kuikens evenals kleine krielkipjes uiteraard minder grote korrels en zaden kunnen opnemen. Op een leeftijd van circa zes weken krijgen de kuikens, die inmiddels al in de veren zitten, een opfokvoer voor grotere kuikens. Dit opfokvoer kunt u het beste blijven voeren tot de hennen hun eerste eitjes leggen, als ze een maand of vijf, zes zijn. Pas dan kunnen de dieren gewoon legvoer te eten krijgen. Wanneer u wilt gaan fokken, kunt u het beste speciaal voer geven voor foktomen.

Dit voer is wat anders van samenstelling dan het normale complete voer.

Groenvoer

Naast een volledig voer hebben kippen behoefte aan wat vers groenvoer. Hiervan kunt u de dieren dagelijks wat geven, het liefst zo gevarieerd mogelijk.

U kunt het groenvoer zelf kweken in uw tuin, gewoon kopen in de winkel of uit de natuur halen. Let er in het laatste geval op dat u geen groenvoer meeneemt van plaatsen waar het mogelijk vervuild kan zijn door uitlaatgassen, bestrijdingsmiddelen en neerslag van zware industrieën. Uiteraard geeft u enkel groenvoer aan uw dieren dat vers is. Blijft er wat in het verblijf liggen, haal dat dan dezelfde dag nog weg. Dit is niet alleen verstandig met het oog op de gezondheid van uw kippen: als er voer blijft liggen, trekt dit ook ongedierte aan.

?geschikt groenvoer?

Bessen, zoals bramen, frambozen.

Groenten, zoals sla, broccoli en wortel; loof van uien en bieslook (kleine hoeveelheden)

Kruiden, zoals weegbree, jonge brandnetel, vogelmuur, herderstasje, gras, paardebloem

Fruit, zoals appel en peer.

Dierlijke eiwitten

Een kip eet graag wat dierlijk eiwit. Zitten de kippen in een afgesloten ren, dan is er vaak weinig aanbod van kleine diertjes. U kunt zo nu en dan wat regenwormpjes voor uw kippen verzamelen, of meelwormen bij de dierenspeciaalzaak kopen. Meelwormen zijn larven van kevers, die u levend aanschaft. Ze zijn erg lang houdbaar, zolang ze op een koele, koele, donkere plaats staan. Wanneer u dit voer in een bakje met een hoge rand bewaart, hoeft dit niet te worden afgesloten. Ook maden kunnen op deze manier worden bewaard; de meeste kippen zijn daar dol op. Geef dit voer echter uitsluitend als extraatje, want het is erg calorierijk.

Grit en maagkiezel

(Grit)

Kippen hebben naast dit alles grit nodig. Grit bestaat uit gebrande en gemalen oesterschelpen. De kalk die daarin zit, hebben de hennen hard nodig voor het produceren van de eischaal. Bovendien bevat het mineralen die het dier goed kan gebruiken. U kunt een laagje grit in de legnesten leggen, zodat de hennen het op kunnen pikken als ze er behoefte aan hebben. Ligt er hooi of stro in de legnesten, dan kunt u het grit in een aparte bak aanbieden. Maagkiezel zijn kleine steentjes, die scherper zijn dan grit. Maagkiezel heeft een belangrijke functie in het spijsverteringsstelsel van de kip. Kippen kauwen hun voedsel met maagkiezel, die ? nadat de dieren de steentjes hebben opgenomen ? in de spiermaag terechtkomt. De kiezel heeft eenzelfde werking als molenstenen. De steentjes kneuzen het graan, waardoor het gemakkelijker te verteren is. Ook maagkiezel kunt u in een aparte bak aanbieden, of eventueel mengen met het grit. Wanneer u zo?n mengsel maakt, is het verstandig er een klein handje fijne houtskool door te mengen. Dit werkt goed tegen spijsverterteringsstoornissen en de dieren kunnen er wat van opnemen als ze het nodig hebben.

Hebben uw dieren een vrije uitloop, geef ze dan in elk geval ook geregeld een handje grit met maagkiezel: dit is namelijk niet in elke tuin te vinden.

(Maagkiezel)

Drinkwater

Drinkwater is onontbeerlijk voor elke kip, en zeker voor een hen die aan de leg is. Een ei bestaat voor een groot gedeelte uit water en dat water moet de hen ook kunnen opnemen, naast het water dat ze voor haar eigen lichaam nodig heeft. Al wanneer een hen slechts een enkele dag niet heeft kunnen drinken, kan haar eierproductie voor een langere periode stoppen. Het drinkwater dat u geeft, moet elke dag ververst worden. Het is moeilijk aan te geven hoeveel water een kip nodig heeft. Dit is sterk afhankelijk van onder meer de omgevingstemperatuur en de grootte van het dier. U kunt zelf bekijken hoeveel water uw dieren per etmaal drinken. Zorg ervoor dat ze nooit tevergeefs naar de drinkbak hoeven gaan.

(1 dag niet drinken, betekend 3 dagen geen eieren!)

Omhoog