als woorden beelden zijn

Communities

ZeelandNet

als woorden beelden zijn

2.845 bezoekers 2 leden Log in

Welkom op: als WOORDEN BEELDEN zijn

 

 

als woorden beelden zijn
zal ik ze planten
tussen bloemen
en koesteren
een leven lang


Dit is het motto op de eerste pagina van een selectie van mijn teksten geschreven tussen 1970 en 2010. Voor de publicatie van de bundel "dichtbij huis" ben ik dank verschuldigd aan de mensen dicht om mij heen.

foto beeldenrij

De foto van de rij prachtige vrouwen is gemaakt in de tuin rond de abdij Ter Doest vlakbij het Vlaamse plaatsje Lissewege, dat ook in de straten van het dorp de kunstenaars laat exposeren.

Nieuws

over mijzelf



geboren in december '44

een oorlogs-  noch bevrijdingskind

jaren 51 - 57
St Jozefschool Westdorpe
een goede en solide basis

jaren 57 - 64
Jansenius lyceum Hulst
toen ging de wereld open

jaren 64 - 66
voor volk en vaderland het vervullen van de dienstplicht

jaren 66 - 72
studie Engelse taal en letterkunde in Amsterdam

jaren 70 - 2008
werkzaam in het onderwijs en bezig jonge mensen warm te maken voor de schoonheid en de schier onbeperkte mogelijkheden van de taal

en dan is er alle tijd en tijd tekort voor alles

eric van laere
[email protected]

poëzie moet dicht bij de aarde blijven

Het is een uitspraak van Remco Campert, die ik met veel genoegen aan iedereen doorgeef. Ik heb stapels gedichten gelezen (moeten lezen) variërend van schijnbaar simpele kinderverzen tot zeer ingewikkelde en bijna ondoorgrondelijke taalconstructies. Ik heb veel bewondering gekregen voor schrijvers die glashelder duidelijk maken wat hun bedoeling is en zich niet verliezen in zweverigheid. Ik interpreteer de woorden van Campert in die richting: poëzie met beide benen op de grond.

 

In het voortgezet onderwijs van nu is er nog maar weinig ruimte voor de literatuur. Ik heb me daar weinig van aangetrokken en steeds geprobeerd om tegen de stroom van de "waar is dat nou goed voor" predikers in te roeien. Toegegeven, ook de leerlingen keken met de nodige scepsis toe en wisten niet goed wat ze hier mee moesten. Literatuur was synoniem voor onnodig moeilijk en uitermate vervelend. Gedichten lezen was iets voor wereldvreemde idioten.

 Mijn eigen ervaringen als leerling waren niet veel anders geweest. Wij penden ons een ongeluk aan de geschiedenis van de literatuur en de fragmenten, die we moesten lezen, waren vaak onbegrijpelijk en verre van interessant. Ik wilde het anders maar als beginnend docentje moet je je voegen naar de werkwijze van de collega's. De sectie Engels, zo vernam ik later, was op mijn school de stencilkampioen en aangezien leerlingen op gelijke wijze beoordeeld moesten worden, heb ik ook mijn klassen jaren achtereen de stencils gemaakt door een oudere, meer ervaren collega door de strot geduwd.

Ondertussen maakte ik plannen voor hoe ik het zou willen en probeerde af en toe iets buiten het strakke lesprogramma te doen om te zien hoe men daar op reageerde. Het ging met vallen en opstaan maar daar heb ik zelf veel van geleerd. Het lezen van een gevoelig gedicht van Thomas Hardy over ouder worden liep uit op een fiasco. Geen wonder, mijn leerlingen waren pas zestien. Toen ik als inleiding op het thema met een lied van de Beatles aan kwam zetten, vond ik wel gehoor.

When I get older, losing my hair,
many years from now,
will you still be sending me a Valentine,
birthday greetings, bottle of wine?

Met dit in het hoofd was de sprong naar de mijmeringen van Hardy niet meer zo lastig. De klas was blijkbaar in de juiste stemming en stond meer open voor wat er nog kwam. De binnenkomer van de Beatles werkte. De tekst was niet moeilijk, zeer toegankelijk. Veel leerlingen kenden het melodietje dat werd meegeneuried.

