Over duurzaamheid

Waarom echte duurzaamheid belangrijk is

5 reacties

Bij alles wat de mens gebruikt om te overleven en om het leven aangenaam te maken wordt gebruik gemaakt van stoffen of producten die uiteindelijk door de aarde (en zonlicht) zijn voortgebracht. De mens gebruikt de aarde, de grondstoffen, de lucht, het water, het zonlicht en levende organismen, al of niet na bewerking en manipulatie voor zijn eigen doeleinden.

Meestal stonden mensen er niet bij stil dat de voorraden van wat zij gebruikten op konden raken en dat grond, lucht en water zodanig vervuild konden geraken dat ze er zelf last van zouden krijgen. Deze fout heeft in de geschiedenis van de mensheid al meerdere keren tot humanitaire rampen en oorlogen geleid. (zie: Ondergang, Jared Diamond). 

Het zelfde probleem doet zich nu voor op wereldschaal. De mens belast de aarde zodanig dat er allerlei problemen ontstaan. De biodiversiteit gaat achteruit, bijen verdwijnen, grondstoffen raken uitgeput, de CO2 uitstoot is te hoog, ontbossing, verwoestijning, en ga zo maar door.

Wie de berichten van milieu organisaties en wetenschappelijk onderzoek een beetje bijhoud komt al snel tot de conclusie dat het hard de verkeerde kant op gaat voor de mensheid. 

De duidelijkste indicatoren voor deze negatieve trend zijn wel de ecologische voetafdruk en de “Earth Overshoot Day” (zie: WWF). Beide indicatoren geven duidelijk aan dat de mensheid met alles wat er gebruikt wordt van de aarde en de natuur, bezig is haar eigen ondergang te bewerkstelligen, en nog wel in een toenemend tempo. 

Wie op zoek gaat naar oplossingen voor alle milieuproblemen, komt voortdurend bij menselijk gedrag uit. En vervolgens wordt het heel erg ingewikkeld. Het menselijk gedrag wordt namelijk door heel veel factoren beïnvloed en collectief rationeel handelen is nooit ons sterkste punt geweest. Ons brein is niet ontworpen om wereldproblemen op te lossen. 

Toch zijn er veel mensen die beseffen dat het anders moet en die naar oplossingen zoeken.

Die mensen hebben een aantal specifieke kenmerken, die eigenlijk niet zo bijzonder zijn:

  1. Ze hebben kennis en inzicht in de milieuproblemen.
  2. Ze beseffen dat geluk niet afhangt van de hoeveelheid spullen die je hebt.
  3. Ze vinden het leuk om iets positiefs te doen voor de mensheid, de aarde, de natuur
  4. Ze denken dat de mens een gelukkig leven kan leiden als onze consumptie in balans is met natuur en milieu.
  5. Ze willen dat volgende generaties het net zo goed of beter hebben dan wij en dat armoede uit de wereld verdwijnt.
  6. Ze verwerpen terecht het idee dat het individu op puur egoïstische gronden handelt. (Het bestaan van emphatie is duidelijk aangetoond door o.a. Frans de Waal.)

 Wie kan er nu bezwaar hebben tegen een dergelijke levensvisie?

 Het probleem is natuurlijk dat mensen geen tijd hebben om zich te verdiepen in milieuproblemen. Dat ze in de war gebracht worden door tegenstrijdige informatie. Dat ze het gevoel hebben dat ze gemanipuleerd en voorgelogen worden. Dat wetenschappelijke informatie voor velen onbegrijpelijk is en de media erg tekort schiet als er iets uitgelegd moet worden. Dat je na een dag stressvol werk alleen nog maar behoefte aan ontspanning hebt en dat je dan niet nog eens met allerlei problemen geconfronteerd wil worden.

 Daabij komt ook nog dat de problemen inderdaad zeer ingewikkeld zijn. Herman Philipse noemde in een hoorcollege over klimaatverandering een hele lijst van wetenschappelijke disciplines die nodig zijn om een volledig inzicht van het klimaatprobleem te krijgen. Zijn conclusie was dan ook dat niemand een volledig inzicht heeft, want elke specialist heeft alleen een grondig inzicht op zijn eigen vakgebied. En dat gaat dan alleen nog maar over klimaatverandering.

 De media zou in principe een belangrijke rol kunnen spelen in het overbrengen van wetenschappelijke informatie, maar mediabedrijven zijn net als andere bedrijven gericht op geld verdienen en de concurrentie een stap voor blijven. Ze zijn onderworpen aan de krachten van het grote geld net zoals de politiek, de economie en eigenlijk de hele maatschappij.

 Iedereen die zich enigszins verdiept in milieuproblemen en duurzaamheid, komt al snel tot de conclusie dat economische groei de belangrijkste oorzaak van de problemen is. Nu zou je kunnen denken dat ook dit terug te brengen is op menselijk gedrag, maar er zit meer achter.

In de film “Money as Debt” (te vinden op Youtube), wordt uitgelegd hoe het monetaire systeem een groeidwang oplegt aan de economie. Er is wel enige kritiek van deskundigen op het filmpje omdat bepaalde zaken niet juist worden voorgesteld, maar voor wie nog niets van het monetaire systeem af weet is het een zeer goede introductie en de conclusie van het filmpje is voor zover ik weet nog door niemand weerlegd. Dat is namelijk: Het geldsysteem zoals het nu is, zorgt dat de economie alleen maar stabiel kan zijn als ze blijft groeien. Blijven groeien is onduurzaam, dus als we de economie duurzaam willen maken moet de groei teruggebracht worden naar een duurzaam niveau en dat kan alleen met een ander geldsysteem dan we nu hebben.