Jaren later bestond mijn eerste les literatuur uit samen praten over lezen in de meest brede zin. Stripboeken, thrillers, songteksten, romans, poëzie. Daarna plaatste ik een aantal korte fragmenten uit gedichten op het bord en vroeg ik de klas om erop te reageren. Die fragmenten staan vermeld onder de kop "gedichten".
Het waren de eerste schreden op wat een lange weg zou worden. Het ene moment slecht geplaveid en moeilijk begaanbaar, een andere keer een brede, uitnodigende oprijlaan naar meer.

de grote oorlog

De grote oorlog

 Zo heet het in Vlaanderen. Het vreselijke bloedbad dat plaatsvond in het begin van de vorige eeuw. Het heeft ook in de literatuur een aparte plaats gekregen omdat er van de kant van Engeland een grote groep hoger opgeleide jongemannen aan deelnam. Verblind door een ideaal, gedreven door een gevoel van patriotisme, met in het hoofd het beeld van het Britse wereldrijk. Wie zal het zeggen?

De werkelijkheid in Flanders Fields was rauw en huiveringwekkend. Het was zo erg dat ze de rest van de wereld wilden informeren over wat hun was overkomen. De War Poets schreven een eigen hoofdstuk in de literatuur.

 Ze waren met velen en ze hadden sterk uiteenlopende meningen over de grote wereldbrand. Hun gedichten leven voort. Tom Lanoye, die ik zeer bewonder, heeft jaren geleden in zijn bundel Niemandsland een aantal van die werken vertaald. Het is beter om te zeggen dat hij ze hertaald heeft. Hij heeft er zijn stempel op gedrukt en ze nieuw leven ingeblazen. Voor ieder die de Engelse taal wat beter beheerst is het de moeite waard de originele Engelse tekst te vergelijken met de versie van Tom Lanoye. Het zet je aan het denken over het waarom. Het waarom van de gekozen woorden, maar vooral het waarom van deze waanzin van de mens.

 

Een Engelse officier, die gewond naar zijn vaderland is teruggekeerd en daar langdurig is verpleegd, is de auteur van een gedicht dat in mijn geheugen gegrift staat. Het bestaat uit een aantal vragen, die recht op het doel afgaan en daarom zo bijtend zijn. Ik heb lang gezocht naar woorden om recht te doen aan de regels van Siegfried Sassoon.

 

Do they matter?those dreams from the pit?...
You can drink and forget and be glad,
And people won't say that you're mad;
For they'll know you've fought for your country
And no one will worry a bit.

Maakt het wat uit? Dat je droomt van de hel?
Drink wat, vergeet het, geef het een plek
En niemand verklaart jou voor gek.
Men waardeert dat je vocht voor je land
En verder gelooft  men het wel.

 
 
 
 

liverpool

In mijn boekenkast staat een stukgelezen deeltje uit de Penguin Modern Poets serie. Het draagt de naam The Mersey Sound en bevat werk van Adrian Henri, Roger McGough en Brian Patten, die bekend zijn geworden als de Liverpool Poets. Het boekje heeft mijn idee over poëzie sterk beinvloed. Ik vond erin waar ik al tijden naar op zoek was: taal als verbeelding van een alledaagse werkelijkheid. Het bood mij nieuwe mogelijkheden voor mijn lessen. Het was een directe ingang om gedichten toegankelijk te maken voor een jong publiek. Hieronder mijn vertaling van een gedicht van Roger McGough.

de man op de veranda
die buiten stuivers aan
een oude zwerver geeft
en zich daar goed bij
voelt, dat ben ik niet
ik ben de veranda maar
ik had ook de zwerver
kunnen zijn en zelfs de
stuivers maar ik heb
gekozen de veranda
te zijn en het is mijn
gedicht dat is nou de
macht van het woord

stil

Het is al meer dan dertig jaar geleden dat er iets knapte in mijn hoofd. Van het ene op het andere moment werd ik opgezadeld met een geluid in mijn oren dat mij niet meer alleen zou laten. Het is een kruising tussen een pieptoon en een harde ruis en wat ik ook doe en waar ik mij ook bevind, het is er ook. Ik voelde het als een inbreuk op mijn leven, verzette mij er tegen en zocht naar mogelijkheden om er iets aan te doen. Het mocht niet baten.

Iedere dag opnieuw moet ik luisteren naar iets dat zich heeft ingebed in mijn bestaan en mij belemmert in mijn dagelijkse doen en laten. IK HAAT HET. Omdat het nooit meer stil is in mijn hoofd. Omdat ik nooit meer net als vroeger ongestoord kan luisteren naar teksten en muziek die mij zo lief zijn.

Omdat ik soms verlangen kan naar een moment van absolute stilte.

de stilte dat is kijken met beide ogen dicht

Omhoog