Deze conclusie wordt onderschreven en nader uitgelegd door Bernard Lietaer in de twee boeken die hij over het monetaire systeem geschreven heeft. In zijn laatste boek “Geld en Duurzaamheid” pleit hij voor het bestaan van meerdere geldsystemen naast elkaar, zodat het bestaande monopolistische geldsysteem, beheerd door de centrale bank, geen overheersende rol meer hoeft te spelen in de economie. Dit leidt tot een meer stabiel economisch systeem, meer sociale rechtvaardigheid en meer mogelijkheden om tot een gezonde duurzame economie te komen.

 Er zijn al heel wat alternatieve geldsystemen opgezet intussen. Sommige lopen goed, andere hebben problemen omdat de mogelijkheden te beperkt zijn, maar ik ben er van overtuigd dat we inderdaad de weg van alternatieve geldsystemen op moeten gaan, want met de Euro en de Dollar blijf je altijd gevangen in het oude onduurzame geldsysteem.

 Bennie Janssens

 

5 reacties

Zou een tweede belangrijke factor in deze niet de overbevolking zijn? Met minder mensen kan er verandering optreden.

izerinalin

12 August 2014 om 11:34

Overbevolking is een relatief begrip, maar bevolkingsgroei is inderdaad een belangrijke factor. Hoe die bevolkingsgroei er uit ziet in de nabije toekomst en hoe die tot stilstand gebracht kan worden wordt heel mooi in beeld gebracht in een TED lezing:
https://www.ted.com/talks/hans_rosling_on_global_population_growth
Ook te vinden op:
https://www.facebook.com/pages/Duurzaamheid/676383975787293

De stijging van de consumptie per persoon is echter een veel belangrijkere factor ten aanzien van de totale impact dan de bevolkingsgroei. Gelukkig neemt de bevolkingsgroei al af door stijging van welvaart, voorlichting, betere educatie en meer rechten voor vrouwen in verschillende delen van de wereld. Het is vooral de veel te grote ecologische voetafdruk door het eindeloos stimuleren van consumptiegedrag in het westen dat ons in de problemen brengt.

BenJanFoto

12 August 2014 om 14:19

Bijzonder interessant. Goede TED lezing van Hans Rosling.
Een weblog wat ik zeker zal blijven volgen.

Peterdw.

12 September 2014 om 08:47

Ik ben het helemaal met U eens dat we de verkeerde kant opgaan. Maar, aan de klimaatsverandering denk ik dat we niet veel kunnen doen. Moeder natuur doet nou eenmaal wat ze wil. Ik heb tijdens de laatste kanaaluitbreiding in Terneuzen in de bouwput gelopen. Vond omgewaaide bomen na waterstand van ongeveer 70 cm. Vond haaietanden, dus zee, vond olifantstanden dus wildernis, enz. Dus in duizenden jaren is er nogal wat veranderd.

Biologisch voedsel lijkt me moeilijk te verwezelijken. Wat zit er in de tegenwoordige mest? Wat laten de vliegtuigen achter wat neerdwarrelt op onze poldergrond? Ik hoorde van een diëetdeskundige dat ze erwtjes had gekocht. Ze dacht er wat van te laten kiemen, maar ze kiemden niet, ze waren behandeld met een schimmelwerende stof. Ik ging om honing bij een omker en die zei dat de bijen minder honing produceerden door de starling van de vele frequenties die over de wereld gestuurd worden.Ik ga zelf aardappels rapen als het veld gerooid is. recht van het land dacht ik. Maar, de aardappels worden voor ze de grond in gaan behandeld met een wit poeder, ik meen tegen schimmelvorming. Ik heb een kllein groentetuintje en probeer zo veel mogelijk naar de natuur te leven, met ouderwetse pot eten door mijn vrouw klaargemaakt, meer kan ik niet doen.

   

plets

25 November 2014 om 18:31

Dank voor uw reactie. De klimaatverandering wordt primair veroorzaakt door CO2 uitstoot door de verbranding van fosiele brandstoffen. Dat heeft niets met natuurlijke klimaatverandering te maken. Over dit onderwerp is een overvloed aan wetenschappelijke informatie te vinden op het web. Natuurlijk is er ook een heleboel onzin te vinden op het web. Het kost wat tijd om de feiten van de onzin te scheiden.

Het gevoel van machteloosheid overheerst bij veel mensen. De oorzaak is dat we individueel inderdaad machteloos zijn. Als mensen echter samenwerken kunnen ze veel bereiken. Dan moeten we het wel met elkaar eens zijn wat er moet gebeuren. Bovendien moeten we er zeker van zijn dat we de juiste keuzes maken. Daarom is de verspreiding van informatie over de fundamentele oorzaken van de onduurzaamheid van het grootste belang.

Biologisch voedsel is zeer goed te verwezenlijken. Zoek maar eens op Youtube het filmpje "A Farm for the Furture". Of zoek wat info over permacultuur.

BenJanFoto

05 December 2014 om 15:13

Plaats een reactie

U bent nog niet ingelogd; hierdoor kunt u nog geen reactie plaatsen.
Ga eerst na de inlogpagina. Als u geen ZeelandNet abonnemenent heeft kunt u een gast-account gebruiken.